BASIC

McTiernan heeft trouwens al behoorlijk wat op zijn conto kunnen zetten in die tijd: Predator, Die Hard (1&3), The Hunt for Red October en Last Action Hero brachten stuk voor stuk een behoorlijke duit in het zakje. Misschien dat dat vroege succes hem wat naar het hoofd was gestegen, want de laatste tijd is hij het goede filmspoor behoorlijk bijster. The 13th Warrior (1999) was al een financiële flop van formaat, maar nog erger was het gesteld met het futuristische Rollerball van vorig jaar: die 'film' was zodanig abominabel dat ie wat ons betreft gerust in de top-10 van slechtste studioproducties aller tijden mag. Gelukkig loopt het met deze Basic niet zo'n vaart.

Nochtans kwamen we ook na afloop van deze prent behoorlijk gefrustreerd uit de zaal. We hadden stilletjes gehoopt op wat onvervalste screen chemistry tussen John Travolta en Samuel L. Jackson (Pulp Fiction junkies als we zijn), maar neeee, daar had eerstgenoemde deze keer geen zin in. Hij zit liever achter de rokken van langbenige schonen aan, ala Connie Nielsen, dan wat uit te hangen met zijn homies uit betere filmtijden. Been there, done that, bought the T-shirt. Oké dan, een clever scenario is ook best meegenomen op tijd en stond. Maar ook op dat vlak werden we een beetje teleurgesteld. De spanning moet vooral komen van een samenzweerdersverhaaltje en de backdrop van de US Special Forces. Dat er op het einde nog het een en ander te beleven valt, komt vooral omdat tot dan toe alle hoofdrolspelers er een erezaak van hebben gemaakt elkaar zo hard voor te liegen dat niemand nog weet hoe de vork nu precies aan de steel zit. Effectief, maar een beetje goedkoop naar onze smaak.

John Travolta wordt zo'n beetje uitgespeeld als de detective in deze semi-whodunit. Als Tom Hardy werkt hij voor de DEA en is hij een crack in het uitvlooien van louche zaakjes. Het ondervragen van verdachten is zijn specialiteit, alleen de manier waarop is niet altijd even koosjer. Het doel heiligt duidelijk alle middelen bij deze man. Daarbovenop geniet hij ook de twijfelachtige reputatie van playboy annex zuiplap, maar dat raakt zijn kouwe kleren niet. Tot ieders verbazing (inclusief de zijne) wordt Hardy opgeroepen om een onderzoek te leiden naar de verdwijning van (of is het moord op?) een elite-eenheid in de jungle van Panama. Dat luitenant Julia Osborne (Connie Nielsen) hiermee niet opgezet is, laat zich raden. Terwijl deze twee liggen te kissebissen (en dat neemt een behoorlijke portie van de film in beslag), wordt de kijker nog een paar ton zand in de ogen gestrooid door een handvol soldaten die al dan niet iets te maken hebben met de mysterieuze verdwijning. Met op kop de twee enige 'overlevenden' van de bewuste missie, gespeeld door Giovanni Ribisi en Brian Van Holt. In het oog van de spreekwoordelijke storm vinden we Samuel L. Jackson terug: als de wrede en harteloze sergeant van de bewuste elite-eenheid, gehaat door alles en iedereen, moet hij toch haast de spilfiguur geweest zijn in dit spelletje. Of was hij net het slachtoffer, niet de dader?

Basic wordt aan de man gebracht via flashbacks, genre The Usual Uspects of Courage Under Fire. Het probleem is dat je al na een half uur niet meer weet wat je moet geloven, zo veel U-turns maakt dit verhaal. Vergelijk het met een draaimolen op de lokale kermis waar je niet meer af mag, zelfs al ben je nog zo misselijk dat het huilen je nader staat dan het lachen. Wanneer na verloop van tijd een derde (of was het ondertussen een vierde) persoon hetzelfde verhaal dan nóg eens op een totaal verschillende manier begint uit te leggen, bekroop ons de zin uit de zaal te stappen en later nog eens terug te komen om de ontknoping mee te pikken. Op het eind blijkt bovendien dat alles wat zich tevoren afspeelde eigenlijk maar voorspel was voor de 'grote finale', en dat liedje kennen we ondertussen ook wel. Anderen zullen deze manier van storytelling misschien best leuk vinden, maar voor ons hoeft het niet zo nodig. Dit is gewoon een goedkope manier om het anorexische script van James Vanderbilt (die ook al Darkness Falls op zijn geweten heeft) én de interesse van de kijker te testen op zijn rekbaarheid.

Gelukkig is daarmee het ergste wel gezegd over McTiernans nieuwste. John Travolta weet zich prima uit de slag trekken als de gehaaide Hardy, waarschijnlijk heeft de oude vos naar hartelust mogen improviseren voor de camera. We kunnen ons moeilijk van de indruk ontdoen dat al zijn lijnen zo in het script stonden. Samuel L. Jackson mag op zijn beurt zijn grijnzende boeventronie nog eens uit de kast halen, en die is, wat overacting niet te na gesproken, nog best te pruimen. Zelfs Connie Nielsen krijgt de gelegenheid ons te verbazen, iets wat we na haar rol in The Hunted niet van haar hadden verwacht. Meer van dat. Ook aan de bijrollen hadden we nog een kluif, vooral Timothy Daly en Harry Connick Jr. weten zich in de (positieve) kijker te spelen. Met John McTiernan aan het roer weet je bovendien dat je visueel gebeiteld zit. In dit geval heeft hij kosten noch moeite gespaard om een paar van zijn oude maten op te trommelen voor de technische kant van de opnames en de algemene look and feel die zo belangrijk geworden zijn bij o.a. de actiesequenties in een film als dit. Dat zo'n strategie loont, merk je bijna in elk frame. Klasse.

De finale indruk? Wel, eigenlijk legt de tagline het nog het best uit: 'Deception is their most dangerous weapon'. Misleiding is de enige truc die de makers konden bedenken om het vleugellamme script toch enigszins van de grond te krijgen. Het is een harde wet van de cinema: hoe professioneel je productie ook wordt gevoerd, een slecht script valt heel moeilijk goed te maken. Al is dit wel een heel goede poging.