COLLATERAL

Dreamworks is de filmstudio waar het mannetje in de maan alles mogelijk maakt, maar af en toe lopen ook daar de dingen mis. De film Collateral bijvoorbeeld had al in 2001 in release moeten gaan, maar geraakte van de hemel in de hel toen regisseur Mimi Leder (Deep Impact) opstapte. Dat was nog de tijd dat de film zich in New York zou afspelen en zowel Adam Sandler, Val Kilmer als Edward Norton in beeld waren voor de hoofdrollen. Daarna zag het er naar uit dat Steven Spielbergs vaste cameraman Janusz Kaminski na het ondergewaardeerde Lost Souls de megafoon nog eens ter hand mocht nemen, maar ook dat plan draaide op niets uit. Het was naar verluidt Frank Darabont (met wie Steven Spielberg momenteel aan Indiana Jones 4 pent) die de lont weer in het kruitvat stak. Hij blonk het script van Stuart Beattie (Pirates of the Caribbean) op, en daarna volgden de positieve berichten snel. Michael Mann zou regisseren en - nog belangrijker - Tom Cruise zou voor het eerst in zijn leven de rol van slechterik spelen.

Dat Tom Cruise in navolging van een paar andere Hollywood-lievelingen zijn slechtste kant mag laten zien, is meteen de grootste spoiler van deze tekst, maar aangezien de grootse marketingcampagne daar geen geheim van maakt, zadelt het ons niet meteen met een schuldgevoel op. Cruise stapt de zwoele nacht van Los Angeles in zoals we hem nog nooit gezien hebben: zilvergrijze haren, wilde stoppelbaard en vurige blik in de ogen. Zijn naam is Vincent, een koele en zelfverzekerde kerel die de taxi instapt van de nietsvermoedende Max (Jamie Foxx), een brave taxichauffeur die de nacht van zijn leven tegemoet gaat. Vincent biedt hem 600 dollar om een hele nacht met hem rond te rijden. Wat Max in eerste instantie niet weet is dat Vincent de volgende uren vijf mensen uit de weg moet ruimen. Als het eerste lijk doodleuk op Max' taxi neerploft, weet hij dat er geen uitweg meer mogelijk is.

Regisseur Michael Mann schoot Collateral met digitale camera om de duisternis van de nacht beter in zijn lens te kunnen vangen. Als een waanzinnige neemt hij ons mee in the heat of the night op een enerverende moordtocht doorheen Los Angeles. Toch vormt die actie niet het hart van de film. Mann focust meer op de interactie tussen Vincent en Max, die elkaars tegenpolen zijn. Vincent, de koele killer, blijkt erg zelfbewust en zeker van zijn zaak. Zonder nadenken of scrupules gaat hij op zijn doel af, trefzeker en met de precisie van een schutter. Max daarentegen is de eeuwige twijfelaar. Al jaren droomt hij van een eigen limousinebedrijfje, maar hij durft de stap niet te wagen. Ook niet in de liefde. Als in het begin van de film de knappe federale aanklaagster Annie (Jada Pinkett Smith) in zijn taxi stapt en de vonken overslaan, is Max te verlegen om haar telefoonnummer te vragen. Door de gesprekken die Vincent en Max met elkaar voeren, groeit er een soort wederzijds respect voor elkaar, naar analogie met het Stockholmsyndroom, waar dader en slachtoffer van elkaar gaan houden. Max is de gijzelaar van Vincent, maar kijkt ook naar hem op. Tot een verrassende wending Max wakker schudt en hij het heft in eigen handen neemt.

Hoe intrigerend de gesprekken tussen Vincent en Max ook zijn, het verhaal in Collateral is net niet sterk genoeg om van de prent een meesterwerk te maken. Daarvoor is de intrige een tikje te mager. De film moet het meer hebben van het uitmuntend gevoel voor sfeer dat Michael Mann aan de dag legt en de erg knappe acteerprestaties van zowel Cruise als Fox. Dat Cruise een van de meest getalenteerde Hollywood-acteurs is, weten we al langer, en nu kan hij eindelijk zijn scoop verruimen door het spelen van de bad guy. Hij doet dat met de maniakale bezetenheid die we van hem gewend zijn. Geraffineerd, stevig in het maatpak gehesen en zo glad als een aal, gaat hij op zoek naar zijn volgende prooi. Jamie Foxx bracht Mann mee van op de set van de boksfilm Ali. Hoewel hij ook hier een aantal leuke oneliners heeft, bewijst Foxx zich als een puik ernstig acteur.

Collateral mag dan net niet het niveau van bijvoorbeeld Heat halen, toch levert Michael Mann opnieuw een solide en ijzersterke film af die met kop en schouders uitsteekt boven de meeste films die uit de Hollywood-fabriek rollen. De maniakale grijns van Cruise blijkt trouwens zodanig aan te slaan, dat het bijna zonde is dat hij zich met triviale dingen als Mission: Impossible 3 gaat bezighouden.