DE ZAAK ALZHEIMER

Erik Van Looy kent het grote publiek natuurlijk het best als de goedlachse en scherp gebekte sterreninterviewer uit De Laatste Show, maar ironisch genoeg is die job voor de regisseur niet meer dan een schnabbel. De man omschrijft zichzelf graag als filmgek. Hij is dol op Hollywood, recenseert, interviewt, maar omdat het bloed kruipt waar het niet gaan kan, maakt hij ook films. Met zijn debuut Ad Fundum (1993) haalde hij de woede van menig studentenvereniging op de hals, met Shades (1999) de grillen van ene Mickey Rourke. Zowel Ad Fundum als Shades hadden potentieel, maar het was eigenlijk pas bij Woestijnvis dat Van Looy zich volledig kon ontbolsteren. Onder meer van Tom Lenaerts en Bart De Pauw leerde hij wat perfectionisme betekent. Die drang naar perfectie én de eeuwige strijd om voldoende geld zorgden ervoor dat we acht jaar op De Zaak Alzheimer hebben moeten wachten.

Hoewel Van Looy een paar keer op het punt heeft gestaan de prent low budget te gaan maken, bleek het achteraf een zegen dat de film zo'n lange voorgeschiedenis heeft meegemaakt. Het scenario van Van Looy en z'n schrijfmakker Carl Joos is er alleen maar steviger en solider op geworden. Met dank aan Jef Geeraerts (73), de schrijver van het oorspronkelijke boek, kan De Zaak Alzheimer gerust de gemiddelde Amerikaanse thriller in de ogen kijken. Dit is een verhaal vol drama, spanning, grandeur en bombast. Vanaf de spannende proloog tot de zenuwslopende X Files-achtige finale zit je als kijker twee uur lang aan je bioscoopzitje gekluisterd. Genoeg om die kaap van 400.000 toeschouwers te halen? We hopen het, want als er één Vlaamse film is die commercieel perfect aan cinefiel weet te linken, dan deze wel.

In De Zaak Alzheimer maken we kennis met het Antwerpse recherche-duo Vincke (Koen de Bouw) en Verstuyft (Werner De Smedt) wanneer een undercover operatie in verband met kindermisbruik totaal uit de hand dreigt te lopen. Ze kunnen een meisje van twaalf redden, maar de vader van het meisje sterft. Schijnbaar los van die zaak wordt een pas aangestelde topambtenaar in zijn chique villa vermoord. Het spoor leidt naar een zekere Angelo Ledda (Jan Decleir), een huurmoordenaar die aan de symptomen van de ziekte van Alzheimer leidt en het steeds moeilijker krijgt om zijn opdrachten uit te voeren. Wat Ledda niet weet, is dat er boven zijn hoofd ook een politiek machtsspelletje gespeeld wordt waar corruptie en geld een belangrijke rol in spelen. Terwijl Vincke en Verstuyft het ene lijk na het andere in hun maag gesplitst krijgen, probeert Ledda een spinnenweb van intriges te ontrafelen. En dat allemaal terwijl Alzheimer hem steeds meer in de greep krijgt.

Het is wel eens bon ton om minachtend te doen over onze Vlaamse Filmpjes, maar De Zaak Alzheimer veegt het geweeklaag met één rake armveeg van tafel. Dit is een op en top professionele productie en Erik Van Looy haalde duidelijk maximaal rendement uit zijn relatief hoog budget van 2.5 miljoen euro. De Nederlandse cinematograaf Danny Elsen (De 9 Dagen van de gier, Oesters van Nam Kee) smeert de beelden met een duister kleurenpatroon op het scherm en goochelt met grauwe kleuren bij de Alzheimer-flashbacks. Van Looy zelf combineert een soms majestatische regievoering met een ultra-snelle montage. Naar Amerikaans model zitten er maar liefst 3.600 shots in de film en experimenteert Van Looy met versnelde en vertraagde beelden en hier en daar zelfs een split screen. Voeg daarbij nog een opzwepende en uiterst efficiënte soundtrack van oscarwinnaar Stephen Warbeck (Shakespeare in Love, Billy Elliot, Quills) en je hebt het idee dat je hier naar de nieuwste Michael Mann of David Fincher zit te kijken. No kidding.

De Zaak Alzheimer kan ook buigen op de meest indrukwekkende cast uit de Vlaamse filmgeschiedenis. Ooit waren Gene Bervoets en Stany Crets in beeld als Vincke en Verstuyft en zou de Nederlander Huub Stapel de rol van huurmoordenaar Ledda torsen. Uiteindelijk mochten Koen De Bouw en Werner De Smedt buddy's worden. De Bouw speelt de serieuzere Eric Vincke, die nog moet afrekenen met zijn eigen demonen uit het verleden en op die manier een vreemde band ontwikkelt met Ledda. De Smedt is als Freddy Verstuyft de schietgrage doener. Hij zorgt ook voor de nodige humor in de prent. Niet iedereen zal de running gag rond de BMW's weten te pruimen, maar gelukkig gaat het nooit de platvloerse kant op. Van Looy en Joos, die op Guy Mortier konden rekenen als script-adviseur, houden het subtieler, zoals de vele verwijzingen naar 1995, het jaar waarin de film zich eigenlijk afspeelt: er wordt nog gerekend in Belgische franken, nog niet iedereen heeft een GSM en de VRT heette nog gewoon BRT. Het zijn zulke details die bewijzen hoe precies De Zaak Alzheimer in elkaar steekt.

Is de Zaak Alzheimer de Vlaamse Heat, Insomnia of Memento, dan is Jan Decleir de Vlaamse Al Pacino, Robert De Niro of Anthony Hopkins. Decleir heeft zoveel uitstraling en presence dat zijn ruw gebeiteld smoelwerk op zich al genoeg is om de getormenteerde huurdoder vorm te geven. Hij speelt groots en majestueus als vanouds en hoewel dit niet een typische Decleir-rol is, zouden we niet weten wie deze rol met zoveel perfectie had kunnen uitbeelden. Van Looy brengt Decleir vaak in close-ups in beeld: badend in het zweet, met gefronste wenkbrauwen of een verbeten gezicht: een monument, een standbeeld op het scherpst van de snee. Decleir heeft ook de mooiste one-liners van de film. Hij verwijt het inspecteursduo steeds dat het te traag is.

Dit drietal wordt bijgestaan door een blik andere sterke acteurs, Jo De Meyere als Baron Henri Gustave de Haeck voorop. De Meyere en Decleir delen tijdens de finale een geweldige scène en geloof ons dat de vonken dan van het scherm spatten. Verder herkennen we onder meer nog Hilde De Baerdemaeker, Els Dottermans, Gene Bervoets, Vic De Wachter, Filip Peeters, Jappe Claes, Lucas Van den Eynde, Tom Van Dyck, Bart Slegers en Johan van Assche. Voor de fans: de makers wisten ook een immer sterke Dirk Roofthooft voor een kleine rol te strikken. Schrijver Jef Geeraerts heeft een camero in het gerechtsgebouw. En Deborah Ostrega gaat naakt. Full frontal, jawel.

Het is nauwelijks te geloven dat dit Belgenlandje met zijn vaak stupide films nu met perfect maatwerk als De Zaak Alzheimer op de proppen kan komen. Dat is natuurlijk een zaak van veel geld, maar vooral van een groep talentvolle mensen die ook écht van film houden. Het doet ons daarom ook een groot plezier dat Erik van Looy wellicht van een tweede Vincke en Verstuyft mag gaan dromen. Naar verluidt heeft de Antwerpenaar zijn oog laten vallen op Dossier K, waarin een Albanese huurmoordenaar de eer van zijn familie wil herstellen. Hopelijk duurt het geen acht jaar voor we die film in de zalen krijgen. Niet te traag, Van Looy, niet te traag.