WALK THE LINE

Echte romantiek heeft niets te maken met Hollywoodroze films als Ghost, While you were Sleeping en Pretty Woman. Romantiek in de ware betekenis van het woord is het eeuwige streven naar het ideale, risico’s nemen om de obstakels weg te werken die het geluk in de weg staan. Echte romantiek is - als het leven zelf – dodelijk. Het is lijden en afzien, kopje onder gaan, komen bovendrijven en toch nog verdrinken. Romantiek is ten koste van alles, onredelijk en onweerstaanbaar rechtdoor gaan om te bereiken wat je wil bereiken. Mooi en zelfdestructief, dat is de ware romantiek.

Johnny Cash - de hoofdfiguur in Walk the Line – is een dode singer-songwriter die bij de jeugd van tegenwoordig even hip is als de operettes van Franz von Suppé. Hij is de held van mama’s en papa’s en van oudere ooms en tantes. Zijn platen staan in de kast van The Beatles, Bob Dylan, U2, Nick Cave en Coldplay. Nog interessanter is dat J.R. Cash – kan het anders met die initialen? – een varken eerste klas was dat alles deed wat God ooit heeft verboden. De zanger met de diepe stem en de eeuwig zwarte outfit was in zijn jonge jaren een meisjesidool, seksbeest en een van de founding fathers van de rock and roll.

Joaquin Phoenix is de ideale acteur om Cash te spelen. Het gerucht dat Phoenix door Cash zelf is aangeduid om in zijn huid te kruipen, is een kwakkel. Maar het had wel gekund. Net als de zanger is Phoenix een onvoorspelbare, buitengewoon getalenteerde kunstenaar getekend door het pijnlijke verlies van zijn broer. Joaquins broer River overleed op 31 oktober 1993 aan een overdosis drugs. De dood van het jongere broertje van Johnny Cash is een van de sleutelmomenten in Walk the Line. Het ventje deed een klusje dat Johnny eigenlijk zelf had moeten doen en was onhandig met de cirkelzaag. Cash’ vader vergaf het hem nooit. Drugs en dood, de grote gemene deler.

Cash groeide op in Arkansas in een arm gezin. Hij speelde gitaar met zijn vrienden, trouwde jong en kreeg kinderen. De toekomstige Amerikaanse held leefde een weinig spannend leven. Tot hij de Sun Studios in Memphis binnenstapte. Een legende was geboren. Het burgermannetje werd een ster. Walk the Line is geen traditionele biografie van Johnny Cash. Regisseur James Mangold focust op de jeugdjaren van de zanger, zijn ontdekking, grote doorbraak en het verval. Het lijkt from zero to hero en terug. Centraal staat de liefde van Cash voor June Carter. Hij ontmoet haar tijdens een tournee aan het eind van de jaren vijftig. Zijn leven en loopbaan nemen een dramatische wending.

June Carter was een zangeres, actrice, comédienne en schrijfster van de in die tijd populaire zingende Carter-familie. Populair door haar grappen op het podium, was Carter in het echte leven een hardere tante. Ze was net gescheiden toen ze Cash ontmoette en had geen trek om ook het huwelijk van Cash te ontwrichten. Cash raakte langzaam maar zeker geobsedeerd door het grappige, kleine zangeresje. Zij wees zijn liefde af. Opnieuw en opnieuw en opnieuw. Niets zo erg als niet-beantwoorde liefde. Cash verliest de pedalen, gebruikt industriële hoeveelheden drugs, pillen en alcohol. Zijn carrière raakt in het slop, hij vereenzaamt, komt in aanraking met het gerecht en krijgt ruzie met alles en iedereen. Zijn liefde voor Carter is allesvernietigend, maar is ook het enige dat hem overeind houdt. Hoe dieper de ellende waarin hij zit, hoe groter zijn liefde voor haar. Hoe dieper zijn miserie, hoe minder kans hij heeft om haar te krijgen. Een vicieuze liefdescirkel.

Voor muziekliefhebbers en historici is Walk the Line wellicht onbevredigend. Wie Cash echt wil leren kennen kan zijn autobiografie lezen en zijn cd’s kopen. De film is geen feitenboek of een illustratie bij een best of plaat. De film begint en eindigt zinderend op het moment van de wedergeboorte van de zingende verhalenverteller. Zijn stem is enkele tonen gedaald, zijn ziel gekerfd. Het optreden in de gevangenis van Folsom is zijn bevrijding van trauma’s en tragedies. Walk the Line toont de fascinerende jojobeweging in het leven van Cash. Het is bovendien een boeiende schets van een glorieperiode in de Amerikaanse muziekgeschiedenis waarin Elvis Presley, Jerry Lee Lewis, Carl Perkins, Roy Orbison en Cash zelf het mooie weer maakten. Het waren de ruige jaren vijftig en zestig waarin alles kon en mocht. De tijd van selfmade men die in een busje de Verenigde Staten doorkruisen.

Walk the Line – genoemd naar de eerste grote hit van Cash – is gebaseerd op twee boeken die de bariton zelf schreef en op lange gesprekken die James Mangold en producers Cathy Konrad en James Keach voerden met Johnny Cash en June Carter zelf. Hun liefdesverhaal kon niets anders opleveren dan een boeiende film. De vertolking van Joaquin Phoenix en Reese Witherspoon maken er een ronduit fantastische film van. Ze zingen alle nummers zelf. Phoenix begeleidt zichzelf op de gitaar. Voor ze aan de opnames begonnen speelden ze geen noot muziek. Het is een straf kunstje en nog straffer is de emotionele orkaan die woedt in Phoenix’ ogen en de rechte rug van Witherspoon. Genialiteit en creativiteit en dan vooral geniale creativiteit ligt dicht bij krankzinnigheid. Phoenix begrijpt, voelt en toont de duistere kant van de liefde. De dreiging, de pijn waar hij doormoet, die hij niet kan vermijden. Hij had al eerder zijn brede emotionele palet getoond. In Walk the Line is hij nog beter dan in al zijn andere films.

Hij wordt geweldig gestimuleerd door Reese Witherspoon. De duimhoge actrice speelt de laatste jaren in net iets te veel dwaze films, maar haar prestatie is nu ook weer niet zo verwonderlijk. Hetzelfde meisje van de drab Sweet Home Alabama, Just Like Heaven, was ook de heldin van eigenzinnige films zoals American Psycho, Election en Pleasantville. Ze vormt een magisch duo met Joaquin Phoenix. Het komedievrouwtje en de ruwe brok emotie, de street credibility van Phoenix tegenover de lieve oogjes van Witherspoon. De dreiging tegenover de onschuld. Wat ze hier toont, vraagt naar meer, of correcter: verplicht haar tot meer. Dat ze vanaf nu scenario’s van romantische komedies de vuilnisbak in mikt. Ongelezen. Haar mogelijkheden verdienen films als Walk the Line. Het filmjaar is veelbelovend begonnen. Good Night and Good Luck, Munich, Jarhead, Dark Horse en Walk the Line. Het is fijn toeven in de bioscoop.