BROKEBACK MOUNTAIN

Het onderwerp van Brokeback Mountain is wél een grote onbekende. Hollywood kende nooit een mainstream 'gayfilm' en Brokeback trapt één van de laatste overgebleven taboes van 's werelds grootste filmindustrie in. Moeilijk is het om één vraag los te laten: wat zou er van deze film terecht zijn gekomen als het geen twee mannen waren die verliefd werden?

Brokeback Mountain is waar de twee 'cowboys' Jack Twist (Jake Gyllenhaal) en Ennis del Mar (Heath Ledger) elkaar voor het eerst ontmoeten. Eigenlijk zijn de twee eerder veredelde schapenherders, ingehuurd door Joe Aguirre (in de categorie: "hè leeft die nog?" Randy Quaid) om zijn schaapjes op het droge te houden. De beide jongens, toen pas 19, kenden een ongelukkige jeugd en vinden al gauw begrip bij elkaar. Jack is een praatgrage rodeorijder die een open blik heeft op de seksualiteit en Ennis is een stille ‘redneck’ die op het punt staat te trouwen met zijn jeugdliefde Alma (Michelle Williams).

Dagen gaan voorbij op Brokeback en de twee jongens leren met elkaar samen te werken en te leven. Totdat het op een nacht zo koud is dat zij bij elkaar in de tent duiken. Dan slaat die inmiddels beroemde en beruchte ‘Brokeback-vonk’ over. Eerst verzetten ze zich ertegen, vooral Ennis heeft er - niet in de laatste plaats door zijn conservatieve opvoeding - moeite mee. Al gauw genieten ze van elkaar, ondanks/dankzij hun gelijke geslacht. Als ze die zomer eerder dan verwacht ontslagen worden (Joe heeft een goeie verrekijker in zijn bezit), scheiden hun wegen.

Ennis trouwt en krijgt twee kinderen met Alma, zelfs Jack bindt zich tenslotte aan een vrouw. Zijn Lureen (Anne Hathaway) komt uit een welgesteld gezin en hij krijgt er ook een zoon mee. In tegenstelling tot Ennis, die veel moeite kent om alle eindjes aan elkaar te knopen, kan Jack rustig achterover leunen en genieten van het geld van zijn schoonouders. Maar Ennis laat hem niet los en vier jaar later zoekt Jack hem dan ook op. De twee gaan terug naar Brokeback. ‘Gone fishin’ is de officiële uitleg, maar ze kunnen eigenlijk de berg en hun relatie maar niet loslaten...

Dat het zo lang heeft geduurd voor er een film is die dit onderwerp behandelt, is eigenlijk te hypocriet voor woorden. Grof geweld, daar hebben de studiobonzen al tientallen jaren niks op tegen, maar een liefdesverhaal tussen twee mannen gaat blijkbaar veel te ver. In Europa hadden we enkele jaren geleden het uiterst sympathieke Fucking Amal als toonbeeld voor de gay-cinema, maar in Hollywood wilde het maar niet vlotten met de ‘gaymancipatie’. Het script, gebaseerd op een kort verhaal van Pulitzer Prize-winnares E. Annie Proulx (The Shipping News), lag al sinds 1997 klaar om verfilmd te worden. Als Ang Lee zijn eigen centen er niet in had gestoken, zou het waarschijnlijk nog steeds op de plank liggen.

Dat is op zijn minst raar te noemen, Brokeback Mountain is verre van schokkend en er is weinig tot geen mannelijk naakt in te zien. Natuurlijk ben je als homofoob zijnde niet aan het goede adres bij een film waarin twee mannen elkaar zoenen en strelen, maar dit is in de eerste plaats gewoon een eerlijke film over een tragisch liefdesverhaal. Het rare is dat de vrouwen in de film beter acteren dan de mannen, vooral Michelle Williams verrast dan ook met een uitgekiende performance. De meeste andere bijrollen blijven helaas karikaturen of komen te kort in beeld om een noemenswaardige acteerprestatie neer te zetten. Heath Ledger liet eerder al in Monster's Ball zien dat hij meer is dan een knappe jongen, en hoort weer lof te ontvangen voor zijn gewaagde keuze van het personage. Maar Ledger hoeft eigenlijk weinig meer te doen dan depressief kijken en onverstaanbaar mompelen.

Ook alle lof voor Jake Gyllenhaal dat hij deze rol aandurfde, alhoewel dit voor hem in de ogen van de roddelpers wat natuurlijker was. Gyllenhaal is volgens hen immers waarschijnlijk niet vies van het mannelijke geslacht. Neemt niet weg dat hij zich als acteur eerder dit jaar in Jarhead van een betere kant liet zien. Wederom lijkt het erop dat de enige reden voor de twee om zulke uitstekende kritieken - en niet te vergeten oscarnominaties - te ontvangen is, dat zij een romance met elkaar hebben en niet zoals gebruikelijk met een vrouwelijke tegenspeelster. Waarom zou het makkelijker zijn om te acteren dat je verliefd bent op een vrouw dan op een man? Vooral ook: waarom zou dit jou tot een betere acteur maken? In interviews verklaarden de heren dan ook dat ze de onderlinge scènes als een soort van gechoreografeerde dans zagen, wat het geheel dan ook relativeert.

De ironie van Brokeback is dat hij je uiteindelijk niet zo zeer bijblijft als die 'homofilm', maar meer als dat tragische liefdesdrama. Tragisch wordt het verhaal niet in de laatste plaats door de redelijke lage intelligentie van de twee mannen. Dit zorgt er trouwens ook voor dat hun dialogen niet zo interessant zijn als ze zouden kunnen zijn. Opvallender is dat er uiteindelijk nergens een echte aanklacht wordt geformuleerd tegen de homohaat. Haat die destijds - en nog steeds – overal in de wereld sterk aanwezig is. Jack en Ennis zijn dan ook absoluut geen stereotype homoseksuelen, maar gewoon twee mensen die elkaar leuk vinden. Net als Meryl Streep en Clint Eastwood bijvoorbeeld destijds in Bridges over Madison County. Waar Streep en Eastwood de sympathie van de kijker wisten te winnen, doen Jack en Ennis dit maar sporadisch.

Natuurlijk is Brokeback Mountain absoluut geen mislukking, daarvoor is het te geloofwaardig geacteerd en te intelligent geregisseerd. De fotografie van Rodrigo Prieto verdient een dikke pluim, al leent de omgeving van Brokeback zich natuurlijk uitstekend voor mooie plaatjes. De muziek van Gustavo Santaolalla is erg minimalistisch te noemen en werkt goed, maar dat eindeloze gitaarmotiefje gaat op den duur wel irriteren. Beide kregen zij een oscarnominatie, Brokeback is trouwens in totaal 8 keer genomineerd voor het felbegeerde beeldje.

Brokeback Mountain is een eerlijke film, een liefdesverhaal dat het verdient om een publiek te vinden. Het zou dan ook in veel landen verplichte kost moeten zijn voor diegenen die homoseksualiteit als een ‘ziekte’ bestempelen. Hopelijk volgen er na deze schapen nog meer over de dam en gaan films met dit thema uiteindelijk de normaalste zaak van de wereld worden. Het is de verdienste van Brokeback dat hij deze weg opent, maar dit is niet genoeg om de film te redden en het tot een klassieker te maken. Waarschijnlijk denkt de Academy hier heel anders over.