Gezien de thematiek en de verhaallijnen kon Idrissa Ouedraogo's film zich net zo goed afspelen in New York of Parijs of Berlijn. Of ook wel in Wijk bij Duurstede, Bachte-Maria-Leerne en Winschoten. De stijl is uitgesproken Afrikaans. Qua sfeer leunt de film dan weer dichter aan bij het Zweedse My Life as a Dog (Lasse Hallström, 1985) dan bij die andere recente Afrikaanse klassieker Yeelen.
Yaaba betekent grootmoedertje in het Mooré, de plaatselijke taal. Wanneer de hut van een dorpeling om onverklaarbare reden vuur vat, wordt een oude weduwe met alle zonden Israëls overladen. Ze woont alleen aan de rand van het dorp in een bescheiden hutje. De gerimpelde bejaarde sloft iedere dag heen en weer naar de dorpsbegraafplaats. Op het open veld dat ze daarvoor moet oversteken is ze aangeschoten wild. Ze wordt beschimpt en met stenen bekogeld. Op haar dagelijkse tochten komt ze in contact met de tienjarige Bila en Nopoko, neef en nichtje, onafscheidelijk, speels en nieuwsgierig zoals kinderen speels en nieuwsgierig kunnen zijn.
Hoewel hun ouders het hen strikt hebben verboden sluiten de kinderen een voorzichtige vriendschap met het oudje. Zonder het echt te beseffen spelen ze een verzoenende rol in het conflict tussen de volwassenen van hun dorp en de oude vrouw.
Wanneer Nopoko gewond raakt in een gevecht met andere kinderen, krijgt ze hoge koorts. De dorpelingen consulteren een ziener uit het naburige dorp. Hij raadt hen aan de bejaarde vrouw te verjagen en belooft dan de koorts snel zal dalen als de vrouw ver uit de buurt zal zijn. En of ze hem wat koeien, geiten en een smak geld kunnen betalen voor zijn goede raad... Voor wat hoort wat. Uiteindelijk is het toch Yaaba die het traditionele kruidendrankje zal bereiden dat Nopoko zal redden.
Regisseur Idrissa Ouedraogo beperkt zich in Yaaba niet tot de relatie tussen de kinderen en de ouderen maar hij neemt ook de dorpsgemeenschap onder de loupe. Zijn bevindingen zijn verrassend, gedurfd en even kleinburgerlijk als grootstedelijk. In de brousse halen buren elkaar met veel enthousiasme het bloed van onder de nagels. De vooroordelen die hun denken vernauwen verschillen weinig van die in Rotterdam of Antwerpen. Het is gemakkelijker de schuld te leggen bij een weerloze buitenstaander dan verder te kijken, te zoeken en te denken.
Yaaba staat opvallend lang stil bij de sterke positie van de dorpsvrouwen. Dat zij het zware werk doen terwijl de mannen in de schaduw van een brede boom zitten te palaveren was ons al bekend. De vrouwelijke personages in Yaaba nemen de belangrijke beslissingen en domineren hun mannen. Ze staan zonder gêne op hun seksuele strepen en zoeken het lichamelijke plezier buitenshuis wanneer het tussen de eigen lakens niet, niet meer of onvoldoende te vinden is. Driekwart van de Flair- en Vivalezeressen uit de lage landen dromen van zo veel vrijmoedigheid.
Visueel is Yaaba erg ingehouden. Verwacht niet de beelden van prachtige woeste landschappen waar Europese en Amerikaanse regisseurs die in Afrika gaan filmen zo dol op zijn. Ook mooie, eeuwig lachende negerkindjes zoals de photoshoppende marketingjongens van Unicef ze graag afdrukken in hun glossy brochures wonen op een andere planeet dan Bila en Nopoko. De natuur en de aangeboren fierheid van de Afrikanen krijgen van Ouedraogo een plaats in het verhaal zonder dat ze uitvergroot of geromantiseerd worden.
Ouedraogo bijt noch verwijt, maar geeft fijntjes zijn visie op het plattelandsleven in het moderne Afrika. Zo bedrieglijk simpel als de film lijkt, zo betoverend charmant haakt hij zich vast in je geheugen. De cast bestaat voornamelijk uit mannen, vrouwen en kinderen die in hun leven maar aan één of twee films hebben meegewerkt. Voor de grootmoeder is het de enige verschijning in een speelfilm.
Yaaba is een filmpje, klein, waarachtig en pakkend. In tegenstelling tot films uit niet-traditionele filmlanden is de boodschap niet verpakt in symbolische lagen die westerlingen zelden of nooit begrijpen. Yaaba is perfect WYSIWYG: what you see is what you get. Universeel en ontroerend. De film wordt regelmatig getoond op festivals met aandacht voor de Afrikaanse film. Laat bij een volgende gelegenheid de kans niet voorbij gaan om kennis te maken met dit bescheiden meesterwerkje.