THE MANCHURIAN CANDIDATE

In The Manchurian Candidate wordt er op politiek vlak namelijk niets aan het toeval overgelaten. En met niets bedoelen we ook HELEMAAL niets. Als u al met open mond heeft zitten kijken naar het politieke stunt-en-vliegwerk van President Palmer en zijn staf in de topserie "24", dan zal The Manchurian Candidate u pas echt verstelt doen staan. En wie weet staat de realiteit van de film niet eens zo ver verwijderd van de huidige Amerikaanse gang van zaken. Meer dan eens kreeg de regering Bush al het verwijt over zich heen dat het welzijn van de multinationals prioriteit is boven het lot van hun landgenoten. Dit soort beschuldigingen (of pogingen tot stemmingmakerij, afhankelijk van je politieke overtuigingen) hebben het politieke landschap van de VS de afgelopen jaren onherroepelijk beheerst. En voor deze ene keer sluit Hollywood zijn ogen eens niet voor wat er in eigen land allemaal aan het gebeuren is. Sterker nog, het geharrewar rond Bush was de indirecte aanleiding voor de remake van een thriller die in de jaren '60 al heel wat politiek stof deed opwaaien. Het origineel van The Manchurian Candidate was zelfs zo controversieel dat de film in heel wat Europese landen pas na de val van de Sovjetunie werd uitgebracht. Uiteraard had die controverse alles te maken met de uiterst gevoelige allusies naar de Koude Oorlog, maar het feit dat een film (nota bene met Frank Sinatra) voor zoveel heibel kan zorgen, bewijst nog maar eens dat de kracht van cinema niet te onderschatten valt.

Het is in dat opzicht best jammer dat de nieuwe versie van The Manchurian Candidate (ook in Amerika) pas na de release van Michael Moore's Fahrenheit 9/11 in de zalen komt. Moore, zelf ook niet vies van een beetje controverse, heeft in zijn typische sloophamerstijl al zowat alle anti-Bushgevoelens aan de kaak gesteld. Regisseur Jonathan Demme kent wat dat betreft toch nog een zekere terughoudendheid en gebruikt het centrale thema van zijn film liever op een dubbelzinnige manier. Entertainment eerst, maar er is meer, voor wie zin heeft om er naar te zoeken. De posters en reclamespots doen het misschien niet vermoeden, maar The Manchurian Candidate zit vol met slinkse (en vaak verborgen) kritiek op de manier waarop de Amerikaanse presidentskandidaten zich aan hun kiezers verkopen. En vreemd genoeg is daar ook sinds de release van het origineel weinig verandering in gekomen. Toch is het erg knap om te zien hoe scenaristen Daniel Pyne en Dean Georgaris de gedateerde elementen van Richard Condons roman feilloos hebben geüpdate voor het nieuwe millennium. De Koude Oorlog is veranderd in een oorlog tegen het terrorisme, de Koreaanse Oorlog wordt de eerste Golfoorlog, en de rol van Frank Sinatra wordt nu gespeeld door Denzel Washington. Zelden was Hollywood zo modern.

Toch is de kern van The Manchurian Candidate nog steeds hetzelfde: Een groep Amerikaanse soldaten loopt tijdens een missie in Irak in een hinderlaag en de geschrokken soldaten worden van alle kanten beschoten door rebellen. Majoor Ben Marco (Denzel Washington) wordt tijdens een handgemeen met een van de rebellen buiten westen geslagen, maar dankzij de durf en het doorzettingsvermogen van Sergant Raymond Shaw (Liev Schreiber) kunne de soldaten gelukkig ontsnappen. Toch weet niemand naderhand nog precies hoe het allemaal is gegaan en als Shaw zelfs de Congressional Medal of Honor krijgt opgespeld, vermoedt Ben Marco dat er iets niet pluis is. Want hoe kan het bijvoorbeeld dat hij sinds zijn terugkeer elke nacht dezelfde droom heeft? Na jaren van onzekerheid wil Marco niet langer in het ongewisse blijven en na een toevallige ontmoeting met een van zijn voormalige makkers weet hij ineens zeker dat Shaw niet helemaal zuiver op de graat is. Maar hoe moet hij dat aan de wereld vertellen? Shaw is ondertussen een belangrijke politieke speler en staat op het punt vice- president van Amerika te worden. En een vice-president kan toch onmogelijk een slechterik zijn?

Een van de meest aantrekkelijke aspecten van The Manchurian Candidate is nog steeds de wazige grens tussen fantasie en realiteit. Het ene moment wijst alles erop dat Ben Marco een steekje los heeft, maar voor hetzelfde geld heeft hij gelijk en zijn de redenen waarom Raymond Shaw vice-president wil worden niet bepaald oprecht. Regisseur Jonathan Demme beseft gelukkig goed dat dit soort denkspelletjes uitstekend passen bij de toch al schizofrene sfeer en hij zet het publiek de hele film door dan ook lustig op het verkeerde been. Het is alleen jammer dat hij daar niet wat eerder mee begint, want hoe spannend het laatste uur van de film ook is, zo tergend langzaam komt de film op gang. Natuurlijk is het belangrijk om een politieke thriller op een juiste manier in te kaderen, maar Demme staat iets te graag (en iets te land) stil bij onbelangrijke details. Een beetje meer punch had wonderen kunnen doen voor het houterige eerste gedeelte van de film.

Gelukkig kan Demme ook tijdens de minder interessante momenten terugvallen op een schare uitstekende acteurs, die maar al te graag hun tanden zetten in de gespierde dialogen en vlijmscherpe politieke uiteenzettingen. Vooral Meryl Streep maakt indruk als Elanor Shaw, de ambitieuze moeder van Ramond en het type vrouw dat ook na de uren graag even controleert of zoonlief wel doet wat er van hem verwacht wordt. Zoonlief zelf, gespeeld door Liev Schreiber, probeert zich daarentegen uit de klauwen van zijn bezitterige moeder te bevrijden, maar vreest dat haar liefde wel eens zou kunnen omslaan in haat. Schreiber, tot nu toe vooral te zien in bescheiden bijrollen, ontpopt zich in de rol van Shaw tot een bijzonder bekwaam acteur en steelt met zijn gelaten houding en intense ogen regelmatig de show. Natuurlijk doet ook Denzel Washington het weer behoorlijk, maar zijn acteerprestatie is deze keer niet zo laaiend als we dat van hem gewend zijn. Waarschijnlijk heeft hij de rol van "normale man op zoek naar de waarheid" al een keertje te vaak gespeeld. De liefhebbers van politieke thrillers zal dat waarschijnlijk worst wezen. En terecht, want ondanks het feit dat Amerika graag bezig is met politiek, zijn Amerikaanse politieke thrillers een zeldzaamheid aan het worden. Daarom ook petje af voor Jonathan Demme, een van de weinige Amerikaanse regisseurs af en toe nog eens met vuur durft te spelen.