Acteur Lee Marvin is het filmicoon voor psychopathisch gedrag. Toen Marvin in The Big Heat (1953) zijn gangsterliefje Gloria Graham verminkte door een pot gloeiende koffie in haar gezicht te gooien, zou hij voor altijd geassocieerd worden met buitensporig filmgeweld. In 1967 maakte hij met de Britse filmregisseur John Boorman twee speelfilms achter elkaar die destijds weinig indruk maakten bij critici en slechts bij een bescheiden publiek succes kenden. Maar vandaag worden deze films beschouwd als de ultieme Lee Marvin-double bill. Point Blank is een psychedelische hard gekookte film-noir en Hell in the Pacific is de definitieve survival-film. In beide films toont Marvin dat hij het niet zozeer moest hebben van stoere one liners, maar dat hij een acteur was met onovertroffen lichaamstaal.
Point Blank is een traditioneel Amerikaans wraakverhaal verteld in de wispelturig narratieve stijl van de Europese films uit de jaren ‘60. Marvin vertolkt een gangster die enkel gekend is onder de naam Walker. Hij wordt door zijn beste vriend en zijn eigen vrouw voor dood achtergelaten in een leegstaande gevangeniscel op Alcatraz. In de volgende 90 minuten is Walker een emotieloze robot die zich als bulldozer naar de top van de Maffia vecht om de hem verschuldigde 93 000 dollar op te eisen. Walker is een wandelend anachronisme. Een klassiek gangsterpersonage die zich bevindt in een wereld van multinationals, creditcards en soap-tv. De nieuwe generatie gangsters zijn zakenmannen die tot grote frustratie van Walker nooit contant geld op zak hebben. Hij vernielt wagens, intimideert secretaresses, castreert lijfwachten en vernedert zakenmannen in driedelige pakken. Dit gebeurt allemaal in een hypernerveuze vertelstijl met slowmotion, flashbacks, flashforwards, elliptische montages en klankoverlappingen.
Door deze vertelstijl zijn er verschillende mogelijkheden om het verhaal te interpreteren. Allereerst is er de conventionele (en saaiste) manier dat alles gebeurt zoals we het zien. De tweede is dat Walker gestorven is en dat zijn geest wraak neemt op de mensen die verantwoordelijk zijn voor zijn dood, zoals Clint Eastwood in High Plains Drifter (1973). De derde wijze is de populairste en verklaart de grillige vertelstijl: Walker ligt de hele film in de gevangeniscel en wat we zien is de wensdroom/hallucinatie van een stervende man.
Point Blank valt meteen met de deur in huis. Het eerste beeld is een close up van Lee Marvin met beelden van vuurwerk die op zijn gezicht geprojecteerd worden. Hét iconisch Lee Marvin-beeld als een brok niet te stoppen geweld. Walker is een rots, wat nog het best wordt gedemonstreerd in Point Blank wanneer Angie Dickinson hem uit frustratie probeert omver te slaan maar geen millimeter toegeeft.
In 1966 had Lee Marvin het toppunt van zijn populariteit bereikt. Hij had net een oscar gewonnen voor zijn hilarische bijrol in de westernkomedie Cat Ballou (1965). In hetzelfde jaar werd The Professionals uitgebracht. Het werd een enorm populaire actiewestern. Tijdens de opnamen van The Dirty Dozen (dat eveneens een enorm kassucces zou worden) ontmoette hij de Britse filmregisseur John Boorman met wie een hechte vriendschap zou hebben tot aan zijn dood in 1987.
Marvin was rusteloos geworden met zijn filmrollen en in John Boorman zag hij iemand met wie hij nieuwe terreinen kon verkennen. Volgens Boorman is Point Blank een studie van de persoonlijkheid van Lee Marvin zelf. Marvin raakte zwaar gewond tijdens WO II en toen hij terugkeerde naar de gewone wereld kende hij enkel dood en geweld.
In 1999 werd er van Point Blank een remake gedraaid op initiatief van Mel Gibson onder de titel Payback. In tegenstelling tot Lee Marvin die zichzelf volledig toevertrouwde aan zijn regisseur, ontsloeg Gibson zijn regisseur Brian Helgeland na een negatieve testvertoning. Payback werd opnieuw gemonteerd met nieuw gefilmde scènes en een ander einde waardoor de bijdrage van Angie Dickinson volledig werd verwijderd. Vanaf het moment dat Kris Kristofferson in de film verschijnt zitten we in de herwerkte Gibson-versie. Je kan het ook zien aan de subtiele haarwijziging van acteur William Devane. De ironie is dat de herwerkte versie een nog negatievere score kreeg van het proefpubliek dan de originele Helgeland-versie. Ondanks dit alles is Payback allesbehalve een mislukking en scoort hoog in het genre van de B-films met een zware ironische ondertoon. In Payback is het vooral genieten van de geweldig amusante en nihilistische Mel Gibson uit de Mad Max-films die we sinds zijn christelijke hergeboorte niet meer zien. Maar hopelijk krijgen we ooit nog de oorspronkelijk versie Brian Helgeland te zien op een speciale dvd-editie. Door deze turbulente productiegeschiedenis en het bestaan van een ongeziene versie heeft Payback ook de potentie om een cultfilm te worden.
In tegenstelling tot Mel Gibson bezat Lee Marvin een nonchalante dynamiek waar geen enkele ster, hoe groot ook, tegen opgewassen was. Lee Marvin was de enige acteur die geloofwaardig John Wayne op zijn donder kon geven in Donovan’s Reef (1963). Hij speelde zelfs Marlon Brando van het scherm in The Wild One (1953). Ook andere filmlegenden moesten het onderspit delven tegenover Marvin zoals Clint Eastwood in Paint Your Wagon (1969), Paul Newman in Pocket Money (1972) en James Stewart in The Man Who Shot Liberty Valance (1962). Enkel in de Japanse acteur Toshiro Mifune vond Marvin zijn gelijke. De vaste acteur van de Japanse filmgod Akira Kurosawa uit ondermeer Seven Samurai (1954) en Yojimbo (1961). Toshiro Mifune is de beste tegenspeler die Lee Marvin ooit gehad heeft en beide acteurs zijn briljant in Hell in the Pacific.
Hell in the Pacific is een Amerikaans/Japanse coproductie en heeft enkel de twee hoofdacteurs in de cast. Een Amerikaanse en Japanse soldaat zijn gestrand op een verlaten eiland in de Stille Oceaan en vechten er WO II uit in miniatuur. Pas als ze hun geschillen en vooroordelen opzij leggen, kunnen ze samenwerken om van het eiland te geraken. Maar wanneer ze terug in de beschaafde wereld komen (gesymboliseerd door ruïnes in de film) komen de geschillen en vooroordelen opnieuw boven. Als u onder de indruk was van het Tom Hanks-vehikel Castaway moet u zeker deze film eens bekijken om te zien hoe een echte survival-film moet verteld worden. Hell in the Pacific laat gelijkaardige films zoals Castaway ver achter zich
Het origineel einde van Hell in the Pacific is enkel te zien op de Britse zenders en als extra op de voor rest povere DVD-uitgave. Op vraag van de distributeurs werd in de montagekamer de laatste scène herwerkt door beide personages te laten omkomen in een onverklaarbare luchtaanval. Het einde van John Boorman is veel subtieler en veelzeggender. Het verbeelt het spreekwoord: “the world doesn’t end with a bang but with a whimper”. In de Boorman versie gaan de Marvin en Mifune personages uit elkaar wanneer er een discussie ontstaat over religie en foto’s in een Amerikaans tijdschrift over Japanse kampen in de VS. Ontgoocheld gaan ze terug naar hun eigen beschaving.
Hell in the Pacific kan gezien worden op gelijk welke tv zender aangezien de dialogen onbelangrijk zijn. De twee personages begrijpen elkanders taal niet en communiceren via lichaamstaal. De prachtige fotografie van Conrad Hall in Hell in the Pacific wordt jammer genoeg verminkt op de DVD versie door het full frame formaat. Het is dus wachten op een speciale editie.
Volgens regisseur Boorman was Hell in the Pacific voor Marvin een traumatische en bevrijdende ervaring omdat hij terugkeerde naar de plaats waar hij in WO II had gevochten, veel vrienden verloren had en zwaar gewond werd. Zijn oorlogservaringen hadden emotionele littekens achtergelaten en de opnamen van Hell in the Pacific bracht al deze trauma’s terug naar boven.
Hell in the Pacific en Point Blank zijn verplichte kost voor liefhebbers van de Amerikaanse filmrevolutie uit 1967-1980 en Lee Marvin-fanaten. De reputatie van Point Blank is ondertussen al flink gestegen door de bewondering van ondermeer regisseur Steven Sodenberg die toegeeft dat hij heel wat “geleend” heeft voor zijn eigen film The Limey (1999). De film Point Blank wordt regelmatig vertoond op TCM in het originele beeldformaat (2.35:1). Hell in the Pacific daarentegen is nog steeds een (te) weinig geziene cultfilm.
[START
INFO]
In Cult Corner dalen we op geregelde tijdstippen af naar de kelders van
Hollywood: lang vergeten tv-series, obscure langspeelfilms of bizarre acteurs
worden op die manier weer in het voetlicht geplaatst.
[END
INFO]