KING ARTHUR

Voor het eerst in de filmgeschiedenis wordt de legende rond Arthur en zijn Ridders neergezet in de tijd waar hij volgens veel mensen thuishoort. Speculaties plaatsen Arthur in de vijfde eeuw na Christus en niet in de latere Middeleeuwen, een meer 'geciviliseerde' tijd. Deze Vroege Middeleeuwen waren alles behalve geciviliseerd. Oorlogen en wreedheden waren aan de orde van de dag. Maar eerlijkheidshalve moet gemeld worden dat er bijzonder weinig bekend is over deze periode. Deze periode wordt niet voor niets 'The Dark Ages' genoemd.

Scenarist David Franzoni heeft alle beetjes bijeen genomen die wel bekend zijn. Een persoon met de naam Lucius Artorius Castus was in de tweede eeuw na Christus bevelhebber in het huidige Engeland. De Arthur in Franzoni's King Arthur heet ook Artorius, maar of hij nu een afstammeling is van de tweede eeuwse Artorius wordt niet duidelijk. Hij is de nazaat uit een gemixt huwelijk tussen een Britse vrouw en een Romeinse man, maar zijn verlangen om terug te keren naar Rome, het centrum van het Romeinse Rijk, wordt daar niet minder door.

Arthur is bevelhebber van een Romeinse cavalerie-eenheid dat Hadrian's Wall (de sterkst beveiligde grens in het Romeinse Rijk) verdedigt. Dit zijn de beroemde Ridders van de Ronde Tafel. Zij zijn in King Arthur afkomstig uit het Oosten van Europa. Deze tot in de puntjes getrainde vechteenheid kreeg na een nederlaag de keuze van Keizer Marcus Aurelius om óf te sterven óf zich aan te sluiten bij het Romeinse leger. Zij kozen de tweede optie. Vijftien jaar later begint de film King Arthur.

Arthur (Clive Owen) en zijn trouwe 'ridders' Lancelot, Gawain, Galahad, Bors, Tristan en Dagonet moeten aan de vooravond van hun afzwaaien nog één gevaarlijke missie volbrengen. Bij succes krijgen zij hun papieren voor een veilige doortocht naar hun thuisland. De missie houdt in dat zij een Romeins gezin moet zien terug te halen uit vijandig territorium voordat deze mensen door de aanstormende Saksen vermoord zullen worden.

Deze missie brengt hen ver over de grens van het Romeinse Rijk. Tijdens hun reis redden zij de schone Guinevere (Keira Knightley) en sluiten zij een pact met de voorheen gevreesde Woads, ook wel Painted People geheten. Dat is een volk dat leeft in de bossen onder leiding van de mystieke en magische Merlin (Stephen Dillane). Samen gaan de twee volkeren de strijd aan met de Saksen. Een pact dat de toekomst van Engeland zal bezegelen en Arthur doet beseffen dat zijn plaats wel eens in Engeland zou kunnen liggen.

Franzoni staat bekend als iemand die het niet erg nauw neemt met correct gebruiken van historische feiten. Gezien de kleine hoeveelheid feiten die bekend zijn over de bewuste periode waarin King Arthur zich afspeelt, kunnen we dit hem niet helemaal kwalijk nemen. Franzoni laat wel heel erg veel geijkte elementen uit de Arthuriaanse legendes links liggen. Er is bijvoorbeeld geen Camelot; het zwaard Excalibur wordt eventjes aangehaald, maar is niet het magische zwaard zoals we dat kennen uit Excalibur (1981) en de verbeten strijd tussen Lancelot en Arthur om de genegenheid van Guinevere is vrijwel niet aanwezig. Dit zal vele puristen flink in het verkeerde keelgat schieten. De niet-puristen zal het allemaal een zorg zijn, want het levert wel een aardige film op.

King Arthur is een verzameling spectaculaire scènes aan elkaar geregen door solide acteerprestaties en vervelende clichématige vertoningen. Regisseur Antoine Fuqua heeft de klokken wel horen luiden, maar hij weet helaas niet precies waar de klepel hangt. Er zijn momenten waarin we het gevoel krijgen dat Fuqua weet wat hij aan het doen is. De veldslagen zijn uitstekend uitgewerkt met veel dynamisch vechtwerk. Het is allemaal niet zo expliciet bloederig als in Braveheart, maar het zal fans van dit genre zeker niet teleurstellen. Het sterke spel van de cast levert tussen de veldslagen door nog een aantal grappige en boeiende scènes op waarin de personages tot op zekere hoogte goed uitgewerkt worden. Net genoeg voor de kijker om de heren en dame te kunnen herkennen tijdens de gevechten.

Toch zien we regelmatig de clichés naar voren komen waar Hollywood-producties aan te herkennen zijn. Een volkomen overbodige vrijscène tussen Arthur en Guinevere is puur zieltjes winnen; de uit Braveheart gekopieerde toespraak van Arthur voordat de beslissende veldslag begint is ongeïnspireerd en ook overbodig en laten we niet beginnen over de vreselijk overdreven sentimentele opening van de film, waarin kindertranen een erg grote rol spelen. Tot overmaat van ramp hebben mensen hoger in de hiërarchie van Disney besloten om King Arthur te voorzien van extra scènes om de toon van de film te verlichten, wat de film zeker schaadt.

Ondanks dat de groep ridders is opgebouwd uit de standaard personages - de grappige ridder, de stoere ridder, de botte ridder, de charmante ridder en ga zo maar door - weet de groep acteurs hier prima mee om te gaan en er het beste van te maken. Het zijn Ray Winstone (Sexy Beast) als Bors en Ioan Gruffud (Black Hawk Down) als Lancelot die in het bijzonder opvallen in hun rollen. Eigenlijk doen ze het beter dan mogelijk zou moeten zijn met een script als dit. De ingetogen doch intense manier waarop de relatief onbekende Clive Owen zijn Arthur neerzet is uitstekend. Hij is een leider in hart en nieren, maar de vertwijfeling over wie en wat hij is, valt af te lezen in zijn ogen.

Vreemde eend in de bijt is Keira Knightley. Zij is niet de Guinevere die we allemaal kennen. Ze is het tegenovergestelde van Julia Ormond in First Knight. Guinevere is nu een sterke krijgsvrouw die haar mannetje weet te staan in de heetst van de strijd. Schaars gekleed rent zij over de slagvelden of schiet zij met dodelijke precisie pijlen af op vijanden. Het is even wennen, zullen we maar zeggen. De tegenstander van Arthur en leider van de Saksen wordt gespeeld door Stellan Skarsgård (Dogville). Hij doet dit met een maniakale intensiteit waaruit blijkt dat hij erg veel plezier heeft gehad in het spelen van deze rol.

King Arthur onderscheidt zich van andere Arthuriaanse titels door het gezicht van de film. Aangezien de film vijf eeuwen eerder speelt dan bijvoorbeeld Excalibur of First Knight zien we hier geen blinkende harnassen of dames gekleed in zijde en satijn. Een grauwe kijk op de wereld domineert King Arthur; modder en viezigheid kenmerken de decors en de kostuums van de cast. De beelden van cameraman Slawomir Idziak (Black Hawk Down) zijn sfeervol uitgewerkt. Voor de kostuums tekende Penny Rose, die eerder een oscar won voor Pirates of the Caribbean. Veel leer bij de ridders, huiden voor de Saksen en weinig kleren voor de Woads. Niet echt opzienbarend, maar wel effectief.

Veel werk is gaan zitten in het uitwerken van de verschillende vechtstijlen van de verschillende groeperingen. King Arthur krijgt door de inzet van expert Harry Humphries (Tears of the Sun) een zekere authenticiteit, die de film interessant maakt om naar te kijken. De uit Oost Europa afkomstige 'ridders' zijn bijvoorbeeld toonbeelden van de samensmeltingen die in de gelederen van het Romeinse leger ongetwijfeld hebben plaatsgevonden. Toen zij ingelijfd werden in het Romeinse leger hebben zij de Romeinse vechtstijl aangenomen, maar wel met behoud van hun eigen vechtstijl, wat opvallende stijlen oplevert. Meest opvallende daarbij is Tristan (Mads Mikkelsen), die een gekromd zwaard heeft en in zijn gevechten bijna lijkt op een samurai (de link naar Seven Samurai is dan nog makkelijker te maken).

Hoewel King Arthur absoluut een flinke hoeveelheid tekortkomingen heeft, is de film toch onderhoudend en zeker beter te verteren dan het pompeuze Troy. Als Franzoni en Fuqua iets meer op hun strepen waren gaan staan dan had King Arthur een stuk sterker in zijn schoenen gestaan. Nu zal deze koning veel te snel onttroond worden in de strijd tegen de geliefde Spinnenman en de grote groene ogre Shrek. Hij zal helaas snel verbannen worden naar de voordeelschappen in de winkels. Weer een gemiste kans voor het toch al niet voortvarende Disney-concern.