THE FAMILY STONE

Er zijn van die films waar elke zichzelf respecterende filmcriticus niet – en dat is nog zacht uitgedrukt - echt naar uitkijkt. Dat betekent niet dat we ons door vooroordelen laten leiden maar hoezeer we ook van film mogen houden, bepaalde projecten ondergaan we eerder vanuit een professioneel verantwoordelijkheidsgevoel of sadomasochistische neigingen. Gelukkig is er af en toe een prent die, ondanks alle mogelijke valkuilen, clichés en foute ambities om onvervalst slecht te zijn, ons toch weet te bekoren. Zo een is The Family Stone.

Dat de releasedatum voor deze film, die op vier januari in de Belgische zalen kwam, al meteen een idiote zet van de distributeur was hoeft geen betoog. The Family Stone speelt zich af tijdens de voorbereidingen op een typisch Amerikaans kerstfeest en na de eindejaarsperiode willen veel bioscoopbezoekers liever niet herinnerd worden aan de al dan niet uit de hand gelopen festiviteiten en zijn de vochtige kusconcerten met uit de vergetelheid gekropen familieleden haastig uit het geheugen gebannen. Ook het feit dat de trailer een weinig originele romantische komedie die elementen leent uit Jodie Fosters overigens lang niet slechte Home for the Holidays deed vermoeden liet ons niet meteen breed glimlachend naar de dichtstbijzijnde bioscoop huppelen. Wij hebben onze kerstfilms graag duister, met een gemeen kantje en we kunnen geen excuses verzinnen voor onze jaarlijkse afspraak met het schaamteloos debiele maar daarom niet minder plezante National Lampoon’s Christmas Vacation. Een prent over een vrijzinnige familie en de bloedserieuze, door tics gedomineerde nieuwe vriendin van de oudste zoon leek ons dan ook weinig boeiend.

Meredith Morton (Sarah Jessica Parker, hier ver verwijderd van haar flamboyante Sex and the City alter ego), een schijnbaar humorloze, emotioneel en fysiek verkrampte vrouw vergezelt haar succesvolle vriend Everett (Dermot Mulroney) naar het jaarlijkse kerstdiner bij zijn ouders. Daar aangekomen merkt ze dat de linkse, sterk met elkaar verbonden familieleden er een totaal andere levenswijze op nahouden en als Merediths fout getimede toenaderingspogingen steevast op niets uitdraaien slaat de sfeer om in vijandigheid… tot de echte “Spirit of Christmas” de harten van iedereen verwarmt.

Was het de sfeerbepalende proloog of de met kerstkaarten geanimeerde, door The Incredibles en Lost componist Michael Giacchino met leuke muziek begeleidde openingsgeneriek die het hem deed? We zijn er nog altijd niet uit maar feit is wel dat we deze prent meteen een kans gaven. Zonder op de film neer te kijken melden we nu al dat deze productie bulkt van de clichés en de finale lijkt gepikt uit een of andere emo- televisiefilm van de week. De vraag die we ons moeten stellen is dan ook waarom we ons bij The Family Stone niet zozeer aan die verhaalwendingen en melige subplots ergerden, terwijl we ons er wel bewust van waren. Het antwoord schuilt in de solide regie en vooral het knappe werk van de ensemblecast.

The Family Stone is noch een romantische noch een zwarte komedie, hoewel de film elementen uit beide genres koestert. In tegenstelling tot wat de trailers laten uitschijnen is dit in de eerste plaats een tragikomedie waarin dramatiek een erg belangrijke rol speelt. Wie zich aan een tussendoortje waarin Meredith na grappige slapsticksituaties uiteindelijk toch de juiste blijkt voor Everett en door de familie aanvaard wordt verwacht komt bedrogen uit. De ontknoping is misschien wel precies dat maar niet op de manier die velen zullen vermoeden. Dat betekent echter niet dat de film origineel is. Als duidelijk wordt waar scenarist en regisseur Thomas Bezucha naartoe gaat zijn alle plotwendingen als op een lijst netjes af te vinken. Natuurlijk zal Meredith voor het doek valt gerespecteerd worden maar dat gaat misschien toch niet zo eenvoudig als wij aanvankelijk dachten (het moment waarop ze de waardering van de familie wint leidt tot meer misverstanden en discussies en de scène op zich kan melig genoemd worden maar – en daar betrapten we onszelf op – liet ons toch niet onberoerd). Ook de komst van Merediths relaxte zus Julie (Claire Danes) zet een reeks gebeurtenissen in werking waarvan het resultaat lang op voorhand duidelijk is. Voor een inhoudelijke meerwaarde hoef je deze film dus niet te gaan bekijken.

En toch...

De cast is uitstekend. Sarah Jessica Parker, niet meteen onze favoriete actrice, is prima als de haar keel schrapende neuroot die een beetje ontspanning best wel kan gebruiken en ze levert mooi werk af in de scènes met Luke Wilson, als Everetts “losbandige” broer Ben. Wilson is zo’n acteur die ons het ene moment doet verbazen in films als The Royal Tenenbaums om dan opeens op te duiken in tienerkomediepulp als Old School, een ongegeneerd platvloerse komedie die ons zelfs in zijn genre niet wist te bekoren. Zijn Ben Stone lijkt op papier een vleesgeworden cliché (de wietrokende, artistieke “one that got away”) maar Wilson en Bezucha maakten er een interessant, gelaagd personage van dat allesbehalve, en in tegenstelling tot wat de eerste indruk doet vermoeden, irriterend is (een reactie die wij deelden met Meredith). Rachel McAdams bewijst na haar rollen in The Wedding Crashers en Red Eye vorig jaar dat ze een interessante jonge actrice is waar we in de toekomst nog van zullen horen en Dermot Mulroney, wat ons betreft vaak een non-acteur, is zondermeer goed als Everett, een personage dat veraf staat van de al even trouwlustige hillbilly Randall die hij in About Schmidt vertolkte. In een shot mag hij dan wel de vergeten, uit een of andere kelder ontsnapte broer van Rocky lijken (compleet met kap over het hoofd, lopend door de straten), hij wist ons, net als veel bij deze film, aangenaam te verrassen.

Als de moederkloek Sybil is Diane Keaton in topvorm. Haar rol is verantwoordelijk voor heel wat getier en gehuil maar Keaton weet de oppervlakkigheden van het personage te omzeilen en is nergens beter als in de scène waarin ze haar homoseksuele zoon Thad van zijn waarde moet overtuigen. Als we al ontroerd waren door de gebeurtenissen binnen de familie dan was dat niet te wijten aan het verhaal an sich of de weinig subtiele doch effectieve Meet me in St. Louis / Have Yourself a Merry Little Christmas montage maar wel dankzij Craig T. Nelsons ingetogen vertolking van de vader van het bonte gezelschap. Als Kelly Stone heeft hij erg weinig “grote”, emotionele scènes maar net dat rustige en het besef dat hij misschien wel de zwaarste tijd tegemoet gaat zorgen ervoor dat die enkele momenten waarin hij toegeeft aan zijn emoties zo goed werken. Craig T. Nelson toont hier na zijn fantastische stemmenwerk voor The Incredibles opnieuw mee dat hij meer verdient dan bijrollen en weinig interessante televisieseries.               

The Family Stone is geen grote cinema en velen zullen zich ergeren aan het gebrek aan cynisme en zelfrelativering. Bezucha meent wat hij zegt, waagde het om een prent af te leveren die met adjectieven als cheesy en corny kan vereenzelvigd worden maar wist ons, vreemd genoeg, te overtuigen. Of wat de gevolgen kunnen zijn van teveel ijstaarten en kerstliedjes...