GOOD NIGHT, AND GOOD LUCK

Good Night, and Good Luck is de beroemde zin waarmee journalist Robert R. Murrow in de jaren vijftig elke week zijn actualiteitenprogramma See It Now op de Amerikaanse zender CBS afsloot. In vergelijking met de nieuwsprogramma’s van vandaag – immense studio’s, honderdkoppige redacties, moderne grafieken – ademde See It Now in alles de simpelheid van de oerdagen van het medium uit. Murrow keek strak als een standbeeld de camera in en de enige beweging op het scherm was de rook van de sigaret die hij in de hand hield. See It Now was qua vorm de eenvoud zelve, maar inhoudelijk groef Murrow dieper dan Paul Jambers ooit heeft gedaan. Good Night, and Good Luck is een ode aan een moedig journalist die het aandurft om tegen de stroom in te zwemmen en het op te nemen tegen een politiek correct klimaat.

In een van zijn uitzendingen neemt Murrow het op voor een piloot bij de luchtmacht die door de regering ontslagen wordt omdat hij banden zou hebben met communisten. Het klimaat in de jaren vijftig is er dan ook naar: senator Joseph McCarthy jaagt op alles en iedereen die in de verste verte ook maar weet hoe je het woord communist moet spellen. Murrow is de heksenjacht beu en valt in See It Now de senator rechtstreeks aan. Het is een gewaagde, maar ook berekende zet tegen een beleid dat op een wel heel dubbelzinnige manier vrijheid predikt. Murrow kiest niet de kant van het communisme, maar verzet zich tegen de ongegronde paranoia die Amerika in de greep houdt. Zijn argumenten houdt hij zo objectief mogelijk. Hij wikt en weegt zijn woorden en om alle misverstanden te vermijden leest hij vaak letterlijk zijn teksten van een blad papier af. Murrow wordt in zijn strijd tegen McCarthy gesteund door zijn producer Fred Friendley (George Clooney) en zijn redactie, maar krijgt sterke politieke tegenwind.

Clooney brengt de strijd van Murrow tegen McCarthy met de scherpte van een documentaire, maar saai wordt het nooit. De grote troef van de film is dat Clooney bijna nooit de dampende, rokerige nieuwsstudio verlaat en dat maakt van Good Night, and Good Luck letterlijk en figuurlijk een beklemmend, claustrofobisch kijkstuk. Er moet gevochten worden tegen deadlines, maar evengoed tegen zenderbazen die de reclame-inkomsten zien kelderen of programmadirecteurs die kijkcijfers belangrijker vinden dan kwaliteit. Het lijkt wel alsof er in vijftig jaar televisie geen sikkepit veranderd is. Clooney’s aanpak heeft evenwel een keerzijde. Omdat we de redactielokalen bijna nooit verlaten, leren we zijn karakters nooit als mensen van vlees en bloed kennen. Het blijven journalisten; over hun leven als echtgenoot of vader komen we niets te weten.

Maar Good Night, and Good Luck heeft nog meer sterke troeven. Clooney blijkt in zijn tweede film (zijn debuut was Confessions of a Dangerous Mind uit 2002) een begenadigd regisseur en dat leverde hem al een nominatie op voor de Directors Guild of America. Dat hij volledig in zwart-wit filmde, was een logische keuze. Op die manier roept hij perfect de sfeer op uit de jaren vijftig en kan hij archiefbeelden van de echte Joseph McCarthy naadloos doorheen het fictieve gedeelte weven. Fictie en non-fictie worden zodanig verstrengeld dat enkele mensen die de film in avant-première te zien kregen als commentaar meegaven dat ze de senator toch niet zo’n sterk acteur vonden. Een sterk acteur is David Strathairn wél. Als hij voor de camera in zijn stoel glijdt, verandert hij in een onbeweeglijke sfinx, die monotoon zinnen opdreunt en slechts af en toe een accent legt door middel van een omhooggetrokken wenkbrauw of frons. Klasse! Clooney speelt met verve de veel levendigere producer Fred Friendly, die in het echte leven overigens tot in de jaren negentig programma’s bleef maken. Hij is als producer niet alleen Murrows baas, maar ook vriend.

Het is heel treffend dat Good Night, and Good Luck uitgerekend in deze tijden de bioscoopzalen haalt, want Clooney’s film is niet alleen een aanklacht tegen de communistenjacht uit de jaren vijftig, maar evengoed tegen het prangende politieke klimaat in het Amerika van president Bush. Met die subcontext in het achterhoofd heeft Clooney een prima en zelfs gedurfde film gemaakt die zeker tot nadenken stemt.