SPUN

Spun is, zo laten de begintitels ons geloven, gebaseerd op ware feiten én op leugens. Concreet baseerde Will De Los Santos, zelf een speedverslaafde, het scenario op drie dolle dagen uit de winter van 1995, toen hij een aan methamphetamine verslaafde kok door Eugene, Oregon, reed. De Los Santos wou van die ervaring eerst een documentaire maken, maar toen ook co-scenarist Will Hilbert aan boord kwam, en het tweetal interviews ging houden met andere speed-verslaafden uit de buurt, ontrolde er zich al snel een scenario voor een heuse langspeelfilm. Nou ja, een scenario. Als we de woorden van regisseur Jonas Akerlund mogen geloven, was dat zó rommelig dat er nauwelijks een touw aan vast te knopen viel.

Maar het was net díe ongedwongenheid die de voormalige drummer van de Zweedse Black/Death Metal band Bathory zo aansprak. Akerlund zag in het scenario mogelijkheden om de beeldengymnastiek die hij als videoclipmaker voor onder meer U2, Roxette, Moby, Madonna, Robbie Williams en The Prodigy zo goed beheerste, nu toe te passen op een heuse langspeler. Dat Akerlund daarbij de mosterd haalde bij die andere geniale drugfilm, Requiem for a Dream, wordt al van de eerste beelden duidelijk. Het lijkt wel of Akerlund zijn film zelf op meth zette. Hij maakt gebruik van een ultra-snelle hiphop-montage, extreme close-ups, hyperkinetische camerabewegingen en split-screens.

Spun is zo'n film die je geen uitgewerkt verhaal op een schoteltje aanbiedt. Veeleer stappen we midden in de levens van een aantal aan drugs verslaafde mannen en vrouwen, en op het einde van de film verlaten we ze ook weer, goed wetende dat hun levens ook na de eindtitels verder gaan. Het verhaal speelt zich af in North Los Angeles Valley, ver van alle luxe. Het huis van methamphetamine-dealer Spider Mike (John Leguizamo) wordt er platgelopen door enkele klanten, waaronder de loser Ross (Jason Schwartzman), die een nieuwe voorraad speed komt inslaan. Zowel Spider Mike als Ross zitten met een probleem: de ene is zijn spul verloren; de tweede zit zonder geld. Het hoeft niet gezegd te worden dat hun hyperkinetisch gedrag niet bijdraagt tot de rust in het huis.

Omdat hij in het bezit is van een (zij het erg gammele) Volvo, mag Ross zijn schulden ook in natura afbetalen. Hij moet daarvoor alleen maar optreden als privé-chauffeur van The Cook (Mickey Roorke), die in een armoedige hotelkamer in grote hoeveelheden drugs zit te brouwen, in die mate zelfs dat zijn hond van de dampen groen uitgeslagen is. In één moeite mag Ross ook rondhossen met Cooks lief Nikki (Brittany Murphy), die als paaldanseres door het leven gaat, maar stiekem van een beter leven droomt. Ook Ross heeft ondanks zijn verslaving een droom: herenigd worden met zijn (clean) ex-vriendinnetje, dat hij om de haverklap belt. Maar Ross heeft nog andere katten te geselen. Zo mag hij vooral niet uit het oog verliezen dat hij tijdens een SM-spelletje de stoeipoes April (Chloe Hunter) aan het bed heeft vastgeketend. Het leven is voor een drugverslaafde niet altijd even eenvoudig, zo blijkt.

Spun bevat naast bovenvermelde samenvatting nog meerdere verhaallijnen en we maken gedurende de film kennis met nog andere, weliswaar even geschifte personages, zoals een wel zeer uitgesproken lesbische dame (oorspronkelijk een rol voor Madonna!), twee verslaafde politie-agenten die eigenlijk voor een reality-show werken, een homofiele uitbater van een seksshop, een steenrijke nicht en een drugmoeder van minstens honderdvijftig kilo. Ondanks deze bonte ensemblecast en de door mekaar meanderende verhaaltjes, blijft Spun altijd goed te volgen, tenminste als je tegen de supersnelle montage en de nerveuse beeldvoering gewapend bent. Spun heeft zo'n typische MTV-achtige look, maar de afgebleekte kleurenfotografie van debuterend cameraman Eric Broms komt de broeierige sfeer zeker en vast ten goede.

Gelukkig moet Spun het niet alleen van zijn visuele trucages hebben, ook de cast levert werk af om de vingers bij af te likken. Jason Schwartzman, voormalig drummer van Phantom Planet, debuteerde in 1998 in Rushmore, maar treedt nu pas echt op het voorplan. Hij zal later op het jaar trouwens nog te zien zijn in Just Like Mona. John Leguizamo zit weer propvol energie als Spider Mike, de supernerveuse dealer, maar vooral enfant terrible Mickey Rourke is memorabel als The Cook. Ook inhoudelijk gooit Jonas Akerlund alle remmen los. Hij tracteert ons op een dolle trip vol ongecensureerd druggebruik en kinky seks. Het was nog een wonder dat de film in Amerika 'slechts' een R-rating van de MPAA kreeg (wat betekende dat iedereen onder de 17 van een volwassene vergezeld moest worden), maar desondanks besloot Newmarket Spun 'unrated' de zalen in te gooien.

Bovendien kreeg Spun bij zijn release nogal eens het verwijt de drugcultuur te verheerlijken. Een stelling die we nauwelijks kunnen begrijpen, omdat regisseur Akerlund in Spun net onverbloemd laat zien hoe drugs zijn personages in een neerwaartse spiraal meesleuren. Akerlund doet dat zonder het vingertje al te moraliserend omhoog te steken, maar laat ons zelf de conclusies trekken. Wanneer Ross op het einde van de film oog in oog komt te staan met zijn enige echte liefde, is het verdict keihard. Met een mokerslag laat Akerlund ons aanvoelen dat Ross alles wat hem dierbaar was, verspeeld heeft. Sommige personages keren tijdens Spun nog het tij; anderen gaan lustig op speed hun ondergang tegemoet. Zo'n statement kan je bezwaarlijk pro-drugs noemen.