HOUSE OF SAND AND FOG

De overstap die videoclipmakers naar het grote scherm maken, verloopt meestal niet zonder slag of stoot. Als geen ander weten de beeldenknutselaars hoe ze mooie shots door hun cameralens kunnen trekken, maar het ontbreekt hen meestal aan het geduld om een coherent verhaal te vertellen of het beste uit hun acteurs te halen. Hoe ironisch dan ook dat de regisseur van House of Sand and Fog begin jaren negentig verantwoordelijk was voor tv-commercials van onder meer General Motors, Microsoft, Panasonic en Nike. Reclamefilmers zijn vaak in hetzelfde bedje ziek als videoclipfilmers, maar Vadim Perelman is blijkbaar de uitzondering die de regel bevestigt. Hij koos voor zijn debuut geen donkere horrorprent of flitsende SF-film, maar een drama dat staat als een huis. Perelman kocht naar verluidt in een luchthaven het boek House of Sand and Fog van van Andre Dubus III en werd er verliefd op. Hij was niet de enige. Dubus kreeg meer dan honderd voorstellen om zijn boek te verfilmen. Perelman trok, met de hulp van Dreamworks, aan het langste eind.

House of Sand and Fog speelt zich af in 1991. Kathy Nicolo (Jennifer Connelly) woont, nadat haar man haar acht maanden eerder heeft verlaten, alleen in een huis met zicht op de Californische zee. Ze is depressief en omdat ze al maanden haar post niet meer geopend heeft, weet ze niet dat ze achterstaat met het betalen van belastingen op het huis. Op een dag staat de deurwaarder op haar stoeprand. Nog voor Kathy goed en wel een advocaat onder de arm kan nemen, is het huis verkocht. Onrechtmatig, zo zal blijken, want Kathy moest helemaal geen belastingen op het huis betalen. De koper van het huis is Massoud Amir Behrani (Ben Kingsley), een ex-kolonel bij de luchtmacht van het Iraanse leger die bij de val van de sjah zijn land is moeten ontvluchten en nu in Amerika een nieuw leven probeert op te bouwen. Makkelijk is dat niet, want de man moet er twee jobs op nahouden om te overleven.

Op die manier ontspint zich een drama dat zijn weerga niet kent. Zowel Kathy als Massoud zullen tot het uiterste gaan om het huis in hun bezit te krijgen. Het vreemde daarbij is dat ze allebei recht in hun schoenen staan: Kathy is het slachtoffer geworden van een kafkaëske bureaucratische blunder, terwijl Massoud het huis op een rechtmatige manier gekocht heeft. House of Sand and Fog is dan ook vreemd genoeg geen film waar de twee actanten loodrecht tegenover elkaar staan. Er is geen sprake van een goede en een slechte. Beide hoofdrolspelers hebben hun redenen om het huis te willen en als toeschouwer kan je voor beiden sympathie opbrengen. Kathy is het labiele, onschuldige slachtoffer; Massoud de immigrant die de schijn van een groots verleden probeert hoog te houden.

House of Sand and Fog is een groots drama in alle betekenissen van het woord. Vadim Perelman orchestreert zijn prent met vaste hand, maar werd door Dreamworks dan ook erg goed omringd. De muziek van James Horner (Braveheart, Aliens) dreunt uren later nog door je hoofd en cinematograaf Roger Deakins (The Shawshank Redemption, A Beautiful Mind) beweegt de camera behoedzaam rond het in de mist liggende huis waar het drama zich ontspint. Het verfilmen van een roman is altijd een heikele kwestie, maar Perelman weet door middel van enkele treffende shots een heel deel van het verhaal te vertellen en de personages te schilderen. Zo zien we Massoud op een bepaald moment zwoegen als wegenwerker om toch maar genoeg geld voor zijn familie te verdienen. Daarna hult hij zich weer in zijn maatpak en rijdt hij weg met zijn Mercedes, het laatste symbool van hun ooit rijke en machtige status.

Een goed drama speelt op meerdere niveaus en dat doet House of Sand and Fog zeker. Voor Massoud symboliseert het huis een nieuwe toekomst voor hem en zijn familie nadat ze uit Iran moesten vluchten, voor Kathy staat het huis vooral voor het verleden, toen haar vader nog leefde en ze nog gelukkig was. Die confrontatie tussen verleden en heden, tussen twee culturen en twee opvattingen, leidt tot een dramatische ontknoping, die een beetje vreemd wordt ingeleid door hulpsheriff Lester Burdon (Ron Eldard), die verliefd is geworden op Kathy en zijn gezin voor haar in de steek laat. De romantische verhaallijn tussen Kathy en Lester verloopt jammer genoeg een beetje ongeloofwaardig, maar heeft wel zijn functie in het verhaal. Hoe dat afloopt, laten we hier uiteraard in het midden, maar dat er voor het streven naar geluk soms een hoge prijs moet betaald worden, is wel duidelijk.

House of Sand and Fog is vooral de film van Ben Kingsley. De 60-jarige acteur won in 1982 al een oscar voor Gandhi, en acteert ook hier de pannen van het dak. Als ex-kolonel probeert Massoud zijn vergane glorie op te blinken en doet hij een beroep op alle waardigheid die hem nog rest, ook al moet hij er twee jobs op nahouden om zijn dochter een mooi huwelijksfeest te kunnen geven en de studies van zijn zoon te kunnen betalen. Massoud is een kerel van de oude stempel en niet voor alles wat hij doet, kan je als kijker sympathie opbrengen, maar hij verdient wel respect omdat hij voor zijn familie door het vuur zou gaan. Shohreh Aghdashloo speelt zijn vrouw Nadi, die bijna de hele film niets anders doet dan onderdanig thee zetten, maar uiteindelijk toch een band ontwikkelt met Kathy. Ze ontfermt zich over haar als een moeder. Jennifer Connelly's rol doet lichtjes denken aan die van Marion uit Requiem for a Dream. Ze oogt zo mooi en kwetsbaar dat je niets anders dan sympathie en medelijden voor haar kan voelen.

Meer dan twee uur lang wordt er in House of Sand and Fog gebikkeld om een huis dat niet eens in zo'n goeie staat is, maar symbool staat voor veel meer dan een dak boven het hoofd. Het staat symbool voor het streven naar een gelukkig leven en wat je ervoor over hebt om die droom waar te maken. Soms komen dromen uit, maar in House of Sand and Fog laat Vadim Perelman zien hoe hard er soms voor gevochten moet worden. Het levert een zinderend, vaak adembenemend spektakel op dat in het hoofd kruipt en daar nog wel even blijft zitten.