THE WOODSMAN

Controverse: een term waarbij sommigen meteen enthousiast naar de bioscoop hollen, terwijl anderen in de beslotenheid van hun woonst of in het gezelschap van gelijkgezinden hun ongenoegen uiten over het verderf. Het is een woord dat we maar al te vaak toeschrijven aan een film, theaterstuk of boek waarin conventies doorbroken worden en we met onze neuzen op een onderwerp waar we liever niets mee te maken hebben geduwd worden. Soms is die ophef weinig meer dan een fout ingeschatte publiciteitsstunt waarbij de zogeheten “controverse” een gimmick of een hype is (zie: The Passion of the Christ) maar bij The Woodsman hoort het woord wel thuis. Ongeacht de mening over de film; pedofilie is en blijft een heikel onderwerp.

Gebaseerd op het toneelstuk van Steven Fechter vertelt The Woodsman het verhaal van Walter (Kevin Bacon) die na een gevangenisstraf van twaalf jaar op vrije voeten komt. Hij gaat in een klein appartement dat tegenover een school ligt wonen, vindt een job bij een houtzagerij en probeert zijn leven in eigen handen te krijgen. Terwijl hij op steun van zijn schoonbroer (een voor de verandering opvallend goede Benjamin Bratt) kan rekenen, vindt hij ook nog rust bij Vickie (Mevrouw Kevin Bacon; Kyra Sedgwick); een vrijgevochten, door het leven geharde collega die gevoelens heeft voor Walter. Zo tracht hij een onopvallend en waardig bestaan op te bouwen tot de waarheid over zijn gevangenisstraf aan het licht komt en de mensen in zijn omgeving ontdekken dat hij een pedofiel is. Geconfronteerd met haat en nijd maar ook gesterkt door liefde en begrip verzet Walter zich tegen de demonen uit zijn verleden die overal op de loer liggen en hem verlangens influisteren waar hij steeds moeilijker aan kan weerstaan.

Waar we alvast duidelijk over kunnen zijn (en wat meteen ook de reden is om deze prent te gaan zien) is de ongelooflijke durf van regisseuse Nicole Kassell om voor haar eerste langspeelfilm een onderwerp zoals pedofilie aan te pakken. Het scenario, dat ze samen met de auteur van het stuk waarop de film gebaseerd is schreef, plaatst de kijkers aan de zijde van deze man, die aanvankelijk onmogelijk op onze sympathie kan rekenen. We weten dat Walter een smeerlap van de laagste soort is; een vuige, gewetenloze kinderverkrachter die haat aanwakkert. We kennen allemaal de beelden van de door woede gedreven burgers die in een blinde razernij het hoofd van Marc Dutroux op een staak wilden. Met dat in gedachten lijkt de opdracht van The Woodsman een onbegonnen zaak. Hoe kan een film zijn publiek uitdagen om in de leefwereld van een door iedereen veroordeelde protagonist ondergedompeld te worden? Het resultaat is een bijwijlen erg geslaagde, soms middelmatige maar altijd confronterende productie.

Kevin Bacon, die in het verleden – en hier is dat woord weer – controversiële rollen niet uit de weg ging in onder andere Murder in the First en Sleepers (daarin was hij ook al een pedofiel, hoewel ronduit kwaadaardig) blijft hij een acteur die, hoewel bekend en divers, altijd op de een of andere manier tussen de mazen van het net glipt. Ook zijn rol in The Woodsman verdient meer erkenning en kunnen we zonder veel discussie als zijn meest ingetogen en waarschijnlijk beste vertolking tot nu toe benoemen. Met bijzonder weinig tekst slaagt hij erin om het personage van Walter met een ziel en identiteit te kleuren en het berouw en de schaamte die in hem schuilen lezen we af in zijn immer droevige ogen. Bacon acteert erg sterk in de scènes waarin hij te maken krijgt met Lucas (een verrassende Mos Def, later in het jaar ook te zien in The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy), een agent met een bijna irrationele hekel aan Walter. De emotionele terreur die dit personage aan Walter bezorgt maakt zijn rehabilitatie er niet makkelijker op en de bedreigingen van Lucas monden uit in hartverscheurende momenten.

De film is op z’n best als de kijkers een blik mogen werpen op de beweegredenen van Walter en zijn lusten de overhand lijken te behalen. Een sequentie waarin hij tienermeisjes in een winkelcentrum achtervolgt omarmt de duisternis van het personage en de spanning is te snijden als Walter in een park een meisje (een verbluffende Hannah Pilkes, die hier haar debuut maakt) ontmoet en we met een groeiend afgrijzen getuige zijn van de zoete woorden en lieve blikken die hij met haar uitwisselt. Het feit dat wij bij deze scène Walter niet de nek wilden omwringen maar eerder angst voor een eventuele terugval van zijn kant voelden, bewijst de kracht van The Woodsman. Kassell maakt nergens een held van deze man maar stigmatiseert hem evenmin. Op dat vlak is de prent alvast geslaagd.

Jammer genoeg maakt het scenario op de karakterisering van Walter na een minder goede indruk. De relatie met Vickie wordt nooit echt interessant (hoewel het personage niet alleen een steun voor Walter is maar ook voor het publiek, dat via haar zicht krijgt op Walters menselijkheid), de negatieve reacties van Walters collega’s (waaronder een net als Mos Def meer dan goede Eve) blijven uiteindelijk op de achtergrond en wat ons vooral stoorde was de best wel ongeloofwaardige overdaad aan door pedofilie bepaalde gebeurtenissen in Walters omgeving. Zo lijkt het wel alsof iedereen in zijn leven te maken heeft (of had) met pedofielen. In een scène naar het einde toe (die we hier niet gaan verraden) neemt Walter het letterlijk en figuurlijk op tegen het kwaad dat in hem huist en hoewel Kassell pogingen onderneemt om dit moment subtiel aan de kijker op te dringen, blijft het een te eenvoudige afwikkeling van een subplot dat in de eerste plaats al moeilijk aan te nemen was.  

Verder is The Woodsman ondanks de loodzware thematiek en de niet altijd even gemakkelijk te verteren scènes toch te braaf. De film beklijft niet echt en wordt nergens de emotionele uppercut die het volgens ons had kunnen zijn. Toch de moeite waard, al is het maar omwille van Bacons tour de force!