THE MATRIX REVOLUTIONS

Het is alweer sinds The Phantom Menace geleden dat een grote groep fanatieke fans dermate volhardend bleef speculeren over het plot en de mogelijke afloop van een film. Een korte zoektocht op het internet levert immers massa's volgestouwde Matrix-forums op met duizend-en-één mogelijke plotwendingen en nog meer mogelijke eindes. Maar wees gerust, geen enkel bericht op welk forum dan ook komt zelfs maar in de buurt van de daadwerkelijke ontknoping van The Matrix Revolutions. Petje af voor regisseurs Larry en Andy Wachowski, die erin zijn geslaagd om de torenhoge verwachtingen volledig in te lossen én met een slotstuk voor de dag te komen dat iedereen, de fans incluis, aangenaam zal verrassen.

Ondanks het feit dat The Matrix Revolutions veel actiegerichter is dan zijn voorgangers, hebben de Wachowski's het de filmkijker weer niet makkelijk gemaakt. Weliswaar werden de uitgebreide filosofische uiteenzettingen deze keer grotendeels achterwege gelaten, toch beschikt The Matrix Revolutions over een aantal elementen die nog maandenlang verhitte cafédiscussies zullen voeden. De rest van het plot is echter redelijk eenvoudig te volgen, vooropgesteld dat je als kijker over voldoende voorkennis beschikt. Die voorkennis is namelijk onontbeerlijk, en laat het bij deze dus gezegd zijn dat (op z'n minst) Reloaded nog fris in het geheugen moet zitten om optimaal van Revolutions te kunnen genieten. De Wachowski's gooien je als kijker meteen in het diepe en ze gaan er vanuit dat je daarop voorbereid bent. Diegenen die dus dachten dat de Revolutions zou beginnen met een keurige inleiding ("previously on The Matrix...") komen bedrogen uit. Net als zijn voorgangers is ook Revolutions immers weer een 'thinking man's action movie' en de kijkers die het er niet voor over hebben om de vorige delen even op te frissen, worden afgestraft met een flinke portie onbegrip.

Toegegeven, het klinkt vrij arrogant om zoveel van je publiek te eisen, maar aan de andere kant: waarom moet het altijd hap-slik-weg zijn? De Wachowski's waren nou eenmaal nooit van plan om sequels te draaien die ook als stand-alone films bekeken konden worden. Wat we dus in de eerste film te zien kregen, was achteraf bekeken nog maar het tipje van de virtuele sluier. Pas aan het einde van Revolutions worden alle geheimen van de Matrix prijsgegeven en wordt de volhardende kijker ruimschoots beloond voor zijn geduld.

Het vervelende is wel dat elk woord dat over het plot van Revolutions gezegd wordt, een woord teveel is. De meeste (en grotendeels adembenemende) onthullingen zitten namelijk al in het eerste halfuur van de film en het zou eeuwig zonde als we die nu al zouden verklappen. Bij wijze van hoogste uitzondering zullen we een korte plotbeschrijving dus even overslaan, en ons beperken tot de gevleugelde woorden van Morpheus: "Unfortunately, no one can be told what the Matrix is. You have to see it for yourself". En geloof ons, daar is geen woord van gelogen.

Wat we echter wel kunnen vertellen, is dat Revolutions op elk vlak (nog) beter is dan zijn voorganger. Waar Reloaded soms te lijden had onder een overdaad aan monologen en soms matige effecten (het gevecht tussen Neo en de honderd Smiths blijft er nep uitzien), is Revolutions over de hele lijn superieur. Het plot is gestroomlijnder, de effecten beter, en het lijkt zelfs alsof de hele cast beter acteert. Dat is uiteraard eigenaardig, zeker als je bedenkt dat de twee laatste Matrix-films tegelijk zijn opgenomen, maar de oplettende kijker kan er bijna niet naast kijken. Vooral Keanu Reeves is volledig één geworden met de inmiddels gerijpte Messias Neo en komt vooral in het eerste uur van de film met uitstekend acteerwerk voor de dag. Over de rest van de cast valt er ook al geen een slecht woord te zeggen. Carrie-Anne Moss is nog steeds even overtuigend als Trinity die, ondanks haar zwak voor Neo, een bikkelharde tante blijft die een stevige knokpartij niet gauw uit de weg gaat. Ook Morpheus is weer van de partij, al is er in Revolutions heel wat minder ruimte voorzien voor de filosoferende mentor, en wordt zijn personage een beetje naar de zijlijn verwezen. Dat is best jammer, want niet alleen was Morpheus de drijvende kracht achter de voorgaande gebeurtenissen, Laurence Fishburne zorgde meer dan eens voor échte kippenvelmomenten. Nu Neo echter weet wat van hem verwacht wordt, is zijn rol een beetje uitgespeeld en is er in het grote verhaal meer plaats voor bijvoorbeeld Niobi of The Kid. Natuurlijk verdwijnt Morpheus niet volledig uit beeld, en áls hij te zien is, schittert hij weer als vanouds. Maar hoe kan het ook anders? Net als Fishburne, hebben ook Reeves en Moss de afgelopen jaren bijna dagelijks aan hun personage gewerkt, en kennen ze hun drijfveren, angsten en verlangens als geen ander.

Die vereenzelviging blijkt ook overduidelijk uit de acteerprestaties van de rest van de cast en zelfs de opvallende nieuwkomer Mary Alice valt geen moment uit de toon. Alice werd aangezocht om de rol van van The Oracle voor haar rekening te nemen nadat Gloria Foster eind 2001 het tijdelijke met het eeuwige verwisselde. Alice kwijt zich gelukkig uitstekend van haar taak, en al heeft ze qua uiterlijk niet veel weg van Foster, het gedegen stemtimbre van The Oracle heeft ze perfect onder de knie. De Wachowski's hadden geen betere opvolgster kunnen vinden.

Maar waar het in de Matrix-films natuurlijk vooral om draait is actie, en daar werden zoals bekend kosten noch moeite voor geschuwd. Om de actiescènes van de eerste Matrix een unieke look mee te geven, werd er zelfs een volledig nieuw procédé bedacht. Het zogenaamde 'bullet-time' maakte het mogelijk om met de camera om de actie heen te zwieren terwijl er bijvoorbeeld een ontploffing of schietpartij aan de gang was. Het procédé sloeg in als een bom, en binnen de kortste keren maakte heel Hollywood gebruik van het snufje. De Wachowski's en producent Joel Silver waren daar echter niet mee opgezet en besloten om er voor de sequels nog een schepje bovenop te doen. Samen met een legertje programmeurs en technici gingen ze rond de tafel zitten en bedachten ze het zogenaamde 'virtual cinematography'. Alle beperkingen die bullet-time nog had, waren nu volledig van de baan en de camera had nu letterlijk vrij spel. Voor Revolutions was dus geen idee te vergezocht en waren zelfs de meest uitzinnige camerastandpunten een koud kunstje. Dat is eraan te zien ook, want de actie wordt op sommige momenten zo waanzinnig goed in beeld gebracht, dat je je afvraagt of er ooit nog wel een film gemaakt zal worden die dit technische hoogstandje kan evenaren, laat staan het budget zal loskrijgen om dit te verwezenlijken. Het prijskaartje van Revolutions bedroeg immers ruim honderd miljoen dollar, maar dat geld is goed besteed, want vooral in het tweede gedeelte van de film zijn de hoogtepunten niet te tellen. Om de twee voornaamste te noemen: Club Hell, waar Trinity en Morpheus heibel maken en de bodyguards over een wel heel aparte verdedigingstechniek beschikken; of de (nu al) legendarische slag om Zion waar niet minder dan 50 reusachtige robots het opnemen tegen 250.000 sentinels. Adembenemend! Zelden waren special-effects zó overtuigend en waar Reloaded op dat vlak soms wat slordigheden vertoonde (tijdens de grote achtervolging hadden sommige vrachtwagens bijvoorbeeld geen assen), is Revolutions in één woord perfect.

Gelukkig verliezen de Wachowski's temidden van al die overdonderende actie de kern van het verhaal nooit uit het oog, en maken ze ruimschoots tijd om te vertellen hoe het onze favoriete helden zal vergaan. Want dat is uiteindelijk toch wat we willen weten? Wie de vorige twee delen een beetje kent, zal trouwens wel gemerkt hebben dat er talloze vooruitwijzingen en parallellen te bespeuren zijn, en het feit dat er uiteindelijk geen losse eindjes te bespeuren zijn, getuigt nog maar eens hoe goed er over Revolutions is nagedacht. De fans zullen er zeker weer van smullen, en misschien is de film zelfs goed genoeg om ook de Matrix-sceptici definitief over de streep te trekken. The Matrix Revolutions is in elk geval een waardige afsluiter van een trilogie die de komende decennia miljoenen filmfans zal blijven boeien. Letterlijk en figuurlijk 'het einde', zeg maar.