VOLVER

Icoon Pedro Almodóvar is wat zijn box office potential betreft doorgeschoven naar de midstream. Inhoudelijk heeft hij geen last van de schijnwerpers waar hij nu in werkt. Hij filmt niet enkel meer voor gemotiveerde hispanofielen en filmsnobs die Pepi, Luci, Bom y otras chicas del monton en La Ley del Deseo op dvd in de kast hebben staan. Hij is een Grote Naam en bij Grote Namen horen monsterachtige budgetten, waanzinnige feesten, megasterren op de set en de lucratieve lokroep van Hollywood. Niet bij hem. Almodóvar heeft geen trek in Amerika en koketteert met zijn gebrekkige Engels. De Spaanse Fassbinder blijft in eigen land en haalt de sterren naar zijn set. Voor La Mala Educación vloog Gael García Bernal over uit Mexico. Voor Volver liet Penélope Cruz minnaar Matthew McConaughey achter in de US of A. Cruz kwam naar Madrid als de getalenteerde actrice die ze is en liet het Hollywoodsterrengezeik achter aan de goede kant van de Atlantische Oceaan. Volver is niet alleen haar terugkeer naar de Spaanse cinema, maar ook naar het soort films waar ze reputatie mee opbouwde: slimme onafhankelijke films van geïnspireerde regisseurs. In Amerika belandde ze in drabbige films die zelfs haar die hard fans nauwelijks tot het eind uitzitten. Woman of Top, Bandidas, Sahara, Gothika en Captain Corelli’s Mandolin zijn geen plaats waard in de schaduw van Jamón Jamón, Belle Epoque, Volavérunt, Abre los Ojos of Todo Sobre mi Madre. Cruz en Almodóvar werken voor de derde keer samen. Eveneens terug op het oude nest is Carmen Maura. In de jaren tachtig speelde ze in vier films van de toen nog extra onconventionele regisseur. Madrilenen onder elkaar op de filmset en generaties die elkaar ontmoeten.

De Spaanse filmmaker mikt met Volver minder hoog dan met zijn vorige behoorlijk tegenvallende film La Mala Educación. Volver is luchtiger van toon, vrolijker van aard, sneller gemonteerd en minder barok in beeld gebracht. In zijn recente filmografie staat de film dichter bij Carne Trémula en Átame! dan bij Hable con Ella en La Mala Educación. Almodóvar heeft minder demonen te verjagen, minder trauma’s te verwerken. Dat wil niet zeggen dat zijn personages deze keer honderd procent normaal zijn. De film begint op een kerkhof in een dorpje waar Raimunda (Penélope Cruz) en Sole (Lola Dueñas) hun moeders graf schoonmaken. De oostenwind waait hard. In het dorp kent iedereen iedereen, de muren hebben er oren. De vrouwen roddelen en ’s nacht dwalen geesten door de straten. Na hun poetswerk bezoeken ze hun dementerende en blind wordende tante. Familievriendin Agustina is de overbuur van de oude tante. Raimunda woont met haar man en puberdochter Paula in een buitenwijk van Madrid. Na de introductie van de personages komt Almodóvar snel ter zake: dochter Paula plant een keukenmes in de borst van haar vader nadat die haar heeft proberen te verkrachten. Raimunda zit met een leeggebloed lijk in haar keuken wanneer de buurman aanbelt. Hij verhuist naar Barcelona en laat de sleutels van zijn restaurant bij haar achter. Het bloed is nog maar net weggesopt wanneer de telefoon gaat: tante Paula is dood. Op de begrafenis hoort zus Sole het gerucht dat haar dode moeder regelmatig verschijnt aan bewoners van het dorp.

Het is een lawine aan gebeurtenissen die Almodóvar aangrijpt om de persoonlijke geschiedenis van de personages en hun onderlinge verhouding uit de doeken te doen. Volver is un film de Almodóvar met een misdaadplot. Net als in Matador is de misdaad slechts de kapstok. Raimunda heeft haar handen vol met het lijk van haar echtgenoot, maar politieagenten en ijverige rechercheurs komen er niet aan te pas. Volver focust op de vijf fantastische vrouwelijke karakters: boeiende vrouwen met hun eigen omgangsvormen en unieke trekken. Penélope Cruz speelt een normale vrouw die het niet van haar uiterlijk moet hebben. Ontdaan van alle poespas, Back to basics is Cruz erg overtuigend. Lola Dueñas (eerder in Mar Adentro en Piedras) is haar sterke zus en Carmen Maura is vertederend als de schuchtere moeder. Regisseur Almodóvar was uitstekend in vorm. Zijn cast is op dreef en de film is adembenemend mooi gefilmd. José Luis Alcaine was ook cameraman bij La Mala Educación, Mujeres al borde de un ataque de nervios en Átame! Hij filmde genereus in warme kleuren. De muziek van Alberto Iglesias – die een oscarnominatie kreeg voor The Constant Gardener en voor de zesde samenwerkt met Almodóvar – is perfect gedoseerd.

De schrijver in Almodóvar had een mindere dag. Minder in de betekenis van niet buitengewoon geniaal maar heel erg goed. Het verhaal klopt als een bus, er zit geen scène te veel of te weinig in, alle gebeurtenissen en reacties zijn perfect te plaatsen met de informatie die de film vrijgeeft. De flirt met het magisch realisme is geslaagd. Maar noblesse oblige: de afwikkeling van de dubbele misdaadlus is niet altijd even origineel. Voorspelbaarheid is in het draaiboek geslopen waardoor de cinefiele uppercut uitblijft wanneer de losse eindjes aan elkaar worden geknoopt en de wie-wat-waar-waarom-en-hoe helemaal duidelijk wordt. Volver is een mooi familieportret dat niet het hart raakt maar de hersenkwab die plezier in de bioscoop registreert waardoor ook een niet-perfecte Almodóvar een must is.