EXORCIST: THE BEGINNING

Het productieproces van Exorcist: The Beginning is indrukwekkender dan de film zelf. Hoewel er al van in 1997 sprake was van een prequel, was het de re-release van de originele Exorcist in 2000 ('The version you've never seen!') die de plannen in een stroomversnelling duwde. De geruchten dat Tom McLoughlin (Friday the 13th Part VI) of Caleb Carr (die het originele verhaal van Exorcist: The Beginning leverde) de film zouden regisseren, bleken uit de lucht gegrepen. De producenten van Morgan Creek hadden niemand minder dan John Frankenheimer in stelling gebracht, de 70-jarige actieveteraan van onder meer The Manchurian Candidate en Ronin. Liam Neeson werd gecast als de jonge Father Merrin en de sets in Marokko waren zo goed als klaar, toen Frankenheimer een maand voor de start van de opnames wegens rugklachten moest afhaken. Weer een maand later was Frankenheimer dood: hartaanval. Alsof de Duivel zelf aan het werk was.

John Frankenheimer moest dus vervangen worden en Morgen Creek kwam uit bij Paul Schrader, vooral bekend als scenarist van Taxi Driver en Raging Bull, maar intussen ook gevierd als regisseur. Schrader kon geen beroep meer doen op hoofdrolspeler Liam Neeson, want die moest volgens zijn contract beginnen aan de opnames van Love Actually. En dus kwam de Zweed Stellan Skarsgaard aan boord. Schrader slaagde erin zijn film zonder veel problemen af te maken. Hij deed er tien maanden over en bleef netjes onder het voorziene budget van 35 miljoen dollar. Knap gedaan. Tot Schrader zijn film aan James G. Robinson, de baas van Morgan Creek, liet zien. Die schrok zich een ongeluk. Schrader had van Exorcist: The Beginning een spannend drama zonder ook maar één spatje bloed gemaakt. Robinson wilde een gore horrorfilm in plaats van een nette psychologische thriller.

Schrader werd bedankt voor bewezen diensten en Robinson ging op zoek naar een regisseur die de film kon redden. Dat werd uiteindelijk Renny Harlin, zelf een veteraan van vele filmoorlogen. Harlin had exact dertien weken de tijd om extra scènes te filmen, maar de Fin ging zo driest te keer dat hij uiteindelijk geen enkele scène uit de originele film van Schrader overhield. In geen tijd had hij de film - doordrenkt met bloed en speciale effecten - helemaal opnieuw opgenomen. Pittig detail: Harlin werd tijdens de opnames door een auto overreden en belandde met een verbrijzelde knie in een rolstoel. Veertien metalen pinnen hielden hem daarna op de been. Bij Morgan Creek waren ze er niet echt gerust in. De film ging medio augustus in Amerika in première zonder dat de pers hem op voorhand mocht zien. Het maakte niet veel uit. Exorcist: The Beginning werd door de pers gekraakt. Terecht? Ja, eigenlijk wel. Al bij al is dat gezien het rommelige productieproces ook niet verwonderlijk. Een film waar drie regisseurs aan het roer hebben gestaan, mist uiteindelijk eenheid en visie. Het grootste bewijs is dat het personage waar uiteindelijk alles om gaat draaien pas helemaal op het einde werd toegevoegd.

Nochtans zit er ergens in Exorcist: The Beginning een goed idee verscholen. We krijgen namelijk de voorgeschiedenis te zien van Father Lankester Merrin, de priester die in de originele Exorcist uit 1973 gespeeld werd door Max von Sydow. We ontmoeten hem hier in 1949 in Cairo. Door enkele verschrikkelijke ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland is Merrin zijn geloof kwijt. Hij neemt afstand van het priesterschap en trekt als archeoloog naar Kenia. Daar zou een eeuwenoude kerk ontdekt zijn. Merrin maakt er kennis met de jonge Father Francis (James D'Arcy) en de lokale dokter Sarah Novack (Izabella Scorupco). Zij vertellen hem dat een plaag vijftig jaar eerder de hele bevolking heeft uitgeroeid. Al gauw komt Merrin er achter dat er iets anders aan de hand is. Onder de ruïnes van de kerk houdt niemand minder dan de Duivel zich verborgen.

Het is meestal wel interessant om door middel van een prequel meer te weten te komen over een personage dat je uit een eerdere film al kende, en in zekere zin is dat ook hier het geval. We krijgen achtergrondinformatie over hoe Merrin tijdens de gruwelen van WO II aan zijn geloof is beginnen twijfelen. Hij kan maar niet begrijpen hoe God al die mensen in de concentratiekampen in de steek heeft gelaten. We zien hem tijdens zijn verblijf in Kenia dan ook evolueren van een man die volledig het spoor bijster is naar een man die terug in de kracht van het goede begint te geloven als hij voor het eerst oog in oog komt te staan met de demon Pazuzu. Het is dan ook erg jammer dat regisseur Renny Harlin van de rest van de film zo'n rommeltje maakt. Hoewel hij nog eens zo'n 50 miljoen dollar van Morgan Creek had gekregen, slaagt hij er niet in een geloofwaardige prent af te leveren. De decors ogen van bordkarton en de speciale effecten op het laatst weten echt niet te overtuigen.

Het ergst van al is dat Renny Harlin schaamteloos probeert het succes van Exorcist te herhalen. Enkele scènes zijn letterlijk uit het origineel gepikt, maar komen nergens ook maar in de buurt van de kracht en intensiteit die William Friedkin erin wist te leggen. Het is echter niet eerlijk alle schuld bij de stoere Fin te leggen. Dit project bleek al van in het prille begin verdoemd. Om nog wat geld te redden zal Morgan Creek wellicht ooit nog de versie van Paul Schrader (in de bioscoop, of zeker op DVD) uitbrengen. Hopelijk bewijst hij zich als de echte prequel op een van de beste horrorfilms aller tijden. Slechter dan de huidge versie kan moeilijk.