SYRIANA

Een van de figuren die olie aan zijn handen heeft kleven is Bob Barnes, de 20 kilo zwaardere maar nog steeds niet dikke George Clooney. Barnes is een CIA-agent – de film is trouwens gebaseerd op het boek See no evil van Robert Baer, een voormalig CIA-agent die in het Midden-Oosten allerlei smerige klussen moet klaren. Nadat hij in wat zijn laatste missie moest zijn wordt verraden, gaat hij zich interesseren voor de echte reden van zijn werk. Stukje bij beetje ontdekt hij, hoe kan het ook anders, dat de waarheid geen voldoening geeft. Clooney werd voor zijn redelijk korte, maar erg indrukwekkende rol al beloond met een Golden Globe. Hij is straks op 5 maart dan ook één van de grootste kandidaten om er ook met de hoogste prijs vandoor te gaan. Als die homofiele cowboy een beetje meewerkt, uiteraard. Verdiend zou het zeker zijn. De meeste lof komt toch vooral voor de wijze waarop Clooney geloofwaardig een "normaal" mens vertolkt, en eens niet die onweerstaanbare adonis is. Hoewel, Clooney blijft natuurlijk Clooney en zijn charisma is zelfs door 20 kilogram vet (een pasta-only dieet) nog steeds aanwezig. Dat is maar goed ook, hij maakt van Bob Barnes een onvergetelijk personage.

Maar deze film is meer dan Clooney alleen. Matt Damon is één van de andere uitstekende acteurs die meedoet. Zijn Brynan Woodman is een tv-commentator en adviseur op het gebied van olieverkoop, die na een tragisch verlies in contact komt met de beoogde troonopvolger van een niet nader genoemd Midden-Oosters land (Saudi-Arabië?). Deze intelligente en hervormingsgezinde prins Nasir Al-Subai, erg sterk vertolkt door Alexander Sidding, stuit op vele complicaties met zijn plannen om in de toekomst zijn volk eens op de eerste plaatst te zetten. Tja, al die olie laat zich immers moeilijk van het hoogste podium wegdweilen. 

En zo zijn er nog vele andere interessante en ingewikkelde personages, plots en subplots die dwars door elkaar heen in Syriana lopen. Soms lijkt het wel of Stephen Gaghan, in zijn tweede productie als regisseur, te veel hooi op zijn vork neemt. Maar lang duurt die twijfel nooit, één scène later zit men weer met verbazing aan het scherm gekluisterd. Syriana zit vol informatie, als je niet in staat bent om geconcerteerd naar een film te kijken kun je daarom maar beter thuis blijven. Veel wordt hier op de toeschouwer afgevuurd en de grijze cellen worden steeds weer aan het werk gezet. Bijna alsof de film niet in Hollywood is gemaakt, zo lijkt het wel.

Prachtig is het hoe de muziek in de film slechts zelden wordt gebruikt, nergens irriteert en daardoor extra veel spanning meegeeft aan de scènes waarin ze wel te horen is. De camera beweegt veelvoudig. Maar daar staan dan wel prachtige beelden van vele steden in de VS, Europa en natuurlijk het Midden-Oosten tegenover en vooral ook een erg vakkundige montage. Waarschijnlijk is Tim Squyres, de editor in kwestie, nog steeds aan het genieten van een vakantie. Erg gemakkelijk zou het allemaal niet zijn geweest, hij verdient naast zijn drankje eigenlijk ook een oscar. Maar zo ver zal het niet komen, de enige nominatie naast die van Clooney is er één voor het sterke script van de regisseur.

In een jaar waarin zoveel films – en vooral zoveel regisseurs – interessant proberen te zijn, komt Syriana als een verademing. De film schetst erg scherp de problematiek rond het Midden oosten en de daaraan onomstotelijk verbonden olie-industrie. Everything is connected, net als in het echte leven, en Syriana geeft een erg realistische schets van enkele personages voor wie op de één of andere manier, de één meer dan de ander, het zwarte goud een stigma is. Niet alleen één kant, eerder zeven kanten van het verhaal worden hier getoond. Let wel, dit is absoluut geen politiek pamflet, de mening van de regisseur speelt geen rol en zijn invloed is ook nauwelijks merkbaar. Dit is die objectieve film die Munich had willen zijn.

Natuurlijk roept Syriana meer vragen op dan er beantwoord worden, dat doen echt goede films immers altijd. Natuurlijk zijn sommige personages hier te veel (Jeffrey Wright), te weinig (Chris Cooper, William Hurt, Tim Blake-Nelson, Christopher Plummer), of totaal overbodig aanwezig (Amanda Peet), maar ze acteren (bijna Amanda, bijna) allemaal voortreffelijk. Natuurlijk gaat Syriana lang niet zoveel bezoekers naar de bioscoop trekken als andere, mindere, producties – maar dat zou niet de eerst keer zijn. En natuurlijk heeft de problematiek in kwestie, waarschijnlijk ook in het dagelijks leven, geen positieve afloop. The liberal society has failed, the west has failed. Gelukkig kunnen we nog altijd goede films maken.