David Cronenberg is natuurlijk altijd al een weirdo geweest. Geobsedeerd door de fusie van mens en machine, door de idee dat de mensheid zijn eigen realiteit creëert. Thema's die al tot uiting kwamen in Dead Ringers, The Fly en Scanners. Het moest er dan ook eens van komen dat hij de novelle Crash van J.G. Ballard zou verfilmen, een man die ook al gefascineerd is door het isolerende effect dat technologie kan veroorzaken; 'the disconnection effect of technology', zoals hijzelf zegt.
In Crash, naar Ballards roman uit 1973, maken we kennis met James Ballard (James Spader) en zijn vrouw Catherine (Deborah Unger), die een complex maar eerder leeg seksleven leiden. Nadat James ei-zo-na de dood vond in een auto-ongeluk met Helen Remington (Holly Hunter), geraakt hij geïntrigeerd door een wereld waarin gevaar, dood, geweld en seks met elkaar verbonden worden. Hij maakt kennis met Vaughan (Elias Koteas), die 'beroemde' crashes (zoals het ongeluk van James Dean) opnieuw ensceneert - zonder stuntmensen, zonder trucages, en met Gabrielle (Rosanna Arquette), na een ongeluk zelf half mens half machine. Dit macaber gezelschap zal de grenzen verkennen tussen seks en technologie, tussen leven en dood.
Dat is op zijn minst gezegd een boeiend uitgangspunt. Als je erover nadenkt: honderdduizenden doden en miljoenen gewonden per jaar. En toch ontmoeten alle pogingen om het autorijden in te perken en een einde aan deze massale slachting te maken, een sterke en eigenlijk onbegrijpelijke weerstand. In Crash laat Cronenberg zien dat deze paradox gelegen is in het auto-ongeluk als zodanig, dat onmiskenbaar elementen herbergt van al onze fantasieën over snelheid, macht, geweld en seks. Het is alsof de bijna-dood-ervaring van een ongeluk de slachtoffers een gevoel van bevrijding en onsterfelijkheid geeft.
En dat gevoel weet Cronenberg als geen ander in beeld te brengen. Wat een talent gaat er niet schuil achter bijvoorbeeld de beklemmende carwash scène of de hallucinante passage waarin Vaughan een monsterachtig auto-ongeluk fotografeert? Schitterende en originele cinema, een feilloos staaltje van biologische horror. Maar de medaille heeft zijn keerzijde. In een mooi voorbeeld van het sneeuwbaleffect, stapelen de walgelijke, wansmakelijke en degoutante scènes zich op. Mismakelijk hoe getoond wordt hoe littekens, breuken of beelden van auto-ongelukken opwindend kunnen zijn. Pervers en ziekelijk hoe Cronenberg op een vaak weinig-subtiele manier het geheel in beeld brengt.
En toch. In al zijn afschrikwekkend geweld en verdorven fantasieën is Crash een uniek document van een overbelichte toekomst die steeds lokkender wenkt achter de horizon van het technologisch landschap. Of zoals hijzelf zegt: 'een reflectie op een archetypisch post nucleair, post technologisch koppel.' Om even over na te denken.