BEFORE SUNSET

In 1995 regisseerde Richard Linklater, die zich eerder had laten opmerken met de tienerkomedie Dazed and Confused; Before Sunrise. De film start op een trein en vertelt over de ontmoeting tussen de Amerikaan Jesse (Ethan Hawke) en de Franse Celine (Julie Delpy). Als Jesse in Wenen van de trein stapt vraagt hij haar om hem te vergezellen. Ze stemt toe en hun tocht door de stad belooft een van de belangrijkste momenten uit hun leven te worden. De daaropvolgende ochtend moet Jesse Wenen verlaten en de twee spreken af om elkaar een half jaar later op dezelfde plek te ontmoeten. Na wat bijna een decennium te noemen valt lopen de twee elkaar in Parijs terug tegen het lijf.

Autodidact Linklater wordt terecht als een van de betere Amerikaanse regisseurs van de hedendaagse cinema genoemd. De man bulkt van het talent en slaagt er sinds kort in om kleine, onafhankelijke producties met commerciële projecten af te wisselen. Dat hij dit zonder kwaliteitsverlies én met zijn integriteit intact weet te realiseren, spreekt in zijn voordeel. In het begin van de jaren ’90 dook hij op met het hierboven genoemde Dazed and Confused en het ronduit schitterende Before Sunrise; een bijzonder pure prent over de toevalligheid van de liefde, de connecties die we al dan niet met onze medemensen maken en de kracht van romantiek. Het is een film die dankzij de eerlijke, menselijke vertolkingen van Hawke en een lumineuze Delpy én een dijk van een scenario nergens melig wordt maar een waarheidsgetrouwe blik op de mens biedt. Een modern sprookje dat grappig en ontroerend is en dat nooit in de verraderlijke valkuilen waarin zoveel romantische komedies vallen, trapt. Na Sunrise leek Linklater even op zoek maar hij sloeg na het onopvallende The Newton Boys terug met Waking Life; een vreemde productie waarin de acteurs in postproductie met de techniek van “rotoscope” animatie getekend werden. Recent bracht hij ons School of Rock met Jack Black; zo’n typische film waarvan wij dachten dat het een melige kinderfilm zou blijken maar die ons aangenaam wist te verrassen, vooral omdat Linklater erin slaagde om Black als de door rock geobsedeerde zelfverklaarde interim-leraar en de kinderen die hij moet onderwijzen in een goed geregisseerde en bovendien oprecht grappige “crowdpleaser” te verenigen.

Momenteel is de man erg druk bezig met maar liefst drie films voor 2005; The Bad News Bears, een remake van de gelijknamige film uit 1976 met Walter Matthau waarin ditmaal Billy Bob Thornton de vuilbekkende coach van een groep baseballspelende misfits mag vertolken (de prent ziet er bijzonder onorigineel en erg School of Rock-y uit maar met Linklater aan het stuur willen we toch niet te vroeg oordelen); A Scanner Darkly, een op een verhaal van Philip K. Dick (Blade Runner, Minority Report) gebaseerde sciencefictionfilm die volgens hetzelfde principe als Waking Life in de zalen komt én Keanu Reeves, Robert Downey Jr., Winona Ryder en Woody Harrelson in de hoofdrollen heeft; en tenslotte pakt Linklater uit met The Smoker, een romantische komedie waarin Natalie Portman verliefd wordt op haar leraar Engels, vertolkt door Owen Wilson. Linklater sprak recent ook over een film die hij over een periode van maar liefst twaalf jaar zou maken en het hoofdpersonage zou vanaf zijn kinderjaren gevolgd worden.

Met Before Sunset, het vervolg op Before Sunrise, bevestigt Linklater zijn positie als een groot talent. We schrijven negen jaar na de ontmoeting tussen Jesse en Celine op weg naar Wenen. Jesse is in Parijs voor de promotie van zijn nieuwe boek als hij opeens Celine opmerkt. Ze besluiten om de dag opnieuw samen door te brengen, althans tot Jesse zijn vlucht naar Amerika, waar vrouw en kind op hem wachten, moet halen. Tijdens hun tocht door de straten van Parijs praten ze over de veranderingen in hun leven en over de ontluikende liefde tussen hen beiden, al die jaren geleden.

Net zoals in Sunrise is het scenario van deze film subliem. Linklater kon alweer rekenen op de hulp van Kim Krizan, die met hem het eerste deel schreef, maar ook Ethan Hawke en Julie Delpy schreven mee aan het dit jaar terecht voor een Oscar genomineerde scenario. Het is het ultieme bewijs van hun kennis van de personages en ze slagen er met een schijnbaar gemak in om onvoorstelbaar realistisch vormgegeven mensen van vlees en bloed op het scherm te brengen. Het geheel lijkt bijna geïmproviseerd en de chemistry tussen Hawke en Delpy heeft na negen jaar niets aan waarde ingeboet. Hun acteerprestaties zijn subtiel en doordacht. Wie Hawke altijd als een inferieure Tom Cruise kloon beschouwde moet maar eens Sunrise en Sunset back-to-back ondergaan om het acteertalent van de man onder ogen te krijgen. Delpy blijft een knappe verschijning en haar vertolking is zo mogelijk nog meer dan die van Hawke; fantastisch.

Linklater weet opnieuw meligheid en lege commerciële “schmaltz” te vermijden en biedt, geholpen door onopvallende maar effectieve fotografie én een elegante montage die het publiek het gevoel geeft naar een ononderbroken lang shot te kijken, een blik in het leven van deze mensen die hun keuzes overzien en geconfronteerd met spijt, verlangen maar ook meningsverschillen elkaar terugvinden.

Sommigen kunnen deze prent als niets meer dan een tachtig minuten durende praatsessie over de vorige film afdoen, maar die missen naar onze bescheiden mening dan toch de essentie en ontzeggen zichzelf een ontzettend mooi gemaakt (de film werd in amper vijftien dagen gedraaid), ingetogen en diepzinnig doch pretentieloos juweeltje dat in deze cynische tijden best gezien mag worden!