LEMONY SNICKET'S A SERIES OF UNFORTUNATE EVENTS

In navolging van het zeer sterke Harry Potter and the Prisoner of Azkaban komt dan nu de eerste, echte post-Potter jeugdfilm in de zalen (geflankeerd door het abominabel in het Nederlands gedubde Five Kids and It). Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events (ook wel bekend als de Langste Titel van het Jaar T) is gebaseerd op de eerste drie boeken (The Bad Beginning, The Reptile Room en The Wide Window) uit de voorlopig elfdelige maar uiteindelijk dertiendelige (!) Lemony Snicket reeks. Auteur Daniel Handler schrijft deze boeken onder het pseudoniem Lemony Snicket, zelf een personage in het boek. Deze figuur gebruikt hij als de directe link tussen de lezer en het verhaal, waarbij Snicket ons voortdurend wijst op de gruwelijke gebeurtenissen die in het boek op ons wachten. Dat is in de filmversie niet anders. Jude Law, die een wel heel druk jaar achter de rug heeft met rollen in Alfie, Closer, The Aviator, I Heart Huckabees en Sky Captain and the World of Tomorrow, vertolkt de rol van Snicket en hoewel hij slechts sporadisch (en als een silhouet) in beeld komt slaagt hij erin een duidelijke aanwezigheid voor de film te betekenen.

A Series of Unfortunate Events opent met een door kleifiguurtjes gedomineerd animatiefilmpje waarin een giechelend elfje centraal staat. Bijna angstaanjagend opgewekte muziek weerklinkt als het elfje door het bos huppelt maar dan valt de duisternis over het feeërieke woud om plaats te maken voor een donker kerkhof, waar ondoordringbare mist zich langs de zerken kronkelt. "Als je een film wil zien over elfjes, dan verlaat je beter deze zaal", horen we Snicket zeggen en meteen is de toon gezet.

We ontmoeten de drie Baudelaire kinderen; de uitvindster Violet (Emily Browning), de lezer Klaus (Liam Aiken) en de jonge, bijtgrage Sunny (Kara en Shelby Hoffman), net voor ze door Mr. Poe (Timothy Spall) op de hoogte gebracht worden van de tragische dood van hun ouders. De woonst waarin ze hun eerste levensjaren doorbrachten is, samen met hun geliefde ma en pa, in rook opgegaan. Er zit niets anders op dan een nieuwe thuis voor de kinderen te zoeken en algauw staan ze voor het groteske huis van Graaf Olaf (Jim Carrey), een sadistische, pompeuze, ongelooflijk slechte acteur die als een pantomime schurk door zijn naargeestige huis schrijdt, dat behangen is met ontelbare ogen en schilderijen van Olaf zelf. Violet, Klaus en Sunny worden door de graaf gebruikt om allerlei klusjes op te knappen en de megalomaan heeft tot doel het niet onaanzienlijke familiefortuin van de Baudelaires te bemachtigen. Als een van zijn plannen verkeerd afloopt en hij het hoederecht over de kinderen verliest, gebruikt hij al zijn dubieuze talenten om het geld te bemachtigen. Terwijl de Baudelaire-wezen hun nieuwe voogden ontmoeten, wacht de nietsontziende Olaf op het juiste moment om toe te slaan.

Dat het medium film iets heel anders is dan het geschreven woord, hoeft geen betoog. Passages en situaties die werken op papier komen op het scherm soms ridicuul of onlogisch over. Met dat in gedachten kunnen hardcore-fans van de boeken de expansies en simplificaties misschien vlugger door de vingers zien want ook deze Lemony Snicket bleef niet gespaard van enkele aanpassingen bij de adaptatie naar het witte doek. Scenarist Robert Gordon sprong niet alleen los om met de tijdlijn waarbij hij het eerste boek, The Bad Beginning, in twee delen splitste en het tweede stuk als derde act voor de film gebruikte, hij injecteerde ook nog elementen uit de latere werken van "Snicket" in de plot. Dat dit op zich geen probleem is, blijkt bij de enigszins teleurstellende, doch netjes afgeronde conclusie die voorzichtig ruimte openlaat voor vervolgfilms maar die er tevens voor zorgt dat de film een geheel vormt. Het wordt interessant om te zien of de film de mogelijkheid tot sequels zal verdienen want A Series of Unfortunate Events is en blijft een vreemde zaak. Zo hebben de boeken niet de universele aantrekkingskracht die Harry Potter wel heeft, baadt het verhaal in een duistere sfeer die weliswaar in de film lang niet zo donker is als in de boeken en zullen volwassenen hun neus ophalen bij enkele infantiele momenten. En hoewel de film, net als het boek, er prat op gaat geen happy end door onze strot te rammen leidt de afwikkeling van de plot toch naar een emotioneel sluitstuk waarin de drie hoofdpersonages min of meer rust vinden.

Het spreekt in regisseur Brad Silberlings (Casper, City of Angels) voordeel dat hij deze ergernissen en frustraties handig weet te omzeilen en alle elementen tot een aanvaardbaar geheel kneedt. Hij kan een episodestructuur niet vermijden (na Olaf komen de wezen terecht in de slangenserre van oom Monty en daarna gaan ze bij hun tante Josephine wonen) maar net als hij de pedalen volledig lijkt te verliezen pakt hij uit met een mooi moment, of het nu ingetogen, mysterieus of gewoon eigenaardig is. Het is een film die nergens het niveau haalt van Alfonso Cuaróns Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (een film die beter de donkere aspecten van het verhaal met de lichtere kon vermengen) maar Silberlings poging is verdienstelijk en herbergt bovendien enkele zeer knappe visuals. Het wordt meteen duidelijk dat een van Tim Burtons production designers, Rick Heinrichs, verantwoordelijk is voor de decors. De film speelt zich af in een soort imaginaire Victoriaanse wereld, gecombineerd met moderne apparatuur en scheefgetrokken huizen die zo uit de nachtmerrieachtige horrorfilms van de Britse Hammer Horror lijken te komen. Een opvallend kleurenpalet en geschilderde achtergronden maken het beeld compleet.

De acteerprestaties van de drie (eigenlijk vier) kinderen zijn uitstekend. Emily Browning is bijzonder volwassen als Violet, de oudste en meest berekende van het gezelschap, en een scène naar het einde toe waarin ze beseft dat ze Graaf Olafs wil moet uitvoeren is hartverscheurend. Liam Aiken weet al evenzeer te overtuigen als Klaus. Het is een rol die van het personage heel gemakkelijk een betweterig ettertje had kunnen maken maar Aiken speelt het als een doodgewone jongen en wordt eigenlijk de persoon waar het publiek zich mee zal identificeren. Kara en Shelby Hoffman, die de rol van de op alles en nog wat bijtende Sunny voor hun rekening nemen, zijn bijzonder aanwezig in de plot. De boeken nemen vaak de tijd om de onverstaanbare babypraat die Sunny uitstoot te verduidelijken en er een betekenis aan toe te kennen. Silberling doet dit ook en hoewel het aanvankelijk verwarrend werkt en gewoonweg te veel aan bod komt, geeft het aan Sunny een persoonlijkheid en meerwaarde. Het hoort eigenlijk helemaal niet grappig te zijn, maar een baby die iets mompelt om er dan als vertaling "bite me" bij te zien staan, deed ons wel grijnzen.

De rest van de cast vult dit trio goed aan. De Schotse komiek Billy Connolly kan zelden een indruk achterlaten in de films waarin hij opduikt maar als de goedhartige, slangenverzamelende en licht excentrieke oom Monty weet hij toch een mooi personage neer te zetten. Als de bijna ziekelijk angstige tante Josephine valt Meryl Streep terug op haar gebruikelijke tics maar ze doet haar best met de scènes die ze krijgt. Zo ook Timothy Spall, die de weg naar Hollywood na The Last Samurai, Harry Potter en nu deze Snicket definitief gevonden heeft. Anderen, zoals Cedric the Entertainer, Luis Guzmán en Catherine O'Hara dagen amper op en lijken een beetje voor opvulling te zorgen. Let ook op de cameo van een wel heel bekende acteur tijdens de finale.

En zo komen we natuurlijk bij graaf Olaf zelf, Jim Carrey. Laten we maar meteen beginnen met te vermelden dat wie hem eerder een klier vond, hier niet zal door bekeerd worden. In tegenstelling tot zijn "serieuze" werk in The Truman Show, Man on the Moon en het recente, verbluffende Eternal Sunshine of the Spotless Mind, draait Carrey hier op volle toeren. Zijn rubberen mond mag dan iets subtieler de meest groteske grimassen creëren maar Carrey's interpretatie van de graaf staat veraf van de wreedaardige en erg dreigende Olaf uit de boeken. Toch acteert hij lang niet slecht. Comedy wordt vaak onderschat en de ongetwijfeld geïmproviseerde one-man mini-acts die Carrey in deze prent opvoert zijn, hoewel overbodig, vaak grappig. Gelukkig slaagt hij er ook in om heel af en toe de duistere ziel van Olaf boven te halen. Zo straalt hij tussen alle woordspelingen, tongkronkelingen en wenkbrauwoptrekkende close-ups een dreiging uit, nergens meer dan in de scène waarin hij een van de kinderen neerslaat. Dat hij het personage speelt als een combinatie tussen zijn rollen in Batman Forever en The Cable Guy en een egoïstische toneelacteur die zich een Bela Lugosi (Dracula uit de horrorfilms van de jaren '30) waant is helemaal niet vreemd want Olaf zelf is de uitvergroting van een aan grootheidswaanzin leidende acteur, een karikatuur van de zichzelf ophemelende artistieke oom die men liever niet op familiefeesten ziet opdagen. Een minpunt is wel dat zijn vertolking, net als de rest van de film trouwens, ietwat onevenwichtig is waardoor zowel fans van zijn komische werk als Carrey-haters teleurgesteld zouden kunnen zijn. Wij vonden het echter best geslaagd.

Verder besprenkelt Silberling zijn werk met inside jokes (zo leest Carrey een krant met een artikel over de acteur Lon Chaney, de Man met de Duizend Gezichten, die monsters speelde in oude griezelfilms), is de muziek van Thomas Newman weinig vernieuwend maar sfeervol en zijn de effecten goed genoeg om niet af te leiden. Blijf ook nog even zitten voor de knap geanimeerde eindgeneriek! Dit is zeker niet de beste jeugdfilm die wij ooit aan ons netvlies zagen voorbijtrekken maar als knap gemaakte, niet al te brave zoethouder tijdens de feestdagen mag Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events er best zijn.