PRIVATE

De hoop dat de pers nog onbevooroordeeld zal berichten over het Palestijns-Israëlische conflict is al lang vervlogen. Amerikaanse en Europese journalisten zijn met handen en voeten gebonden aan hun met de paplepel ingegoten pro-Israëlische of pro-Palestijnse dogma. Goed betaalde geëngageerde mensen kunnen ons vanuit hun kantoor in Londen om de oren slaan met doordachte hersenspinsels waarom het Israëlische leger het recht heeft preventief op te treden tegen vermeende Palestijnse terroristen. Ze weten ook dat de Palestijnen ongenadig hard worden aangepakt door een imperialistisch regime dat zich niet al te veel aantrekt van het Verdrag van de Rechten van de Mens. Sociologen verklaren de ontwrichting van de maatschappij door het aanhoudende geweld.

Psychologen weten wat een zelfmoordterrorist drijft om in Jeruzalem een volle pendelbus in de lucht te laten vliegen om de goede zaak te dienen. Politieke wereldleiders zetten de ene of de andere partij onder druk afhankelijk van hun eigen strategische belangen en hun persoonlijke ambities – een Nobelprijs en eeuwige roem is weggelegd voor de staatsman die er in slaagt de Israëli en de Palestijnen in vrede naast elkaar te laten leven.

Nog meer dan om historische en godsdienstige rechten, politieke en strategische stellingen, draait het in de bezette gebieden om echte mensen, met een baan, met kinderen, dromen, hoop en pijn. Het gaat om de 6,2 miljoen Israëli en de 3 miljoen Palestijnen waarvan 90 procent jonger is dan 65.

Hoe hard de wetenschappers hun best doen, ze slagen er niet in weer te geven hoe het leven in het conflictgebied aanvoelt. Daarvoor is er de literatuur en de cinema. Binnenkort komt Atash in de zalen, vanaf deze week schokt Private op het witte doek.

Private - de eerste film van de 30-jarige Italiaan Saverio Costanzo - is een hoogst interessante, bevreemdende kijk op het leven van een Palestijns gezin in de bezette gebieden. Om veiligheidsredenen werd de film opgenomen in Calabrië in Italië waar de landschappen en huizen sterk lijken op die van de Westelijke Jordaanoever. De acteurs zijn wel authentiek. Het lijkt voor ons vanzelfsprekend dat de Palestijnen gespeeld werden door echte Palestijnen en de soldaten door Israëliërs maar dat is het niet. Op de set was de spanning tussen beide kampen groot en leefden ze wekenlang totaal afgescheiden van elkaar.

Private is gemaakt vanuit een documentaire, journalistieke en zo eerlijk mogelijke instelling. Het verhaal is gebaseerd op het surrealistisch aandoende wedervaren van een gezin dat intussen beroemd geworden is in de regio. Het Israëlische leger valt hun huis binnen en verklaart het eigendom van de staat Israël. De soldaten stellen hen voor de keuze: onmiddellijk weggaan en het huis overlaten aan de soldaten of in hun huis blijven en het delen met het bezettingsleger. De tweede optie is hen veeleer geboden uit beleefdheid, kwestie van nog een klein beetje menselijk over te komen. De familie gaat er op in. Hun huis wordt opgedeeld in drie zones. Op de bovenste verdieping wonen de soldaten, het gezin mag er onder geen beding voet zetten. Van zonsopgang tot zonsondergang leeft het gezin op de gelijkvloerse verdieping en in de tuin. Slapen doen ze met zijn allen – moeder, vader en vijf kinderen - in de woonkamer op de eerste verdieping die ’s nachts op slot wordt gedraaid.

Private blijft de hele film lang in het bezette huis en toont het leven op de Westelijke Jordaanoever zoals het is. Costanzo kleeft zijn camera op een gebroeders Dardenne-achtige manier op de huid van het gezin. De film volgt hen bij iedere stap, iedere aarzeling, ruzie en knipoog. De filmmakers gebruikten zo veel mogelijk niet-professionele acteurs en filmden in natuurlijk licht. Het resultaat is een geëngageerde, sterke film die zich ver weg houdt van het clichématige zwart-wit discours over de bezetting van de Palestijnse gebieden. De film toont de onmacht van slachtoffers en daders, beiden de speelbal van hun politieke leiders. De ene partij is gewapend, de andere niet.

Vernederde, tot razernij gedreven Palestijnen staan tegenover gewapende ambtenaren van het vijandige leger. Soldaten die in hun vrije tijd muziek maken en voetbal kijken. De film staat in het niemandsland tussen beide partijen en schijnt licht op zaken waar wij in het westen niet meteen aan denken: Palestijnen en Israëlieten spreken een andere taal. Communiceren doen ze in het Engels. Huisvrouwen die bij elkaar op bezoek gaan, worden zeven keer gecontroleerd, kinderen kunnen niet meer bij hun vriendjes blijven slapen.

De film bewijst de complexiteit van de Palestijnse situatie. Zelfs binnen één gezin zijn er vijf verschillende meningen over de manier waarop het moet reageren op de inval. De vader is pragmatisch ingesteld, de oudste zoon en dochter zijn radicaler, de moeder wil vluchten en de jongste zoon wil voetballen en televisie kijken.

Private klaagt krachtig de psychologische oorlogsvoering aan. Er vloeit geen bloed en er wordt niet geschoten. De oorlog is verbaal en mentaal. Private is de eerste film waarin Israëlische soldaten het woord bezetting uitspreken. De film zal niet uitgebracht worden in Israël, het land is nog niet klaar voor zoveel ruwe zin voor realiteit. De realiteit is vaak gekker, wreder en absurder dan de fantasie van een team scenarioschrijvers. Private is realiteit.