BIRTH

Naar verluidt kregen de bazen van New Line Cinema het toch wel eventjes benauwd toen regisseur Jonathan Glazer (Sexy Beast) zijn nieuwe prent aan hen voorlegde. Dat een vrouw van dertig verliefd wordt op een jongen van tien en vervolgens met hem naakt in bad kruipt, valt in deze verwarrende tijden maar moeilijk te verantwoorden. Een scène waarop de twee aan het zoenen slaan, valt al helemaal niet meer te verkopen, zo vreesden ze. New Line gooide de hete aardappel door naar Fine Line Features, hun art-house afdeling. Onder het mom van kunst slikt het publiek toch al iets meer, zo moeten ze gedacht hebben. In Venetië, waar de prent meedingde naar de Gouden Leeuw, werd Birth niet goed onthaald. De controverse rond de film bleek groter dan de appreciatie ervan.

Nochtans valt het allemaal heel goed mee. Birth is een film die er ook zonder de twee gewraakte scènes had gestaan, wat niet wegneemt dat ze wel degelijk bijdragen tot het verhaal. Dat begint met een erg knappe openingsscène waarin dood en leven met elkaar verstrengeld geraken. Een man valt tijdens het joggen in het park plotseling dood neer, terwijl op hetzelfde moment ergens anders een jongetje geboren wordt. De scène waarin we de joggende man met de camera op de hielen zitten maakt al meteen indruk en zet de toon voor de rest van de omineuze enscenering. Die zit knap in elkaar. Glazer houdt van sfeer, kleur en muziek.

Het eigenlijke verhaal begint tien jaar later. De man die in de beginscène zo onfortuinlijk aan zijn einde kwam, Sean, blijkt de eerste man van Anna (Nicole Kidman) te zijn. Heel de tijd heeft zij om hem gerouwd, maar nu wil ze verder in het leven. Ze staat op het punt te trouwen met Joseph (Danny Huston), de man die de voorbije tien jaar haar beste vriend is geworden. In een sjiek appartement in Manhattan is de hele familie samen om die gebeurtenis te vieren: moeder Eleanor (Lauren Bacall), zus Laura (Alison Elliott), schoonbroer Bob (Arliss Howard) en Anna's beste vrienden Clara (Anne Heche) en Clifford (Peter Stormare).

Dat is ook het moment waarop plotseling het 10-jarig jongetje in het appartement staat. Hij wil eventjes met Anna praten, zo zegt hij. Wanneer ze alleen zijn, beweert hij niemand minder dan Sean te zijn, haar overleden man. Anna gelooft er eerst uiteraard niks van. Hoe kan de dode Sean gereïncarneerd zijn in het lichaam van een 10-jarige knul? Ze stuurt het jongetje wandelen. Maar wanneer Sean haar blijft achtervolgen en gek genoeg allerlei details over Anna's leven en huwelijk kent, begint de twijfel aan haar te knagen. Het jongetje intrigeert haar en na een tijd wordt ze zelfs verliefd op hem.

Net zoals voor de verzamelde familie van Anna is dat voor de toeschouwer een schok van jewelste. Zeker als een zelfverzekerde Sean zonder de minste scrupules de broek laat zakken en bij Anna in bad kruipt (de scène werd naar verluidt met een bluescreen opgenomen; Nicole Kidman en Cameron Bright hebben nooit écht het bad gedeeld). Het is de verdienste van regisseur Glazer dat hij zo'n bijna absurde scène toch vol geloofwaardigheid en gevoel weet te brengen. Je gelooft in een connectie tussen Anna en Sean en als ze ijsjeslikkend over hun toekomstplannen praten, lijkt dat volkomen normaal. Vooral voor Eleanor is het dat niet. Zij zou Anna veel liever bij haar verloofde zien en dreigt er zelfs mee om naar de politie te stappen.

Dat is het moment waarop Birth een beetje in een patstelling sukkelt. Het eerste deel van de prent is nochtans bijzonder intrigerend. Glazer heeft een perfect gevoel voor sfeer. De hele tijd siddert er een unheimliche spanning onder de film. Als toeschouwer ben je de voyeur die de gebeurtenissen met schuldig plezier bekijkt. Het verhaal neemt daarna een wending die we liever anders hadden zien verlopen. Het is Sean die een beslissing neemt die niet erg logisch is met al wat we daarvoor te zien hebben gekregen. De film verliest daardoor aan logica en de sfeer stuikt in elkaar. Gelukkig weet scenarist Jean-Claude Carriere (The Unbearable Lightness of Being) zich in de laatste act te herpakken en krijgen we alsnog een bevredigend slot.

Tot groot ongenoegen van Lauren Bacall kreeg Nicole Kidman in Venetië de meeste media-aandacht. Dat is enkel maar terecht. Kidman, de voorbije jaren zo goed in zoveel rollen, is ook hier weer excellent op dreef. Met haar korte, jongensachtige coupe en bleek gezicht, zet ze een kwetsbare en onzekere Anna neer, een getergde vrouw die haar ware liefde maar niet kan vergeten. Meer nog dan de bad- of kusscène zal Birth bij blijven om een drie minuten durende close-up van Kidman terwijl ze naar een opera kijkt. De intensiteit knettert van die scène af. Cameron Bright is in het echte leven elf en mag wel de ontdekking van 2004 genoemd worden. Hij speelde het ettertje Tommy in The Butterfly Effect en kloon Adam in Godsend, en maakt hier indruk als de jonge Sean. Bright speelt zijn rol met een bijna beangstigende zelfzekerheid.

Glazer behandelt zijn onderwerp met dodelijke ernst. De sfeer die hij vanaf het begin opbouwt, verdraagt geen comic relief. Het maakt van Birth een film die af en toe zwaar op de maag ligt, maar nooit te pretentieus wordt. Films over de liefde hoeven niet altijd grappig te zijn. De keuze tussen Kidman of Zellweger en Bright of Grant is snel gemaakt.