THE COMPANY

The Company, Altmans 45ste film, is een jaar te gast bij The Joffrey Ballet of Chicago. Een geflipte Frans-Canadese balletregisseur stapt het kantoor van Mr. A binnen om hem warm te maken voor Blue Snake. Mr. A is de grote baas van het gezelschap. Het idee achter Blue Snake is artistiek te vooruitstrevend, financieel onhaalbaar en voor de dansers fysiek ondansbaar. Zoals het onafhankelijke creatieve zielen betaamt, voelt Mr. A intuïtief aan dat Blue Snake kans op slagen heeft. The Company toont het traject tussen de kunstzinnige droom en de wereldpremière van de vertoning.

The Company kwam even woelig tot stand als de Blue Snake uit de film. Het is de vervulling van Neve Campbells grote droom. Als jong meisje wou ze ballerina worden; ze werd een filmster. Financieel is dat wellicht interessanter, maar artistiek bleef ze een onvoldaan. Haar 6cream queen avonturen en rolletjes in halfbakken romantische komedies in gedachten leek het haar onwaarschijnlijk dat een degelijk dansscript op haar deurmat zou vallen. Ze schreef het zelf. Als de berg niet naar Mozes komt, moet Mozes naar de berg.

Robert Altman was haar gedroomde regisseur. De veteraan stuurde het script beleefd terug. Hij had er geen zin in. Hij snapte het verhaal niet en zag niet in wat hij er mee moest aanvangen. Campbell drong aan en na een pingpongspel van aanbieden en weigeren, stemde hij toe. Campbell haalde haar balletschoentjes van de zolder en volgde een Spartaans trainingsschema als voorbereiding op de dansnummers die ze zelf danst in haar film.

Hoewel Altman weinig anders doet dan in zijn vorige werk, is The Company een buitenbeentje in 's mans filmografie. Op zijn unieke manier ontrafelt hij de groepsdynamiek van het gezelschap. Hij legt de vinger op de wonden: afgunst, concurrentie, afgestrafte naïviteit, broeder- en zustermoord. De dansers leven en werken op de limiet. De lijn tussen succes en mislukking is dun. Blessures en de controversiële beslissingen van Mr. A kunnen zo maar een streek trekken door een maandenlange zorgvuldige opbouw naar een vertoning.

In tegenstelling tot Altman recente werk, is The Company quasi plotloos. De lijn die de regisseur trekt tussen het begin- en het eindpunt is on-Altmaniaans recht. Daardoor heeft The Company meer weg van een docudrama dan van een echte speelfilm. Verschillende keren onderbreekt Altman zijn verhaal om stukken van balletopvoeringen te tonen. De entreactes zijn de wegwijzers. Ze duiden de weg aan die het gezelschap nog moet afleggen.

Het kan geen toeval zijn dat de directeur van het gezelschap Mr. A heet. Het is een man met een overschot aan creatieve energie. Zou Altman zichzelf hebben herkend in de leider die zich niet laat temmen? Malcolm McDowell maakt in ieder geval een glorieuze rentree. Zijn interactie met Neve Campbell is knetterend: de oude balletgoeroe en de jonge danseres; de oude regisseur en de jonge intelligente actrice.

Campbell is het meisje dat triest kijken in een slobbertrui sexy maakte. In The Company toont ze voor het eerst hoe ver haar dramatische capaciteiten als actrice reiken. Haar personage Fry heeft het talent om het te maken als professionele danseres. Het is ook een jonge, mooie vrouw die verliefd wordt en niet wil, maar wel zal moeten kiezen tussen dansen en vrijen. In hoeverre is ze bereid haar privé-leven aan de kant te schuiven ten voordele van haar carrière?

Campbell is hoofdrolspeelster, scenariste, producer en danseres in de film. Het is haar film en haar gloriemoment. Daarom is het zo jammer dat The Company geen nieuw Altman-meesterwerk. Het is een goede film, dat wel. Aan Campbell en McDowell ligt het niet. Ook de jonge James Franco trekt uitstekend zijn plan. Visueel is The Company erg aantrekkelijk met de hevige regenscène in het park als hoogtepunt.

Om echt te beklijven blijft Altman te veel aan de kant staan. Hij weeft de verhalen van zijn personages nog wel aan elkaar maar grijpt niet in. De heerlijke ironie waarmee hij Hollywood op de korrel nam in The Player en de parvenus in Gosford Park te kakken zette, ontbreekt. De pompeuze sérieux waarmee het balletwereldje zichzelf benadert, leent zich nochtans uitstekend voor een speldenprik of tien. Dat hij de droge wereld van het ballet boeiend maakt, verdient bewondering maar Altman is het zout op de patatjes vergeten.