Niemand zal het ze afpakken: Disney en Pixar waren in 1995 de eersten. Hun Toy Story was de eerste lange digitaal gemaakte animatiefilm en blijft ook bijna tien jaar na datum een mijlpaal in de filmgeschiedenis. Hoe geniaal computernerds in die tien jaar de techniek ook geperfectioneerd hebben, het groot kloppend hart van Woody, Buzz, Mr. Potato Head, Slinky Dog en Rex blijft onovertroffen, to infinity and beyond. Heel die tijd heeft Pacifix Data Images zijn grote concurrent Pixar achterna gehold. Toen Pixar in 1998 A Bug's Life op het publiek losliet, kwam PDI pas met zijn eerste prent. Antz had dan ook nog eens hetzelfde onderwerp, maar of dat toeval was of niet laten we over aan mierenneukers. Tot 2001 bleken Disney en Pixar incontournable. Niemand had het gegoochel met enen en nullen zo in de vingers als zij. Zowel qua verhaal als techniek zaten ze op de troon. Koning in het digitale filmland.
Niemand, wellicht zelfs Jeffrey Katzenberg (ex-Disney) niet, had durven hopen dat Shrek daar verandering in zou brengen. Maar het gebeurde: aan het eind van 2001 bleek het groene monstertje van Dreamworks en PDI het gehaald te hebben van de Monsters en Co. van Disney en Pixar. Shrek schopte het tot het filmfestival van Cannes: 1-0. Shrek won de eerste oscar voor een animatiefilm: 2-0. En Shrek bracht uiteindelijk ook het meeste op (267 tegen 255 miljoen dollar voor Monsters, Inc.): 3-0. Niet dat Pixar daarmee uitgeteld in de touwen lag natuurlijk en PDI sindsdien alleen maar rondedansjes springt. Monsters, Inc. was een gewéldige film, en dat zouden opvolgers Toy Story 2 en Finding Nemo ook zijn. Laat er geen twijfel over bestaan dat Pixar de magische touch verloren zou hebben.
Maar toch. The Incredibles - de nieuwe Pixar-prent - zal in november voor een ongelooflijke stunt moeten zorgen om van 2004 niet het jaar van Shrek te maken. Sinds de sequel op 19 mei in Amerika in een recordaantal van 4.163 zalen in première ging, werd zowat élk record immers al gebroken. Nadat er in Amerika al wat previews op woensdag en donderdag waren geweest, wist de prent op vrijdag 27.9 miljoen dollar binnen te halen, beter dan Finding Nemo vorig jaar gelukt was (20.2 miljoen dollar). Tegen het einde van het weekend had de film 125.3 miljoen dollar opgebracht, een fenomenaal bedrag dat enkel de duimen moest leggen voor Spider-Man. Op zaterdag verpulverde Shrek en passant nog eens het dagrecord aan opbrengsten (43.65 miljoen). Ter vergelijking: The Passion of the Christ haalde dit jaar op vijf dagen tijd 125.2 miljoen dollar binnen. Shrek is een beetje God.
Intussen is Shrek 2, na een maandje in release, opgeklommen naar 354 miljoen dollar. Da's nu al beter dan de 339 miljoen dollar die Finding Nemo vorig jaar bij elkaar zwom. Alles wat de prent nu nog verdient (en box-office analysten verwachten dat Shrek met twee vingers in de neus de 400 miljoen dollar zal toppen) is pure winst en brengt de film alleen maar hoger op de ladder van meest succesvolle animatiefilm aller tijden. Ter herinnering: voor Finding Nemo was The Lion King negen jaar lang recordhouder met 312 miljoen dollar. De Leeuwenkoning blijft wel de bestlopende traditioneel getekende animatiefilm aller tijden.
Ironisch genoeg ligt het grote succes van Shrek niet echt in het verlengde van dat van pakweg Toy Story of Finding Nemo. De Pixar/Disney-prenten hebben een megagroot hart en zijn hilarisch grappig, maar kleuren toch steeds letterlijk en figuurlijk binnen de lijntjes. Toen Shrek in 2001 voor het eerst in Cannes vertoond werd, liep het Disney wel even dunnetjes door de broek, want Shrek bleek alles behalve politiek correct te zijn en haalde bovendien de hele Disney-wereld door de mangel. Woody, Mike en Nemo zijn schatjes, maar Shrek is de rebel. Hij is asociaal, laat scheten, eet oogballensoep en is verzot op oorsmeer. Blijkbaar kan het publiek zich daar wel in herkennen. Op naar delen 3 en 4 dus.