UN LONG DIMANCHE DE FIANÇAILLES

Jeunet heeft altijd al een zwak gehad voor het bijzondere. In films als Delicatessen en La Cité des Enfants Perdus bedacht hij samen met collega Marc Caro de meest merkwaardige werelden. Na amper twee films konden ze al op een trouwe fanschare rekenen en kreeg het duo bijzonder veel bijval van de internationale filmgemeenschap. Ook Hollywood had gehoord dat er in de Franse filmwereld iets bijzonders aan het gebeuren was en uiteraard moesten de wonderkinderen naar Amerika worden gehaald. Caro bedankte vriendelijk voor die eer, maar Jeunet liet zich door filmstudio 20th Century Fox verleiden om de regie van Alien: Resurrection voor zijn rekening te nemen. Helaas liep dat project niet helemaal zoals Jeunet had gehoopt en ondanks het feit dat hij met een aantal van zijn vaste mensen mocht samenwerken (waaronder acteur Dominique Pinon, monteur Hervé Schneid en special-effectsman Pitof) was het resultaat op z'n zachts gezegd teleurstellend. De eindeloze studioinmenging en verlammende compromissen zorgden er bovendien voor dat Alien: Resurrection Jeunets eerste en laatste Hollywoodfilm zou worden. En misschien maar goed ook, want toen Jeunet weer terug was in Frankrijk, mocht hij meteen zijn eigen ding doen. Resultaat: het verbluffende sprookje Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulin.

Na het internationale succes van Amélie heeft Jeunet zijn zelfvertrouwen duidelijk weer teruggevonden. Un Long Dimanche de Fiançailles is met afstand zijn meest ambitieuze (en met een budget van 50 miljoen euro zijn duurste) project tot nu toe. Jeunet gaat uit van het gelijknamige boek van Sébastien Japrisot; een goede keuze, aangezien de episodische structuur van het boek uitstekend past de fragmentarische vertelstijl van Jeunet. Ook de magisch-realistische ondertoon van het boek is puur Jeunet. Maar toch is Un Long Dimanche de Fiançailles uiteindelijk een ietwat teleurstellende film, met name omdat Jeunet een heel aantal stijlelementen uit Amélie klakkeloos recycled. Ook het verhaal is aanvankelijk verschrikkelijk moeilijk te volgen en vooral de mensen die het Frans niet zo machtig zijn, zullen in het begin van de film overdonderd worden door het spervuur van verhaallijnen en personages. Het nadeel aan een Jeunet-film is bovendien dat het er allemaal zo verrukkelijk uitziet. Als je dus even de tijd wilt nemen om de bloedmooie beelden in je op te nemen, heb je alweer een aantal essentiële elementen van de verhaallijn gemist.

Het ontzettend hoge tempo was zelfs helemaal niet nodig geweest, want in wezen is de kern van Fiançailles een vrij eenvoudig liefdesverhaal. Vijf jonge soldaten worden tijdens de Eerste Wereldoorlog veroordeeld voor desertie en zonder pardon in het niemandsland tussen de Duitse en Franse frontlinies gedumpt. Het is eigenlijk een indirecte vorm van executie, want iedereen weet dat de vijf mannen geen schijn van kans hebben om te overleven. Als de luitenant na een woelige nacht vol beschietingen de namen van de vijf soldaten afroept, komt er geen antwoord. Hun kameraden halen triest hun schouders op. Weer vijf levens verspild. Toch is iemand er rotsvast van overtuigd dat minstens een van de soldaten nog leeft: de jonge Mathilde. Ze voelt in haar hart dat haar vriend Manech de gruwelijke nacht heelhuids heeft doorstaan. Ze is dan ook vastbesloten om hem terug te vinden, ook al verzekeren vrienden, familie en zelfs de overheid haar keer op keer dat Manech écht om het leven is gekomen. Maar Mathilde laat zich niet zo snel uit het lood slaan en gaat op zoek naar vrienden en familieleden van de andere soldaten, in de hoop iets meer over Manech te weten te komen. Of op z'n minst te ontdekken hoe hij aan zijn einde is gekomen. Helaas blijkt dat de meeste familieleden van de vier soldaten zo hun eigen gruwelverhalen te vertellen hebben en gaandeweg beseft Mathilde hoeveel mensen eigenlijk getroffen worden door de dood van één van hun naast geliefden.

Net als in Amélie illustreert Jeunet ook in Un Long Dimanche de Fiançailles het wel en wee van de personages door middel van korte vignettes en (schijnbaar) onsamenhangende zijstraten. Telkens als Mathilde een nieuwe bron van informatie aanboort, wordt die niet alleen door haar, maar ook door Jeunet tot het bittere einde uitgepuurd. Helaas maakt Jeunet daarbij één grote fout: hij wil zijn film té vol proppen met anekdotische details. Naar goede gewoonte zijn die nevenverhalen schitterend in beeld gebracht en uitstekend geacteerd, maar ze leiden de aandacht enorm af van het centrale verhaal, dat meer dan eens (en eigenlijk eens te vaak) in de verdrukking raakt. Want hoe koddig al die uitweidingen ook zijn, de scènes waarin de romance tussen Audrey Tatou (als Mathilde) en Gaspard Ulliel (als Manech) wordt uitgediept, behoren met afstand tot de hoogtepunten van de film. Niet alleen hebben de twee ontzettend veel 'chemistry', ook zijn hun scènes samen zo puur en zo vertederend, dat alleen al de gedachte dat die twee zo gruwelijk uit elkaar werden gerukt door de ziel snijdt. Helaas gunt Jeunet hen veel te weinig tijd, en voor je het beseft, haast hij zich alweer naar een volgende scène. Door dat gebrek aan focus gaat er toch heel wat verloren. Als kijker ben je razend benieuwd om meer over het leven van Manech en Mathilde te weten te komen, maar Jeunet laat ons wat dat betreft soms flink op onze honger zitten. Fiançailles is een film die in de breedte gaat, niet in de diepte.

Maar ondanks het wat warrige verhaal, laat Jeunet meer dan eens zien wat hij allemaal in zijn mars heeft. Niet alleen is hij een bijzonder bekwaam technisch regisseur (de scènes met de vuurtoren en het zeppelindepot zijn ongeziene filmische hoogstandjes), helemaal aan het einde van de film komt ook Jeunet-de-meesterverteller nog even om het hoekje gluren. Het is alleen zo jammer dat hij die sterke troef voor het einde van zijn film heeft bewaard. Want met meer focus op het centrale verhaal, en minder uitweidingen, had Un Long Dimanche de Fiançailles het meesterwerk kunnen worden dat het had moeten zijn. Nu is het meer een geval van 'overdaad schaadt'; hoe erg het ook is om dat te moeten zeggen.