TIM BURTON'S CORPSE BRIDE

Nadat hij internationale bekendheid verwierf met Beetlejuice, Batman, Edward Scissorhands en Batman Returns produceerde Burton in 1993 Tim Burton’s The Nightmare Before Christmas, een prent waarvan velen foutief denken dat hij die regisseerde (Henry Selick was de regisseur van die film). Toch is het niet eenvoudig om in het oeuvre van Burton een andere productie uit te kiezen die zo gebundeld en krachtig alles waar de regisseur voor staat eer aandoet. Gebruikmakend van ouderwetse maar daarom niet minder doeltreffende stop-motion technieken die in lang vervlogen tijden, aan het begin van de filmindustrie, gepionierd waren door Willis O’Brien bij King Kong, vertelt Nightmare het verhaal van de inwoners van Halloweentown en hun populaire leider Jack Skellington. Als hij op een dag Christmastown ontdekt en begeesterd wordt door de kleurenpracht en onbezonnen gezelligheid van Kerstmis besluit hij om samen met zijn misvormde onderdanen zelf Kerstmis te vieren en de Kerstman een jaar vrijaf te geven. Het plan loopt uiteraard niet zoals het hoort en de avond van Kerst eindigt, voor zowel kinderen over de hele wereld als de gedesillusioneerde Jack in tranen. Nightmare’s succes is niet alleen aan de verbluffende animatie te danken. Zo is het verhaal uitstekend met enkele prachtig uitgewerkte dramatische momenten, chaotische griezelscènes (een pakje met een gekrompen hoofd!), verbluffend stemmenwerk en onvergetelijke filmmuziek en liedjes van Burtons huiscomponist Danny Elfman. De lat lag hoog voor Corpse Bride en hoewel de film net dat ene extraatje mist om in de cultfilmgeschiedenis te worden opgenomen is ook dit tweede animatieluik binnen Burtons carrière een hoogvlieger.

Als William Van Dort en zijn vrouw Nell hun verlegen zoon Victor (Johnny Depp) en de op geld beluste, gevoelloze ouders van Victoria Everglot (Emily Watson) hun kinderen tot een gearrangeerd huwelijk verplichten zijn beide partijen opmerkelijk nerveus. Gelukkig slagen Victor en Victoria er vrij vlug in om een band te scheppen maar tijdens de repetitie voor het huwelijk slaagt Victor er, onder het priemende oog van Pastor Galswells (een schitterende, de geluidsband dominerende Christopher Lee), niet in om zijn huwelijksbeloften daadwerkelijk uit te kramen. Als hij die avond in het angstaanjagende, nabijgelegen bos zijn beloften oefent schuift hij zonder nadenken de trouwring rond een uit de grond stekende tak. Zo ontwaakt de Corpse Bride (Helena Bonham Carter), een eens beeldschone maar nu half weggerotte, in een spookachtig om haar frêle lichaam gedrapeerde trouwjurk ronddwalende bruid op zoek naar de ware liefde. Ze denkt die in de paniekerige Victor te vinden en zijn vele pogingen om haar ervan te overtuigen dat zijn hart aan een ander toebehoort vangen bot. Om hem van haar kwaliteiten te overtuigen neemt ze hem mee naar de kleurrijke Onderwereld waar het altijd feest is. Maar Victors hart behoort aan Emily toe.

Om maar meteen de onvermijdelijke vergelijkingen uit te weg te ruimen, melden we dat Corpse Bride geen Nightmare Before Christmas is. Visueel en inhoudelijk zijn de films verwante neven maar waar in Nightmare de thematiek van de feestdagen en het belang van Skellingtons onschuld op de voorgrond trad behandelt Corpse Bride, gebaseerd op een Russisch volksverhaal, min of meer “zware” thema’s als liefde, het leven na de dood en het verwerkingsproces. De film haalt niet het niveau van Nightmare, is door de nieuwste cameratechnieken en poppenanimatie toch niet spectaculairder dan zijn voorganger, gaat gebukt onder liedjes die minder aanspreken dan de onvergetelijke songs die Skellington zong en zal bij uw kroost en uzelf geen voortdurend schatergelach veroorzaken. Waarom dan ons enthousiasme?  Met alle relatief negatieve punten van deze film achter de rug kunnen we ons eindelijk concentreren op Corpse Bride als een alleenstaand werk dat niet langer geknecht gaat onder het verwantschap met Nightmare. Zo scoort de prent al heel wat beter.

Wat meteen opvalt is de vloeiende animatie van de figuren waardoor een ongeoefend oog bijna zou kunnen vermoeden dat het hier om CGI gaat. Van het bewegende oor van een voor een koets gespannen paard tot de griezelige sluier van de Corpse Bride is de film een parel op het netvlies. De grijze kilheid van de openingsscène, als de twee ouderparen met zang en dans het gefikste huwelijk uit de doeken doen, kan nog het best als stilte voor de storm gezien worden; een weinig opvallende smaakmaker die de hoge verwachtingen even tot een realistisch niveau brengt om dan de teugels los te laten.

Eens Victor het Land van de Doden betreedt barst de film in een weelderige kleurenpracht los, met de jazzy composities van Danny Elfman en de swingende door Elfman van vocalen voorziene Bonejangles als gastheer. Zo ontspint de film zich naar een knappe finale waarin de twee werelden in elkaar overvloeien en de doden terug tot leven komen. In wat een ode aan de zombiefilms is, verwenst Christopher Lee’s doodserieuze (no pun intended) priester de ondoden terug naar de hel waaruit ze gekomen zijn en zorgen Burton en coregisseur Mike Johnson voor subtiele dramatiek en beroering als de levenden hun overleden familieleden herkennen. Verder maken leuke personages zoals General Bonesapart, de snode Barkis Bittern (Richard E. Grant), de stokoude Elder Gutknecht (Michael Gough) en de door Peter Lorre geïnspireerde Maggot (een worm die achter een van de oogballen van de Corpse Bride woont) hun opwachting en leunt de film niet op referenties (op een verwijzing naar Harryhausen en een erg leuke knipoog naar Gone with the Wind na). De visuele stijl en de cinematografie zorgen ervoor dat de prent herinneringen oproept aan de horrorfilms van weleer. Let eens op het sublieme moment als de Corpse Bride woedend en gekrenkt Victor uit de kamer van Victoria ontvoert.

Hoewel de muziek zoals eerder vermeld niet Danny Elfmans beste werk is zorgt hij toch weer voor fantastische filmmuziek en staat een van zijn composities centraal in een mooie scène waarin een pianoduet tussen Victor en de Corpse Bride beide personages met menselijkheid en inhoud kruidt.

Mis dit juweeltje niet!