STAY

Voor wie zich afvraagt wat voor film Stay is, hebben we volgende twee hints: de prent zou eigenlijk door David Fincher geregisseerd worden, maar zou zeker niet misstaan als een van de betere referenties op het curriculum van David Lynch. Waarmee meteen al duidelijk is dat Stay geen doodgewone, chronologisch narratieve vertelling is. De echte regisseur van dienst is Marc Forster die eerder furore maakte met Monster’s Ball en Finding Neverland – ook al een referentie die kan tellen. Zijn nieuwste film laat zich bekijken zoals een sudoku zich laat oplossen: wie ervan houdt, geniet; de anderen haken wellicht al na enkele minuten af.

De manier waarop Benioff zijn verhaal vertelt is dan ook niet zo makkelijk. Hij goochelt met tijd en ruimte, associeert dat het een lieve lust is, haalt droom en werkelijkheid voortdurend door elkaar. Als kijker weet je nooit zeker dat wat je ziet ook echt gebeurt. Op het einde vult Benioff de lege plekken van het raadsel in, maar voor hij de losse eindjes aan elkaar knoopt en een logica van het verhaal suggereert, moet de kijker het doen met wat losse elementen.

Het verhaal dat aan de oppervlakte opborrelt gaat als volgt. Sam Foster (Ewan McGregor) is een psychiater die enkele weken invalt voor zijn zieke collega. In zijn kantoor wandelt plotseling een vreemde patiënt binnen: Henry Letham (Ryan Gosling), die we in het begin van de film naast een brandende auto hebben zien zitten. Heeft hij die zelf in brand gestoken? Vreemd. Nog vreemder is dat Henry dingen uit de toekomst kan voorspellen en dat hij aankondigt dat hij over drie dagen, op zijn 21^ste verjaardag, zelfmoord zal plegen.

Sam werpt zich onmiddellijk op als Henry’s beschermengel. Hij wil niet dat de jongen zelfmoord pleegt. Markant detail is dat Sam enkele jaren geleden op dezelfde manier iemand anders van de dood heeft gered: zijn huidige vriendin Lila (Naomi Watts), een kunstenares. Andere scènes die we te zien krijgen hebben onder meer betrekking op een blinde man (Bob Hoskins) waar Sam soms schaak mee speelt, maar waar Henry van denkt dat het zijn overleden vader is of een bezoek dat Sam brengt aan zijn zieke collega Beth. Henry van zijn kant heeft het over Athena (Elizabeth Reaser), een actrice die nu Ophelia speelt in Hamlet en waar hij ooit een relatie mee had.

Wat op het eerste gezicht losstaande scènes zijn, krijgt pas op het einde van Stay zin. Marc Foster vraagt het nodige geduld van de kijker, maar weet ondertussen de interesse op peil te houden door een interessante visuele aanpak. Hij maakt gebruik van vreemde camerastandpunten en associeert zich van de ene scène naar de andere. Vooral de overgangen van locaties zijn bevreemdend en inventief. Personages kunnen zo van de ene ruimte in de andere stappen. Soms wordt een detail van een scène als het ware uitvergroot om de locatie van de volgende scène te worden.

Hoofdrolspelers Ewan McGregor en Naomi Watts slaapwandelen door de prent, maar dat is niet negatief bedoeld. Ze hebben een mantel van lethargische onverschilligheid over zich heen geslagen, zoals dat in films als Stay wel meer het geval is. Benioff schrijft meer lyriek en dramatiek: het gevoel en de sfeer overheerst een rechtlijnige verhaalontwikkeling. Dat maakt van Stay geen makkelijke film. Voortdurend moet je scènes met elkaar in verband brengen of eerdere gedachten herzien. Wie volhoudt wordt op het einde beloond: Stay is een poëtische, dromerige mijmering met een surreëel Lynchiaans trekje.