Indiana Jones... Wie weet is hij wel dé grootste filmheld aller tijden. Hij mag dan wel een archeoloog zijn, hij is absoluut geen droogstoppel die in zijn vrije tijd met zijn truweeltje in de hand brave en begeleide opgravingen gaat doen in Turkije. Hij is een man van avontuur. Zijn leren jekker, hoed, zweep en revolver liggen altijd klaar om onverwacht te vertrekken. Naar waar? Het zal hem worst wezen, zolang hij maar kan doen waar hij goed in is: de held uithangen. Maar niet alleen daar moeten we hem dankbaar voor zijn. Zijn avonturen zijn ook een geografisch hoogtepunt in de filmgeschiedenis, al ligt dat niet echt aan hem. De trilogie neemt je mee over heel de wereld, wat maakt dat deze films naar Hollywoodnormen echt wel uit de band springen. Het mooiste, maar ook het meest verraderlijke aan film is dat je vrijwel altijd op dubbel zoveel plaatsen bent geweest dan je eigenlijk beseft. Met je gedachten zit je daar waar de filmmakers je vertellen, maar is het ook werkelijk zo? Werden de scènes in kwestie wel daar, op die plek gedraaid?
Misschien hebt u er nog nooit aandacht aan besteed, maar Raiders of the Lost Ark heeft één van die cinematografisch schitterende openingen. De berg in het Paramount-logo die vlekkeloos overgaat in een rots uit ons werelds bestaan. Indiana Jones staat ervoor en kijkt ernaar. Het is een herkenningspunt voor hem, een gids die hem door de Zuid-Amerikaanse jungle moet leiden. De archeoloog is immers, samen met zijn kompanen, op zoek naar een verborgen tempel. Als je naar het scherm kijkt, dan voelt het aan alsof je terecht bent gekomen in een stukje ongerepte natuur. De dichte begroeiing, het licht dat tussen het gewas door zijn weg probeert te vinden, het zuiver stromende water. Hier is nog geen mens geweest. Of toch? Het ziet er wel zo naar uit. Niet alleen door het grote Incabeeld dat één van de kerels de stuipen op het lijf doet krijgen, maar wel omwille van het gifpijltje in één van de bomen. De Hovito's! Ze zitten Indy op de hielen. Het gif is nog vers. En alsof dat nog niet erg genoeg is, blijkt Indiana niet echt iemand te kunnen vertrouwen. Hij heeft trouwens iets weg van Lucky Luke, zoals hij sneller dan zijn schaduw met zijn zweep kan slaan. Maar we vergeten even waar het hier precies om gaat: de locatie. Is this real or is it just our imagination? Het tweede dus. Niks Zuid-Amerika. Wie echt een vlucht wil boeken om de eerste minuten uit Raiders of the Lost Ark te herbeleven moet Kauai als bestemming opgeven. Kauai is het kleinste, maar ook mooiste van de Hawaii-eilanden. Ook al is het niet groot, je moet weten waar je precies moet zijn. In ware Indiana Jones- outfit dwaal je best rond in de omgeving van de Huleia River, de stroom die naar Fern Grotto aan de oostkust, ten noorden van Lihue leidt. Op zoek gaan naar de tempel is vergeefse moeite. Zelfs al zou je in Zuid-Amerika zitten, je zou hem toch niet vinden. De Peruviaanse tempel is één van de filmsets die opgetrokken werd in de Elstree Studios in Hertfordshire. En zoals alle sets uit de Indiana Jones trilogie mag je er U tegen zeggen. Elke set herbergt een hele boel geheimen, of beter: gevaren. De tempel is de plek waar Forrestal, een concurrentarcheoloog van Indy, het leven liet. Feit is dat Forrestal een ervaren archeoloog was, één die niet vlug voor verrassingen zou komen te staan. Dat dacht hij tenminste. Indiana zou Indiana niet zijn als hij het er niet op zou wagen de tempel zonder veel vrees binnen te stappen. Om te beginnen is de donkere ingang vrijwel ontoegankelijk gemaakt door een kolonie spinnen. Raiders of the Lost Ark mag trots zijn op de ongetwijfeld meest imposante spinnenwebben die film ooit gekend heeft. Deze scène maakt ook duidelijk op welke manier Indiana verschilt van de doorsnee mens. Enkele tarantula's op zijn schouder, daar schrikt hij niet van, maar het licht dat door een opening in de rotswand schijnt... daar heeft hij het niet op. Een simpele test maakt duidelijk waarom. Een gespietste Forrestal - of wat er van hem overblijft - vliegt als een saté de wand uit. Ook een diep gat in de gang kan Indiana niet tegenhouden. Zijn zweep helpt hem naar de overkant. En daar staat hij dan... oog in oog met het religieuze artefact. En dat geduld een schone deugd is, blijkt ook hier. Indy neemt zijn tijd en kijkt naar de gekleurde vlakken op de stenen. Bij de minste aanraking spuwen de monden van de stenen muurgezichten gifpijltjes. Wanneer Indiana Jones het allemaal voor mekaar denkt te hebben nadat hij het zakje zand inruilde voor het archeologisch pronkstuk, breekt de hel pas los. Het was als het ware het teken om de self destruction mode in te schakelen. Brokstukken vallen naar beneden, de gifpijltjes vliegen in het rond, schuifwanden komen naar beneden en alsof dat nog niet genoeg is krijgt hij nog een gigantische stenen bal achter zich aan. We zijn nog maar een kleine tien minuten ver... Dat belooft.
We zouden het bijna vergeten, maar Indiana Jones vult zijn dagen normaliter als professor. En wanneer hij als archeoloog voor de klas staat, lijkt hij wel een stijve hark die je met twee knipperende oogleden met daarop 'love you' zo uit zijn lood lijkt te kunnen slaan. Mooi maatpakje, brilletje,... Niets van die avonturier die we enkele seconden eerder in beeld kregen. Zijn uiteenzetting over de Turkdean barrow nabij Hazelton in het Conservatory of Music van de University of the Pacific in Stockton is slechts de aanzet tot het echte avontuur dat zowel Indy als de kijker te wachten staat.
Indiana Jones' zoektocht naar de Ark begint wanneer hij San Francisco achter zich laat en per vliegtuig naar Nepal reist. Dat zegt toch de rode lijn op de wereldkaart. En ook Marion houdt de leugen nog vol. "So what are you doing here in Hertfordshire?" had ze Indy beter gevraagd. Net als de tempel is Marion's bar in Nepal een set die gebouwd werd in de Elstree Studios. Het is een belangrijke locatie in het verhaal. Het is niet alleen de plek waar Marion haar drinkkunsten toont. Hier wordt ook duidelijk dat zij de sleutel tot de Ark rond haar nek draagt: het ronde bronzen voorwerp met een gat en een kristal erin. Het maakt al jaren deel uit van de verzameling van haar vader, Abner Ravenwood. Dat de jacht op het voorwerp geopend is, wordt hier meteen duidelijk.
Met Air East Asia vertrekt Indiana met de bronzen plak en een partner rijker naar Caïro, de stad van de levenden, het paradijs op aarde. Ook in de Egyptische scènes neemt Steven Spielberg je beet. Je moet in Tunesië zijn, beste lezer. Centraal stonden Nefta en Tozeur (twee stadjes nabij de Algerijnse grens), het uitgestrekte opgedroogde zoute meer van Chott El Jerid, iets meer westelijk en Kairouan. De Well of Souls, de geheime kamer in Tanis waar de Egyptische Farao Shishak de Ark in verborg rond 980 voor Christus, is echter opnieuw een set die geconstrueerd werd in de Elstree Studios.
Ook Frankrijk maakt deel uit van Raiders of the Lost Ark. De locatie waar de Duitse onderzeeër aanmeert, is een echte Duitse basis in La Rochelle. Last van een déjà vu? Het ligt in deze scène niet aan de locatie, doch wel aan de duikboot. Je hebt hem misschien al eens gezien... Doet Das Boot geen belletje rinkelen? Toch had u dit gevoel reeds eerder in de film kunnen ervaren. George Lucas trok eind jaren '70 al eens naar Tunesië. Ten oosten van Tozeur, op de rand van Chott El Jerid, vind je Sidi Bouhel, een plek die de geschiedenis zou ingaan als Star Wars Canyon. En wat Spielberg betreft... Hij zou, in tegenstelling tot Lucas, pas jaren na het vastleggen van enkele scènes voor Raiders of the Lost Ark voor Jurassic Park terugkeren naar een voor hem niet onbekende locatie: Kauai.
Hoe je het ook bekijkt... Amerika krijgt slechts een heel klein stukje van de locatiekoek toebedeeld. Op het einde van de rit krijgen we nog een shot van The Mall in Washington D.C. te zien waarna Indiana Jones dankzij wat Hollywood hocus-pocus plots langs de trappen een overheidsgebouw in San Francisco buiten wandelt... Deze laatste is in principe de Amerikaanse stad waar de productieploeg nog het meeste tijd doorbracht. De scène waarin Indiana Jones aan boord stapt van de China Clipper werd gedraaid op een pier aan Treasure Island. Indy's huis bevindt zich in Marin County, meer bepaald in de buurt van de Drake High School in San Anselmo.
Het eerste Indiana Jones avontuur zit erop, maar het is mooi geweest. Realiteit en verbeelding hebben het voor mekaar gekregen dat u op zo'n 110 minuten een klein stukje van maar liefst vier continenten hebt gezien. Het allermooiste is dat dit nog maar het begin is...