OPEN RANGE

Er zijn regisseurs die maar aan hun mouw hoeven te schudden en er dwarrelt wel een goed verhaal uit. Jammer genoeg zijn er ook regisseurs die blijkbaar maar één verhaal in de mouw hebben zitten. Kevin Costner lijkt tot de tweede categorie te behoren. Zijn regiedebuut, Dances With Wolves, deed in 1990 de monden nog openvallen en mocht zeven oscars in ontvangst nemen. Maar het lang uitgesponnen epos bleek een debuut en een slotakkoord tegelijk. Noch Waterworld (dat Costner over de schouder van Kevin Reynolds regisseerde), noch The Postman bleken aan te slaan. Costner blijkt alleen nog maar in de huid te willen kruipen van de getormenteerde loner die de wereld op zijn schouders torst, de ruwe-bolster-met-de-blanke pit, de ongeschoren macho die altijd de goede dingen zegt en op het einde de mooie vrouw krijgt.

Het is afgezaagd, slaapverwekkend zelfs. De lange shots die alleen maar dienen om zijn tronie zo mooi mogelijk in beeld te brengen, de lange wapperende haren, de diepe ogen, de stoppelbaard en de zagerige stem die enkel maar clichés debiteert: het wordt tijd dat Costner daarmee stopt en een regisseur zoekt die zonder problemen met de botte bijl in zijn film durft te hakken. Costner moet terug naar de basis: leuke films maken van anderhalf uur en geen over het paard getilde epossen die halve dagen lijken aan te slepen. Een goeie raad, Costner: stop met dat heroïsche heldendom, schraap al het overbodige megalomane uit je films, want je bent een onuitstaanbare ijdeltuit geworden. En dat is jammer, want ooit was Costner een fijn acteur, sla er zijn filmografie maar eens op na. Dat hij voor deze Open Range een rol in Quentin Tarantino's Kill Bill liet liggen, maakt het er alleen maar pijnlijker op.

In Open Range speelt Costner de cowboy Charley Waite, die in het Wilde Westen anno 1882 samen met zijn ouwe makker Boss Spearman (Robert Duvall) zijn koeien laat grazen op de open vlaktes van het land. Ze houden van dat vrije bestaan in de open natuur, maar komen in de problemen wanneer de plaatselijke tiran Denton Baxter (Michael Gambon) hen verbiedt te grazen rond het stadje Harmonville. Wanneer hun vriend en hond vermoord worden, besluiten Charley en Boss naar het stadje te trekken en wraak te nemen voor het hen aangedane onrecht. Ze krijgen daarbij de hulp van Sue Barlow (Annette Bening), een zorgzame en zelfstandige dokteres die zich al te lang opgesloten voelt in het benepen stadje. Het conflict loopt aardig uit de hand en zal zijn ontknoping krijgen in een grootse shoot-out die over winnaars en verliezers moet beslissen.

Niemand maakt natuurlijk films met de bedoeling ze in een donker hoekje weg te moffelen, maar Open Range ademt langs alle kanten grootsheid en grandeur uit. Het lijkt wel alsof de film het wil uitschreeuwen hoe mooi en indrukwekkend hij wel is. Als we op de meeste Amerikaanse recensies mogen afgaan, is de prent dat ook, maar wij vonden Open Range eerder oersaai en slaapverwekkend. Dialogen, fotografie en verhaal lopen over van de clichés. Het lijkt wel alsof Costner een stuk of twintig westerns in zijn DVD-speler heeft gestopt en dan een lijstje is gaan samenstellen van scènes die hij zeker in Open Range wilde. Natuurlijk is ook een western gebonden aan de regels van het genre, maar een béétje minder herkenbaarheid had wel gemogen. Het hoevegetrappel van de paarden, sterke koffie uit een oude mok, de zon die opkomt aan de horizon, een stoffig stadje, kletterende geweren: Open Range drukt je bijna twee-en-een-half uur met de neus op platgereden beelden.

Ook Robert Duvall en Kevin Costner zelf geraken niet verder dan cowboytypes die niet zouden misstaan in Mannen in de vrije natuur, de sketch uit De Vloek van Vlimovost. Duvall likt de hele film door aan de onderlip en spreekt met een pijnlijke grimas, maar kan dan ook als excuus inroepen dat hij tijdens het paardrijden een paar ribben brak. Ook voor Costner enig meelij alstublieft: de man moest Open Range filmen met een gesprongen appendix; vandaar wellicht zijn zeer expressief gelaat. En hoe weinig filmisch doorzicht moet je hebben om niet bij hun eerste ontmoeting door te hebben dat er iets moois zal bloeien tussen Kevin Costner en een overjarige Annette Bening? Als hun blikken kruisen, is er geen sprake van een kortstondig en subtiel vonkje, maar van een opvallend oplaaiend haardvuur. Subtiliteit is dan ook niet de sterkte van Open Range, waar alles groots en weids is en waar de personages spreken in filosofische dialogen die ze wellicht zelf niet begrijpen. Helemaal te gek wordt het wanneer er midden in de prent een zondvloed losbarst die zowaar Bijbelse proporties aanneemt. Laat deze kelk zonder wroeging aan uw lippen voorbijgaan. Tenzij u graag eens een poosje rustig indommelt natuurlijk.