SOPHIE SCHOLL

De moed van een heldin

Cinemien Cinemien Cinemien Cinemien Cinemien Cinemien
Stoere vrouwen zijn er nooit genoeg. Het is net zo met films over die stoere vrouwen. Sophie Scholl was een krachtig, mentaal ijzersterk, intellectueel soeverein en inspirerend vrouwmens. Regisseur Marc Rothemund verfilmde de laatste dagen van haar leven. Scholl was lid van De Witte Roos, een verzetsbeweging uit München die tijdens de Tweede Wereldoorlog opriep tot geweldloos verzet tegen het Nazi-regime. De groep bestond uit vijf studenten en enkele professoren. In vergelijking met de tactieken en technieken van dan huidige verzetsgroepen waren hun daden vrij onschuldig. Op hun massaal verspreide pamfletten bekritiseerden ze Hitlers levensverslindende oorlogszucht. Ze streden met stencils, brieven – die ze uitdeelden of één voor één verstuurden per post – en slogans op de muren van de universiteit.

De film begint met de laatste verzetsdaad van de Witte Roos. Het is februari 1943 en het Nazileger heeft net een verpletterende nederlaag geleden in Stalingrad. Het begin van het einde voor Hitler, die dat zelf nog niet doorheeft en de strijd doorzet. Sophie Scholl en haar broer Hans verspreiden nieuwe pamfletten in het universiteitsgebouw. Licht overmoedig dropt Sophie honderden papieren van de hoogste verdieping naar beneden. De pamfletten dwarrelen nog naar beneden als Hans en Sophie bij de kraag worden gevat. Ze werden overgebracht naar het hoofdkwartier van de Gestapo.

Het leven van de jonge heldin – Scholl werd 21 – werd twee keer eerder verfilmd, toevallig twee keer in 1982 door Michael Verhoeven en Percy Adlon. De versie van Rothemund is grotendeels gebaseerd op documenten die werden teruggevonden in de nog niet zo lang geleden vrijgegeven archieven van de DDR.

Sophie Scholl - Die letzten Tage is een boeiend historisch document geworden over een speciale jonge vrouw. Het is ook een goede speelfilm, sober en gedegen opgebouwd en steunend op de knappe vertolkingen van Julia Jentsch (Scholl) en Gerald Alexander Held (Robert Mohr, haar ondervrager). Spannend kan de film niet zijn, want iedereen kent de afloop van het verhaal. Het scenario van Fred Breinersdorfer concentreert zich dan ook volop op het psychologische kat-en-muis-spel tussen Sophie en haar Gestapo-ondervrager. Het is Breinersdorfer eerste filmscenario; de afgelopen twintig jaar schreef hij afleveringen voor de Duitse krimi’s Tatort en Anwalt Abel. Dat is niet meteen een garantie voor een scherp afgelijnde en diepgravende karakterstudie. Driekwart van de film speelt zich af in de ondervragingsruimte van de Gestapo. Sophie Scholl aan de ene kant van het bureau, inspecteur Mohr aan de andere. Mohr ondervraagt haar dagen lang volgens alle regels van de kunst, Scholl biedt weerstand zolang ze kan. De gerichte vragen van de Gestapo kraken snel het verzet van de jonge rebel die aanvankelijk iedere betrokkenheid bij De Witte Roos ontkent.

Wanneer ze uiteindelijk breekt, stijgt de intensiteit van de film. Gauw ontspint zich een hoogstaande, harde discussie tussen de trouwe Hitlervolgeling en de rabiate nazi-haatster. Hun woordenwisseling doet hen niet snikkend in elkaars armen vallen maar er is een subtiele, minieme toenadering. Dat de film met zo veel gebabbel en ideologisch gediscussieer spannend blijft, is het resultaat van knap op elkaar afgestelde artistieke inspanningen. Jentsch en Held spelen ingetogen maar kordaat en met een enigmatisch zelfvertrouwen dat de aandacht moeiteloos vasthoudt. De belichting en de fotografie zijn sober, de muziek is spaars ingezet. 

De subtiliteit en nuancering waarmee Rothemund zijn verhaal brengt, verdwijnt als sneeuw voor de zon wanneer het showproces begint. Voor dat proces is een rechter uit Berlijn afgezakt naar München. De manier waarop André Hennicke de oppermachtige rechter vertolkt, overschaduwt de meest cruciale scènes van de film. Hij briest, schreeuwt en brult op een manier waarvoor de term overacting niet volstaat. Het is een onzalig stuk commedia del’Arte dat in de film past als een olifant in de porseleinkast die de film tot dan is.

Julia Jentsch en Marc Rothemund werden dit jaar op het filmfestival van Berlijn bekroond met een Zilveren Beer. De onderscheiding is terecht. Jentsch is bijna de hele tijd in beeld en verveelt geen seconde. Haar vertolking is net als de hele film een ode aan de bovenmenselijke moed van haar personage. Jentsch was al zo goed in de hippe topfilm The Edukators – dat klinkt toch veel beter dan de Duitse titel Die Fetten Jahre sind vorbei. Als Sophie Scholl is ze nog beter, ja, nog beter.

[START INFO]
Titel: Sophie Scholl
Genre: historisch drama
Speelduur: 1u56
Regisseur: Marc Rothemund
Acteurs: Julia Jentsch, Fabian Hinrichs, Gerald Alexander Held, Johanna Gastdorf, André Hennicke, Florian Stetter, Johannes Suhm, Maximilian Brückner, Jörg Hube.
[END INFO]