WHAT THE BLEEP - DOWN THE RABBIT HOLE

In 2004 verscheen What the Bleep do we Know? in de zalen, een controversiële en ambitieuze film met een eigen stijl. Documentaire, fictie en animatie werden gecombineerd. Het uiteindelijke doel was het aantonen van het verband tussen wetenschap en spiritualiteit. Verschillende wetenschappers met elk een eigen specialiteit  kwamen praten over ondermeer neurologie, psychologie, en spiritualiteit.

Tussendoor konden we ook nog kijken naar een fictief verhaal over een dove fotografe die in de knoop zat met haar verleden.  De film werd geregisseerd door William Arntz en Betsy Chasse, maar werd niet door iedereen met dezelfde waardering ontvangen. Door het ontbreken van een groot budget dat traditionele Hollywoodfilms wél ter beschikking hebben, is What the Bleep do we Know niet echt een knaller geworden. De film schiet op vele punten tekort en trekt soms nogal voorbarige conclusies, maar feit is dat What the Bleep do we Know je doet nadenken over jezelf en de wereld waarin je leeft. What the Bleep – Down the Rabbit Hole, het vervolg, is door hetzelfde duo geregisseerd. Net als het eerste deel is deze film half documentaire en half film.

What the Bleep – Down the Rabbit Hole is en blijft een documentaire en elk onderwerp is op een nogal wetenschappelijke manier benaderd. Filmrecensenten zijn geen wetenschappers, maar toch zal dit een vrij theoretische recensie worden. Aangezien er geen echte synopsis is, zal de essentie van de documentaire besproken worden: enkele punten en stellingen die tijdens het kijken indruk hebben gemaakt en ons zijn bijgebleven.

Het doel van deze documentaire is het ontwarren van deze ingewikkelde wereld waarin wij, ingewikkelde mensen, leven. Hiervoor wordt wetenschap gebruikt. Wetenschap bestaat uit twee fasen: eerst krijgt een wetenschapper een gek idee (wordt gelijk gesteld aan het afdalen in the rabbit hole), daarna wordt alles in het werk gesteld om deze gekke theorie te kunnen bewijzen.

Als mens moeten we van het idee afstappen dat wij de enige levende wezens in dit universum zijn. Het destructieve idee van separatisme dient te worden verworpen. Ieder mens heeft iets goddelijks in zich, ieder mens is uniek en toch zijn we allen verbonden door, laten we zeggen, één groot energieveld.

Iedereen beseft de dag van vandaag dat het heden wordt bepaald door het verleden. We leren niet alleen uit de fouten die gemaakt zijn, maar we kunnen het nog veel simpeler stellen: er gebeurt iets en dat heeft gevolgen. Een simpele omschrijving van oorzaak-gevolg en actie-reactie. Maar de film gaat verder. Er wordt gesteld dat ook de toekomst het heden bepaalt. We ondernemen iets in de toekomst zodat die actie het heden zou brengen zoals het hoort te zijn. Kunnen we zo ver gaan en zeggen dat de tijd in twee richtingen werkt?

Een andere uiteenzetting die zeker is bijgebleven, is diegene over de werking van onze hersenen. Deze bestaan uit zeer veel verschillende kleine deeltjes, neuronen genaamd. Op die plaatsen waar meerdere neuronen verbonden zijn bevindt zich een gevoel, herinnering of idee. Maar datzelfde idee, bijvoorbeeld een woord als liefde, kan bij elk persoon andere associaties leggen. Je kan bij liefde bijvoorbeeld denken aan één specifiek persoon of je kan liefde linken aan pijn en verdriet. Dit alles vormt onze identiteit. Die identiteit kunnen we veranderen, maar voor we daar tot in staat zijn, moeten we onze eerdere ervaringen, ons verleden, kunnen loslaten en speculeren over wie we kunnen en willen zijn. Onze eerdere ervaringen bepalen hoe we denken, dus iets als objectief denken bestaat eigenlijk niet. Onze hersenen vereenvoudigen de wereld. Al vele jaren eerder werd dit gezegd door de filosoof/wetenschapper Emmanuel Kant met zijn Ding an sich. De echte werkelijkheid krijgen we nooit te zien.

Wij mensen hebben de wereld verdeeld in goed en kwaad. Dit hebben we niet gedaan omdat God ons heeft gezegd dat we dat moeten doen en ook niet om de straf die op ons wacht na onze dood als we verkeerd handelen. Dat zijn allemaal flauwe excuses die de echte reden verbergen. De échte reden is het actie–reactie-besef. We beseffen dat onze daden gevolgen hebben en we willen ons leven zo aangenaam mogelijk maken. We ondernemen dus niets dat nadelige gevolgen zou kunnen hebben voor ons. WIJ maken de wereld, WIJ maken de toekomst en WIJ willen dat die toekomst er zo rooskleurig mogelijk uit ziet. Godsdienst is dus gewoon gestaafd op onzekerheid en angst, angst voor het leven na de dood. 

Zoals uit bovenstaande stellingen blijkt, is What the Bleep – Down the Rabbit Hole geen film die voor iedereen geschikt is. De doelgroep zijn mensen die geïnteresseerd zijn in de menselijke psyche, neurologie of filosofie. De toegevoegde animatie, zie in dit verband bijvoorbeeld de enorm amusante intro en het personage dat de naam Dr. Quantum meekreeg, dienen om deze documentaire toch ook toegankelijk te maken voor de gewone mens. De special effects zijn gewoon de top.

Toch zijn er ook enkele minpuntjes aan deze documentaire. De documentaire duurt tweeënhalf uur en het gevaar bestaat steeds dat je bestookt wordt met téveel informatie en dat je het kluwen na een tijdje niet meer kan ontwarren. Verder komen we pas aan het einde van de film te weten wie wie is, wat ze precies doen en onderzoeken in het dagelijkse leven en wat het vakgebied van de specialisten is. Een balk met alle nuttige informatie erin die onderaan verschijnt wanneer de spreker begint, had dit ongemak kunnen verhelpen.  What the Bleep – Down the Rabbit Hole is dus zeker geen perfecte film, maar een zeer degelijk gemaakte, interessante en tegelijkertijd amusante documentaire die het bekijken zeker waard is.