Toen River Phoenix op 23-jarige leeftijd net buiten Johnny Depp's Viper Room in elkaar klapte, ging er een schokgolf door Hollywood. Phoenix was hot in town en net bezig met de opnames van Dark Blood. Niet alleen voor de fans was het een schok, ook voor de vakgenoten. Onder meer The Red Hot Chili Peppers, R.E.M. en Natalie Merchant droegen liedjes aan hem op. Wat meer is: de beroemde Braziliaanse singer-songwriter Milton Nascimento had al jaren vóór Phoenix' dood een lied over hem geschreven nadat hij hem aan het werk had gezien in Stand By Me. Bizar. Nog vreemder waren Phoenix' laatste woorden, stervende op Sunset Boulevard: 'No paparazzi, I want anonymity.' Dat had hij gedacht. De dag voor zijn crematie in Florida, brak een reporter binnen in het crematorium en nam een foto van het lijk. The National Enquirer kocht het beeld voor 5.000 dollar. Wie beroemd is, is geen anonieme dood gegund, zo lijkt het.
Live fast and die young: het ging niet alleen voor River Phoenix op. Wie op het scherpst van de snee door het leven racet, stuit sneller dan een ander tegen de muur. Dat is natuurlijk maar een halve waarheid. De dood maakt, zoals een bekend boutade luidt, geen onderscheid tussen jong en oud, bekend en onbekend. Maar om de een of andere reden lijkt de dood van jonge, bekende Goden ons te fascineren. Ze dansen dicht bij het vuur en de dreiging om te verbranden trekt aan. Gaan ze dan ook écht in vlammen op, dan zijn er de duizenden of miljoenen fans om ze te herdenken, om de naam van hun held in ere te houden. Want wie jong sneuvelt op de velden van de eer, wordt tot in de eeuwigheid herinnerd. Na hun dood groeien onze helden boven zichzelf uit, overstijgen ze hun prestaties en worden niet zelden hun zwakke kantjes verdoezeld. Na hun dood plaatsen we ze op een voetstuk waar niet meer afgetuimeld kan worden.
Dat is een bekend principe, en niet alleen in Hollywood. Toen formule-1 piloot Ayrton Senna zich in 1994 tijdens de Grote Prijs van Imola de dood in reed, werd hij letterlijk de rechtervoet van God. Senna werd een mythe; zijn begraafplaats in Morumbi een bedevaartsoord voor de fans. Die mythevorming is nog het grootst bij zangers die op jonge leeftijd stierven: Bob Marley (36) aan een hersentumor, Freddie Mercury (45) aan aids, Jimi Hendrix (27) aan een overdosis. Kurt Cobain, de frontman van Nirvana, schoot zichzelf op 27-jarige leeftijd een kogel door het hoofd omdat hij zijn muziek niet meer zag zitten. John Lennon was 40 toen hij vermoord werd. Hoe tragischer de dood, hoe groter de bewondering achteraf. Neem Jim Morrison (28), die dood in zijn bad gevonden werd, het slachtoffer van een hartaanval wellicht ingegeven door een overdosis drugs. Of Elvis (42): ook híj kon niet aan de drugs weerstaan en stierf een weinig heldhaftige dood op het toilet.
Acteurs staan erom bekend dat ze in hun rollen de dood kunnen overstijgen. Velen onder hen zijn op pelicule al duizend doden gestorven, maar begonnen de volgende dag toch weer met hetzelfde frisse lichaam aan nieuwe opnames. Wie acteert, blijft ook voor altijd letterlijk onsterfelijk, want zelf na jaren en decennia kunnen we nog altijd genieten van pakweg Andy Kaufmann (gestoven aan kanker op zijn 35e), John Candy (hartaanval, 43) of Freddie Prinze (zelfmoord, 23). Qua beroemdheid wordt de dood van River Phoenix wellicht alleen maar overtroffen door die van James Dean, Marilyn Monroe of misschien die van Brandon Lee. Dean knalde op 30 september 1955 met zijn Porsche Spyder tegen een andere auto op een snelweg in Californië. 'He's got to see us,' waren zijn famous last words. Marilyn Monroe had op haar 36e dertig films gedraaid toen ze door haar huishoudster naakt in bed gevonden werd, volgepropt met slaapmiddelen. En iedereen herinnert zich nog wel de dood van Brandon Lee, toen die op 31 maart 1993 tijdens de opnames van The Crow doodgeschoten werd. Per ongeluk.
Had de dood het echt op ze gemunt? Natuurlijk niet. Maar toch hadden al de dode helden die we vandaag de dag eren en vereren één ding gemeen: ze leefden in de fast lane en door de kromming van het noodlot vlogen ze uit de bocht. Deze maand pikten wij er bij Movie eentje uit: River Phoenix in retro, raadselachtig, mysterieus en fascinerend. Een hele maand lang.