Zonder ook maar iets aan de kwaliteiten van Eternal Sunshine of the Spotless Mind af te doen is het een beetje jammer dat de jongerenjury van de Xplore-competitie uitgerekend een Hollywoodfilm bekroonde. Xplore is een nevencompetitie waarin creatieve, alternatieve en verrassende films van jonge filmmakers getoond worden: jonge films voor jonge mensen. Eternal Sunshine... is gemaakt door gevestigde waarden en de film was al aangekocht door een distributeur. Het ware mooi geweest, hadden de jongeren een minder vanzelfsprekende keuze gemaakt en een film uit een klein filmland een duwtje in de rug hadden gegeven. Maar dit geheel terzijde. Over de film zelf kunnen we kort zijn: hij is fantastisch. Dat het hier niet om een hype of weinig doordachte lof gaat wordt al meteen duidelijk tijdens de pre-credits sequentie waarin we kennismaken met de verbluffend sterk acterende Jim Carrey en Kate Winslet. De cast - aangevuld met Elijah Wood, Kirsten Dunst, Mark Ruffalo en Tom Wilkinson - is nagenoeg foutloos en de plotstructuur, cinematografie en subtiliteit van de visuele effecten zijn prachtig. Dit is een van de beste films van het jaar en hoewel niet eenvoudig zal de aandachtige kijker beloond worden met een onvergetelijke bioscoopervaring.
In essentie is The Assassination of Richard Nixon een film die we in een andere vorm al eerder zagen (als Taxi Driver of The King of Comedy, om er maar twee van Martin Scorsese te noemen) maar het verhaal van de brave loser die langzaam maar zeker tot het uiterste wordt gedreven blijft boeiend. Niet in het minst door Sean Penns manische vertolking, als een man die, wanhopig op zoek naar de American Dream, zijn professionele en privé-leven uit elkaar ziet rafelen. Regisseur Niels Mueller neemt in zijn debuut weinig risico's maar de knappe vertolkingen van Naomi Watts, Don Cheadle en Jack Thompson vullen Penn goed aan. Dit is gewoonweg kwaliteit. Een solide film, niets meer, niets minder.
De liefhebbers van films zoals Stand By Me en Bully komen met Mean Creak zeker aan hun trekken. Deze prent vertelt niets nieuws en is nergens origineel of onvoorspelbaar maar dat neemt niet weg dat dit toch een bijzonder knappe "kleine" film is. Zo zijn de vertolkingen van de hoofdpersonages ronduit schitterend. Rory Culkin (broer van Macaulay) slaagt erin om als de gepeste Sam een complex personage neer te zetten dat aan het eind niet alleen zijn onschuld maar ook zijn jeugd verloren heeft en de rest van de cast is al even sterk. Scott Mechlowicz brengt op onnavolgbare wijze de ietwat stoere maar getormenteerde Marty tot leven in een doorbraakrol en Josh Peck is fenomenaal als de bullebak George. Dé ster van de film is echter Carly Schroeder als Millie, het meisje dat tegen haar wil in het avontuur wordt meegesleurd en er als een duistere versie van zichzelf terug uitkomt. Regisseur Jacob Aaron Estes leverde een soms erg grappig maar vaak gitzwart drama af. Een aanrader!
Een vreemde eend in de bijt op het Filmfestival is Dead & Breakfast, een ongegeneerd hondsbrutale horrorkomedie die alle conventies en clichés van het genre op zijn kop zet. Met een cast die, op Jeremy Sisto uit onder andere Six Feet Under en David "Bill" Carradine na, uit nobele onbekenden bestaat, brengt regisseur Matthew Leutwyler een waanzinnige hommage aan het zombiegenre en schuwt daarbij de groteske humor, parodie en liters bloed niet. Het verhaal, dat over kwade geesten en zombies handelt, is volstrekt ridicuul en terwijl de geanimeerde intermezzo's, steeds gevolgd door een countrylied, aanvankelijk overbodig en storend lijken, werkt de film naar een absurde finale die niet het niveau van bijvoorbeeld Peter Jacksons Braindead haalt, maar punten verdient voor de wil en het enthousiasme. Wij hebben alvast verschrikkelijk hard moeten lachen met deze lowbudget splatter en voor de liefhebbers van het genre is dit een onvervalste must-see!
Cult! Cult! Cult! schreeuwt het Belgische Calvaire uit. De debuutfilm van Fabrice Du Welz betreedt paden die de Belgische film nog niet heeft betreden. Zelfs al vertellen we u dat de hond een koe is, de man een vrouw, de vrouw een man en dat charmezangers beter géén autopech krijgen in een afgelegen bos in de buurt van een bizar hotel, dan weet u nog niet bij benadering welke excentrieke gore gitzwarte hutsepot Du Welz u zal voorschotelen.
Heel andere koek is Nobody Knows, een bijna tweeënhalf uur durend Japans drama over vier kinderen die, nadat hun alleenstaande moeder hen verlaat, moeten zien te overleven. Regisseur Hirokazu Koreeda slaagt erin om erg realistische, bijna geïmproviseerde vertolkingen uit de kinderen los te krijgen en de hoofdrolspeler, debutant Yûya Yagira, is een revelatie als de jonge Akira. Met weinig dialoog en een meestal uitgestreken gezicht doorloopt deze acteur een waaier van emoties waarbij we als kijker getuige zijn hoe een jongen genoodzaakt een man dient te worden. Nobody Knows is zware kost maar alleen al voor deze vertolking is het meer dan de moeite waard. Nobody Knows won de Grote Prijs als beste film van het festival.
Filmliefhebbers hoeven niet te wanhopen als ze Metallica: Some Kind of Monster onder ogen krijgen. In tegenstelling tot wat we eerder dachten kan een Metallica-leek deze documentaire probleemloos appreciëren. Meer nog, deze lange maar erg vermakelijke blik in de interne keuken van een van de beroemdste Heavy Metal groepen lijkt bijna een serieuze versie van de "mockumentary" This is Spinal Tap. De conflicten binnen de groep die met wisselend succes tijdens therapiesessies opgelost worden door Phil Towle zijn interessant en grappig maar geven de kijker soms wel een gevoel van voyeurisme. Toch valt de entertainmentwaarde van Some Kind of Monster niet te onderschatten.
Ietwat teleurstellend is The Machinist, het nieuwste wapenfeit van regisseur Brad Anderson. Deze mysterieuze thriller ziet er goed uit en er wordt overtuigend in geacteerd maar het geheel voelde doorzichtig en voorspelbaar aan. Een beetje filmkijker zal vlug beseffen wat er aan de hand is en belangrijke plotlijnen lang voor het hoofdpersonage dat doet ontdekken. Gelukkig is daar Christian Bale als Trevor Reznik, de spilfiguur in deze prent. Er werd veel heisa gemaakt rond Bale's fysieke verschijning en dat is zeker gerechtvaardigd: de man ziet er verschrikkelijk uit. In een scène, als hij gehurkt zit, lijkt hij een vleesgeworden Gollum, vel over been en verontrustend bleek, alsof hij aan het sterven is maar het zelf nog niet weet. The Machinist is dan ook zeker de moeite maar wie zich aan een ongelooflijk sterke thriller verwacht komt bedrogen uit.
Op het Filmfestival waren er een heleboel minder opvallende, middelmatige producties te zien en, helaas, ook enkele gedrochten. Eén van dergelijke vermaledijde mislukkingen is Michael Winterbottoms Nine Songs, een pretentieus, zelfverklaard controversieel misbaksel dat 65 minuten lang de bioscoopkijkers beledigt om hen na afloop uit de zaal te gooien. De prent is niets anders dan een aaneenschakeling van expliciete seksscènes en optredens van diverse rockgroepen. Er is niets dat lijkt op een verhaal of karakterontwikkeling en de hoofdrolspelers lijken derderangs pornoacteurs die zich de idee in een kunstfilm te spelen inbeelden. Vermijden!
Eveneens te vermijden is het Amerikaanse Dear Pillow dat op een of ander wijze geselecteerd raakte voor dit filmfestival. Wes, een 17-jarige puber wordt door zijn baas ontslagen omdat hij tijdens de werkuren op het toilet zit te masturberen. Hij heeft een politiescanner waarmee hij mobiele telefoongesprekken kan afluisteren. Regelmatig luistert hij mee met zijn geile Mexicaanse buurvrouw die telefoonseks heeft met onbekenden. Wanneer hij er achter komt dat zijn buurman pornoverhalen schrijft voor een tijdschrift krijgt Wes literaire ambities. De ene helft van het publiek verliet binnen de tien minuten de zaal, de andere helft bleef zitten in de hoop dat het geduld op een of andere manier beloond zou worden. Tevergeefs. Zou het iets te betekenen hebben dat de enige steunbetuiging op imbd.com voor deze film afkomstig is van de zus van de regisseur?
Terug aandacht voor goede films. Voor het Duitse The Edukators bijvoorbeeld, een geinige film over jonge linkse activisten die inbreken in het huis van rijke mensen. Ze stelen niets maar herschikken de meubels, verwisselen de ladekasten van plaats en leggen de cd's in het hondenhok. Ze ondertekenen hun acties netjes met de slogans 'De Vette Jaren Zijn Voorbij - The Edukators' of 'U bent te rijk - The Edukators.' Hun idealistische strijd verloopt uitstekend tot er een vrouw - altijd weer die vrouwen - in het spel komt. Het scenario is een tikkeltje te klassiek en allicht had de film iets korter gekund maar de intense vertolkingen compenseren die onvolkomenheden. The Edukators wordt geheid een hit in het alternatieve filmcircuit.
De grappigste scène van heel het Gentse filmfestival komt uit het Zweedse The Ketchup Effect en draait rond een fles ketchup en een piemel. Sofie gaat voor het eerst naar de middelbare school. Ze fantaseert over potentiële vriendjes, keineige feestjes en een studentenleven vol spanning en seks. Op het eerste feestje van het schooljaar valt ze dronken in slaap op de dansvloer. Ze wordt wakker met haar slipje op haar hoofd. De compromitterende foto's die genomen zijn terwijl ze sliep, bezorgen haar een slettenreputatie. The Ketchup Effect is geen Scandinavisch psychologisch drama maar een vlotte, brutale, grappige crowdpleaser in de stijl van een Amerikaans high school comedy. Teresa Fabik is spitser en minder vrijblijvend dan we van tienerfilms gewend zijn.
Gent programmeerde drie Aziatische films over de oprukkende modernisering die de traditionele gebruiken en waarden verdrukt. Het Chinese Baober in Love ziet er uit als een moderne Hollywoodfilm. When Ruoma was Seventeen blijft de traditionele poëtische Chinese filmtaal trouw. Uit Mongolië komt een verrassing van formaat. Regisseur Li Shaohong pakt in Baober in Love uit met visueel vuurwerk. Zijn Chinese versie van Turks Fruit is vinnig gemonteerd, excentriek geacteerd en is gelardeerd met magische angstdromen. Baober is ongeremd meisje, naïef, expressief, dwingend aanwezig en onvoorspelbaar. Liu is een dromerige rijke jongeman die zijn geheimen enkel kwijt kan aan een digitale camera. Hun ontmoeting is toevallig, hun romance even onstuimig passioneel als onmogelijk. Baober in Love is een zinderende film over constante verandering: huizen worden verbouwd, de personages nemen beslissingen die hun leven blijvend beïnvloeden, China gaat met een rotvaart de Westerse toer op. Wie geen boodschap heeft aan de dubbele bodems ziet een erg fascinerende liefdesfilm. Ruoma is een knap zeventienjarig boerenmeisje dat op straat geroosterde maïs verkoopt. Ze behoort tot de Hani, een bevolkingsgroep waarvan verliefde jongeren hun liefde voor elkaar uiten door met modder te gooien. Ruoma droomt er van ooit eens in een glazen lift te zitten. Omdat ze zo beeldig is in haar traditionele kleding houden alle toeristen halt aan haar standje. Niet om maïs te kopen maar om haar te fotograferen en weer verder te wandelen. A-ming, een jonge fotograaf in geldnood, ziet business in haar schoonheid en de twee sluiten een deal: ze laten toeristen vet betalen om met Ruoma op de foto te mogen. Ze stellen zich op aan het meest fotogenieke punt van de streek en zien het geld binnenstromen. Ruoma wordt tot over haar oren verliefd op de wereldse fotograaf die haar liftdroom kan waarmaken. In Hollywood zou de afloop voorspelbaar zijn, regisseur Zhang Jiariu stuwt zijn prachtig gefotografeerde debuutfilm echter een eigenzinnig kant op.
Zoek geen symboliek achter de titel van de volgende film. The Story of the Weeping Camel gaat over een wenende kameel met een postnatale depressie. De kameel en haar kalf wonen in de Gobiwoestijn in Zuid-Mongolië. Om het gejank van de moederkameel te doen stoppen, moet een Mongoolse nomadenfamilie naar de grote stad om een muzikant te zoeken die op rituele wijze liedjes speelt die het beest weer gelukkig maken. Wanneer de film in de Benelux gereleast wordt, zullen we uitleggen dat de film over de ongelukkige kameel zéér de moeite waard is.
Cautiva is het pakkende regiedebuut van de Argentijn Gaston Biraben. Sober en weldoordacht vertelt hij hoe Cristina Quadri, een tienermeisje dat opgroeit in een welgesteld gezin in een van de betere buurten van Buenos Aires, op een dag van school wordt gehaald en voor een rechter gebracht. Die meldt haar dat ze niet Cristina Quadri heet maar Sofia Lombardi. Ze is tijdens de Argentijnse militaire dictatuur vlak na haar geboorte bij haar natuurlijke ouders - tegenstanders van het regime - weggehaald en aan haar huidige familie geschonken. Cristina mag haar ouders niet meer zien en moet onmiddellijk intrekken bij haar natuurlijke grootmoeder. Biraben verweeft handig de akelige waarheid over de wandaden van het militaire regime met Cristina's persoonlijke drama vijftien jaar later. Cautiva is een noodzakelijke film - zonder distributeur voorlopig - gebaseerd op ware feiten, gebaseerd op ware misdaden.
Eveneens erg sterk is het Chileense Machuca dat zich afspeelt tegen de achtergrond van de sociale onrust in Chili in 1973. De linkse president Salvador Allende ondervindt hevige weerstand tegen zijn strenge economische hervormingen. Pater McEnroe leidt een eliteschool in de Chileense hoofdstad. Hij gelooft net als Allende in een democratische, klassenloze maatschappij en stelt zijn school open voor arme kinderen. De rijke ouders foeteren omdat de achterbuurtkinderen geen schoolgeld moeten betalen en vrezen dat de kwaliteit van het onderwijs zal dalen. Gonzalo, één van die rijke kinderen, sluit vriendschap met de arme Pedro Machuca en diens buurmeisje Silvana. Regisseur Andres Wood bekijkt een van de smerigste en meest verwarrende episodes uit de recente geschiedenis door de ogen van de drie kinderen die al snel ondervinden dat ook zij betrokken partij zijn bij het politieke conflict. Ze zijn het product van hun opvoeding, hun vriendschap is niet vanzelfsprekend en komt zwaar onder druk te staan naarmate ook het bewind van Allende onder druk komt te staan. Machuca won in Gent de prijs voor de beste muziek. We bespreken Machuca later nog in het lang en het breed.
Earth and Ashes van de Afghaanse regisseur Atiq Rahimi viel in de prijzen in Gent. De festivaljury bekroonde hem als beste regisseur. In een film met zes personages, een opa, een kleinzoon, een zoon die we nooit echt zien, een wegenwachter, een filosofische straatverkoper en een wachtende gesluierde vrouw legt hij de verscheurende situatie uit van zijn geboorteland, geteisterd door de oorlog. Een gewond land, met een rijk, door tradities en erecodes geregeld verleden en een onzekere, angstige toekomst. Dastaguir reist met zijn kleinzoon Yassin naar de mijn waar zijn zoon, Yassins vader, werkt. Hij gaat hem te vertellen dat hun geboortedorp is gebombardeerd en dat iedereen die ze kennen dood is. Grootvader en kleinzoon sloffen dagenlang door het stoffige, bergachtige, adembenemende Afghaanse landschap. Ze wachten op een vrachtwagen die hen naar de mijn kan brengen. Misschien komt die morgen, misschien overmorgen. Een meesterwerkje.
Ook in de The Hunter, een Kazachstaanse coming of age film speelt de natuur een belangrijke rol. In de vaak grappige, fascinerende film trekt de twaalfjarige Erken maandenlang met een ervaren jager door de bergen. Ze achtervolgen een gevaarlijke vijftenige wolf. Regisseur Serik Aprymov is zuinig met de dialogen en laat vooral de beelden spreken. De toch is voor is voor de jongen een kennismaking met de macht van de natuur, de waarde van vriendschap en vertrouwen, de psyche van de vrouw, het leven en de dood. Een trage film, interessant voor westerlingen omdat hij voor ons totaal onbekende rituelen toont, maar of het daardoor ook een echt goede film is? Door de droge humor en magnifieke beelden krijgt hij het voordeel van de twijfel.
De huwelijksproblemen van dochter Nicole stellen ook het huwelijk van haar ouders in vraag. Ne Fais pas ça is een erg Franse babbelfilm over huwelijkstrouw, jaloezie, vertrouwen, creativiteit en de communicatiestoornissen. Het blablablagehalte ligt hoog maar het verhaal kent genoeg vaart en de film werkt als een draaikolk naar een niet- alledaagse afloop. De Brusselse Natacha Régnier is zoals steeds uitstekend op dreef.
La Demoiselle d'honneur is een uitstekend gemaakte spannende film. Iedere film van Chabrol is de moeite waard, ook deze waarvoor de 74-jarige Fransman zich baseerde op een roman van Ruth Rendell. De credits gaan grotendeels naar Laura Smet - die met glans de manipulatieve, mythomane speelt. Benoît Magimel laat zich strikken in haar netten. Gek hoe duidelijk de film de ontknoping aankondigt en je toch totaal verrast bent dat de aftiteling ineens over het scherm rolt.
Maria Full of Grace is geen hagiografie maar het harde verhaal over een Colombiaans meisje dat cocaïnebolletjes slikt en de Verenigde Staten binnensmokkelt. Voorlopig hoeft u maar twee dingen te onthouden over deze film: ten eerste de naam van hoofdrolspeelster Catalina Sandino Moreno, ten tweede dat wie cocaïne snuift medeplichtig is.
Het verhaal uit Certi Bambini is waar gebeurd. De Italiaanse gebroeders Frazzi lazen bijna gelijktijdig de roman over een elfjarig Napolitaans jochie dat van 's morgens tot 's avonds rondhangt op de straat. Hij knapt al eens een klusje op voor een kleine maffiabaas en komt langzaam aan in de greep van ernstige criminelen. De film is ok gemaakt, de straatkinderen spelen het uitstekend maar de flashbackstructuur is te cliché om van Certi Bambini een film te maken die in het geheugen blijft hangen.