De nonnen zijn nog maar amper aangekomen wanneer ze beseffen dat deze opdracht hun krachten wel eens zou kunnen overstijgen. Het vervallen paleis waarin ze hun christelijke missie moeten uitvoeren huisde vroeger de harem van de lokale sultan en staat dan ook vol met allerlei erotische fresco’s, die de vrome vrouwen enigszins van hun stuk brengen. De contacten met de bevolking verlopen bovendien stroef omwille van te grote culturele verschillen, wat uiteindelijk leidt tot wederzijds onbegrip. En de aanwezigheid van een knappe Britse man in de omgeving van het klooster zorgt zelfs voor jaloezie tussen de zusters onderling. Dit alles wordt dan tenslotte nog eens aangewakkerd door de mysterieuze atmosfeer waarin de hele omgeving lijkt te baden: een combinatie van isolatie, mysterie en exotische zinnelijkheid.
De leden van het nieuwbakken klooster worden geleidelijk aan allemaal het slachtoffer van deze verschillende factoren, al is het wel zo dat elke kloosterzuster op haar eigen manier reageert. De non die verantwoordelijk is voor de tuin bijvoorbeeld is zodanig de kluts kwijt dat ze volop bloemen begint te kweken in plaats van de levensnoodzakelijke groenten en kruiden. Veel erger vergaat het de kloosterzuster die aan het hoofd staat van het ziekenhuis en in die hoedanigheid een fatale beslissing neemt, waardoor zelfs het voorbestaan van het klooster in gevaar wordt gebracht.
Het grootste conflict speelt zich echter af tussen twee andere kloosterzusters, namelijk zuster Clodagh, het hoofd van het klooster, en zuster Ruth, een enigszins onevenwichtige vrouw. Eerstgenoemde lijkt in eerste instantie een onervaren maar vastberaden en vooral ambitieuze vrouw te zijn, die alles op alles zet om haar opdracht tot een goed einde te volbrengen. In de loop van de film wordt via flashbacks echter duidelijk dat ze op de vlucht is voor een verleden, dat gekenmerkt is door liefdesverdriet. En net al die gevoelens die zuster Clodagh in de loop van de jaren had proberen te onderdrukken komen door de mysterieuze omgeving en de aanwezigheid van een aantrekkelijke man nu terug aan de oppervlakte. In eerste instantie vermijdt ze zoveel mogelijk contact met Mr. Dean, de enigmatische en vooral knappe Brit, maar vooraleer ze erg in heeft voelt ze zich tot hem aangetrokken.
Maar ook zuster Ruth koestert gevoelens voor Mr. Dean en die zijn nog een stuk heviger. Dit zorgt natuurlijk voor de nodige rivaliteit tussen beide vrouwen, waardoor het noodlot zich kan voltrekken. Enerzijds besluit zuster Ruth een punt te zetten achter haar bestaan als kloosterzuster, maar wanneer Mr. Dean haar duidelijk maakt dat hij absoluut niet dezelfde gevoelend voor haar koestert als zij voor hem, slaan de stoppen bij de jonge vrouw helemaal door. Verblind door woede en verteerd door jaloezie valt zij zuster Clodagh aan, maar moet dit met haar eigen dood bekopen. Daarmee is ook het lot van het hele klooster bezegeld: na al deze debacles besluiten de zusters het voor bekeken te houden.
Black Narcissus wordt nu aanzien als een mijlpaal in de Britse filmgeschiedenis. Toch was het zeker niet de eerste keer dat de tegenstelling tussen passie en plicht ter sprake kwam. In Brief Encounter bijvoorbeeld – dat in ongeveer dezelfde periode uitkwam - kiezen de twee hoofdpersonages niet voor de passie, maar keren ze elk braafjes terug naar hun huwelijk. Met Black Narcissus daarentegen was het de eerste keer dat er zoveel aandacht werd geschonken aan de psychologie van de personages, met name dan van zuster Clodagh en van zuster Ruth. Bovendien proberen de filmmakers ook duidelijk te maken in hoeverre een verstikkende en/of mysterieuze omgeving de mensen kan beïnvloeden. Michael Powell en Emeric Pressburger benadrukken dit alles door te werken met verschillende tegenstellingen: niet alleen passie- plicht, maar ook rationaliteit - mysterie en vrijheid – claustrofobie bijvoorbeeld. Kleurensymboliek zet dit alles nog eens extra in de verf: het sobere, kleurloze habijt van de kloosterzusters tegenover de kleurrijke kleding van de plaatselijke bevolking, de felle kleuren die zuster Ruth draagt op het toppunt van haar waanzin, de schitterende kleuren van de jungle tegenover het barre klooster zijn hiervan de belangrijkste voorbeelden.
In sommige opzichten komt de film wel gedateerd over: de betuttelende manier waarop de zusters spreken over de Indiërs nijgt zelfs gemakkelijk naar racisme en wie zich verwacht aan stomende erotische scenes zal ook bedrogen uitkomen. In 1947 was het gegeven van nonnen die beginnen te twijfelen aan hun roeping of wanhopig verliefd worden sowieso echter al zeer controversieel. Maar dat neemt niet weg dat Black Narcissus zijn plaats in de filmgeschiedenis zeker verdiend heeft: niet alleen door de aandacht voor de psychologie, maar ook door de schitterende fotografie en acteerprestaties.
[START INFO]
Elke maand stoffen we een filmklassieker af.
Surf doorheen het archief om
de vorige klassiekers te lezen.
[END
INFO]