VERA DRAKE

In het naoorlogse Londen werkt de sympathieke Vera Drake als schoonmaakster. Na haar werkuren ontfermt ze zich bovendien als een echte moederkloek over enkele invaliden in haar buurt en last but not least bekommert ze zich nog om haar liefhebbende familie. Overal waar ze komt heeft deze goedhartige vrouw haar glimlach en een lekker kopje thee klaar. Maar Vrea Drake heeft een geheim, waar zelfs haar naasten geen weet van hebben.

De titel laat het niet vermoeden, maar Mike Leigh’s nieuwste meesterwerkje is in de eerste plaats een film over een familie. Vera’s echtgenoot baat samen met zijn broer een garage uit en ofschoon hij het niet breed heeft, beschouwt hij zichzelf als de gelukkigste man van de wereld, al was het maar omwille van de onvoorwaardelijke liefde voor zijn vrouw en omgekeerd. Hun zoon is een goedlachse kerel die aan de kost komt als kleermaker en in zijn vrije tijd graag gaat dansen. Zijn zus Ethel daarentegen is een pijnlijk verlegen meisje, dat in de loop van de film verliefd wordt op een eenzame jongeman, die door Vera onder haar vleugels wordt genomen. One happy family, zou je zeggen, maar het zijn Vera’s goede bedoelingen die deze hechte familiebanden danig op de proef zullen stellen.

Immers, een paar keer per week, tussen haar werk en de andere activiteiten door, voert Vera Drake illegale abortussen uit. In het Verenigd Koninkrijk van de jaren 50 deden vooral onbemiddelde vrouwen, die ongewenst zwanger werden, een beroep op mensen zoals Vera. Haar werkwijze is overigens eenvoudig; al wat ze nodig heeft zijn een spuit, een handdoek, zeep, warm water en ontsmettingsmiddel. Haar methode is ook snel: op minder dan een half uur is de klus geklaard en keert Vera naar huis terug. De patiënte zelf zal één of twee dagen nadien buikpijn krijgen en éénmaal ze naar het toilet is geweest, is de hele geschiedenis achter de rug.

Hoe luguber deze bezigheid ook is, Vera doet dit allemaal vanuit de goedheid van haar hart. Al wat ze wil doen, is meisjes en vrouwen ‘met een probleem’ helpen. Op deze manier begint de kijker sympathie voor dit personage te krijgen. Overigens geldt dit ook voor de verschillende vrouwen die voor een abortus opteren. Mike Leigh laat zien dat de redenen voor abortus legio waren. Sommige vrouwen hebben een ‘ongelukje’ gehad, maar anderen zijn het slachtoffer van een verkrachting. Nog anderen hebben al een kroostrijk gezin en kunnen een extra nakomeling niet meer aan. Het is trouwens de verdienste van Leigh dat hij niet openlijk een standpunt voor of tegen deze vrouwen inneemt. Dat laat hij (wijselijk) aan de toeschouwer over.

De goedhartigheid van Vera staat in schril contrast met het karakter van de tussenpersoon die de abortussen regelt. Lily gedraagt zich als een echte zakenvrouw; ze is koel en cynisch en strijkt buiten medeweten van Vera geld op voor alle abortussen. Vera Drake daarentegen neemt geen geld aan; bij haar primeert de hulpvaardigheid en het gevoel zich nuttig te maken. Helaas is ze dus ook naief; haar uitleg over de gevolgen van haar ingreep tegen een patiënte bijvoorbeeld getuigt van een te kinderlijke eenvoud. Het geeft haar aan de ene kant iets charmants, maar aan de andere kant krijgt de toeschouwer het gevoel dat de protagoniste niet altijd stilstaat bij de gevolgen van haar bezigheden. En het is net die naïviteit die Vera Drake heel duur zal komen te staan.

Eén van de door haar uitgevoerde abortussen loopt namelijk bijna verkeerd af en Vera wordt tijdens een familiefeestje gearresteerd. Op die manier komt de familie natuurlijk haar geheim te weten. En dat valt niet bij iedereen in goede aarde. Sommigen blijven haar onvoorwaardelijk steunen, anderen daarentegen stellen zich zonder boe of ba tegen haar op. En nog anderen zullen in de loop van de tijd hun mening veranderen. Het zijn net deze nuances die de film interessant maken. Uiteindelijk moet Vera Drake voor de rechter verschijnen, die geen rekening houdt met al haar goede bedoelingen en bovendien een voorbeeld wil stellen.

De cast van Vera Drake bestaat niet meteen uit bekende namen, maar elk van hen speelt de sterren van de hemel. Imelda Staunton die de hoofdrol voor haar rekening neemt levert een prestatie af, die al terecht met verschillende filmprijzen werd bekroond. Mede hierdoor zijn er in de film verschillende ijzersterke ogenblikken, zoals bijvoorbeeld de gelaatsuitdrukkingen van Vera wanneer ze gearresteerd wordt. Ook de kerstspeech van de schoonzoon en de ondervraging van Vera door de politie zijn markante scenes in de film. Fotografie en muziek zijn dan weer sober gehouden.

Overigens vestigt regisseur Mike Leigh terecht onze aandacht op de sociale ongelijkheid die er toen in Engeland bestond. In een subplot laat hij namelijk zien dat er voor gegoede jonge vrouwen een veiliger en natuurlijk duurder alternatief voorhanden was. In dat geval werd je na een gesprek bij een psychiater doorverwezen naar een ziekenhuis waar dan wel een legale abortus werd uitgevoerd! Hypocrisie troef dus; bovendien toont dit deel van het verhaal dat seksuele opvoeding toen absoluut niet bestond, met alle gevolgen van dien. Het maakt de film er in ieder geval nog interessanter op.