MARIA FULL OF GRACE

Engelstaligen noemen een bolletjesslikker ‘a mule’, een muildier. De niet flatterende benaming geeft goed weer wat de job inhoudt: zakjes met harddrugs inslikken – meestal cocaïne – het vliegtuig nemen, in het land van bestemming de zakjes uitpersen en ze afleveren aan de afgevaardigde van de lokale drugbaron. Tijdens de reis kunnen de ballonnetjes openscheuren en dan sterven de drugkoeriers een pijnlijke dood.

De trafikanten kunnen onderweg gearresteerd worden en in de gevangenis vliegen. Het kan ook dat een cocaïneballonnetje barst, de koerier vergiftigd raakt, overleeft en vervolgens – weer gezond – alsnog jaren mag brommen. Als het goed gaat en de reis probleemloos verloopt, verdienen de koeriers een bom geld. Nog altijd maar een fractie van wat de leiders van het drugkartel in hun zakken stoppen, maar zeker een veelvoud van het gemiddelde loon waaraan ze gewend zijn.

Maria Full of Grace - het regiedebuut van Joshua Marston - volgt uiterst gedetailleerd het traject van een smokkelreis die begint in de Colombiaanse hoofdstad Bogota en eindigt in een achterafplaatsje in New Jersey, USA. De film legt de perverse mechaniek en mensenmanipulatie van de drughandel bloot. Bovenal is Maria Full of Grace het portret van het 17-jarige titelpersonage, gespeeld door de Colombiaanse Catalina Sandino Moreno.

Maria Alvarez is geen weerloos slachtoffer van de drugbende maar een jonge, stralende en wilskrachtige vrouw. Haar keuze om drugs te smokkelen is bewust. Ze woont in een boerendorp waar ze werkt in een rozenkwekerij en doornen van de bloemstengels haalt. De enige opwinding in het dorp is het dansfeest op het grote plein. Maria woont in een betonnen huis met haar moeder, grootmoeder, zus en haar pasgeboren neefje. Het grootste deel van haar loon verdwijnt in het huishoudbudget. Maria heeft een vriendje, niet meteen de vent waar vrouwen wild van worden. Het dorp is te klein voor Maria met haar vrije geest en vurige temperament. Na een vlammende ruzie met haar baas neemt ze op staande voet ontslag. De enige manier om geld te verdienen is door als huismeid te gaan werken in de hoofdstad.

Op weg naar Bogota ontmoet ze een gladde jongeman die haar herkent van een dansfeest. Hij geeft haar een lift naar de stad en praat langs de neus weg over een baantje waarmee ze snel veel geld kan verdienen. Ze moet een reisje maken. Maria beseft goed wat ze moet doen en zelfs haar zwangerschap brengt haar niet op andere gedachten. De drugssmokkel is haar ticket om te ontsnappen aan haar stoffige bestaan en haar manier om haar drang naar avontuur te bevredigen.

Maria krijgt een opleiding bolletjes slikken en stapt met drie andere meisjes op het vliegtuig. Blanca, Maria’s jeugdvriendin, heeft zich laten overdonderen door de beloofde poen. Het derde meisje is Lucy die al eerder heen-en-weer reisde naar New York en aan de trips haar financiële onafhankelijkheid dankt. De film volgt iedere stap die Blanca, Maria en Lucy zetten vanaf het moment dat ze toegezegd hebben te zullen smokkelen. Wanneer Lucy tijdens de vlucht ziek wordt, ontaardt hun reis in een nachtmerrie. Op de luchthaven in New York wordt het vierde meisje meteen gearresteerd en belandt Maria in de verhoorkamer van de grenspolitie.

Maria Full of Grace is een oogopener die de drugtrafiek vanuit een heel ander – minder glorieus – standpunt benadert dan de meeste andere films. Die focussen graag op de hoge bonzen, de maffialeiders in Italiaanse pakken met hun uitgebreid netwerk van industriële, politieke en artistieke vrienden. De Hollywooddrugbobo’s doen het met Sharon Stone, Michelle Pfeiffer en Penélope Cruz. Maria Full of Grace toont de cavalerie van de georganiseerde misdaad, de jongelui die het grootste risico nemen en het minste verdienen. Voor de drugbendes zijn de smokkelaars onbelangrijk, ze zijn levende containers, even veel waard als het aantal capsules in hun buik.

De spanning die Marston opbouwt is intens. Niet alleen omdat hij een goede regisseur is en Sandino Moreno een geweldige actrice maar ook omdat hij perfect schetst hoe een meisje uit een boerendorp op het platteland van Colombia terechtkomt in de verhoorkamer van de luchthavendouane op een New Yorks vliegveld. Zijn aanpak is haast documentair journalistiek. Hij filmde in een sterk realistische en natuurlijke stijl. De interesse voor zijn personages en verhaal is niet geveinsd. Joshua Marston werkte als journalist in Parijs en volgde voor ACB News de Eerste Golfoorlog. Hij woonde in Praag en behaalde een diploma politieke wetenschap. Marston kent zijn wereld. Hij baseerde zijn scenario op gesprekken met gevangen genomen drugkoeriers. Hij praatte met douanebeambten en chirurgen die smokkelaars op hun tafel krijgen in wiens buik een cocaïneballetje is opengebarsten. Hij ging op bezoek bij de ouders van de koeriers en bezocht de bloemenplantages.

De regisseur woont in Queens temidden van de uitgebreide Colombiaanse gemeenschap. Daar ontmoette hij Don Fernando. De Burgemeester van Klein Colombia is de natuurlijke leider van de Colombiaanse gemeenschap. Hij runt een reiskantoortje en is het aanspreekpunt voor Colombianen in nood. Hij helpt hen een job vinden, regelt huizen en maakte de papieren in orde van vermoorde bolletjesslikkers die teruggevlogen worden naar Colombia om begraven te worden. Orlando Tobon speelt zijn eigen rol in de film, hij is de echte Don Fernando.

Het verhaal van Maria is zo doorspekt met authentieke getuigenissen, accurate details en rake observaties dat Marston niets meer hoefde toe te voegen. Het verhaal zoals hij het vertelt is dramatisch genoeg. De film werd opgenomen in Ecuador omdat door de burgeroorlog de veiligheid in Colombia niet kon gegarandeerd worden. Ook dat is realiteit. Net als de scènes waarin de drugs worden gewogen, de pakketjes geprepareerd en ingeslikt.

Catalina Sandino Moreno – die nu acteerlessen volgt aan de Lee Strasberg Academy in New York - had nog nooit in een film gespeeld. Audities had ze wel al gedaan maar ze werd overal afgewezen, zelfs voor de meest onbenullige commercials. Sandino Moreno speelt haar personage ongekunsteld, een eigenzinnige puber in het begin, een jonge vrouw die doodsangsten doorstaat op het einde. Ze heeft steeds haar eigen keuzes gemaakt – vaak de foute – zonder ooit haar verantwoordelijk te ontvluchten. Voor een meisje dat nog nooit geacteerd heeft, is het opvallend hoe volwassen en doorleefd ze de facetten van haar persoonlijke evolutie weergeeft. Maria zit in iedere scène van de film en vormt een enigmatisch duo met Blanca, gespeeld door Yenny Paola Vega, ook een debutante. Vega werd rechtstreeks van de schoolbanken geplukt. Haar auditie was het eerste contact met film en toneel. Later wil ze kleuterjuf worden.

Maria Full of Grace is dwingende, onversneden geëngageerde cinema. Het is een ongewone rijk geschakeerde coming-of-age film, een brandend actueel verhaal over drugsmokkel en een kleurrijke tableau vivant over de pijn van Zuid-Amerikaanse immigranten in New York. Drie uitzonderlijke verhalen voor de prijs van één. Joshua Marston is geen boodschapper maar kijken naar Maria Full of Grace impliceert het besef dat iedereen die zijn spiegeltje neemt, zijn witte lijntjes klaarlegt en een bankbiljet oprolt  actief meewerkt met criminele organisaties en medeplichtig is aan de uitbuiting van duizenden meisjes als Maria Alvarez.