TRANSAMERICA

Trans·sek·su·a·li'teit (transsexualiteit) (< Lat) v het verschijnsel dat men ervan overtuigd is tot een andere sekse te behoren dan die waarvan men de uiterlijke kenmerken vertoont. - Dit is de klinische omschrijving van een verschijnsel dat bij een grote groep mensen voor problemen zorgt. Er rust nog een flinke taboe op dit onderwerp en dat zorgt ervoor dat het overgrote deel van deze groep nooit de toch al zo moeilijke stap neemt om ook daadwerkelijk van sekse te veranderen. Filmmaker Duncan Tucker besloot na een ontmoeting met een transseksueel een film te maken over dit onderwerp. Geen lichte kost voor een debuutfilm. Tucker levert met TransAmerica dan ook een tweeslachtig resultaat.

TransAmerica is het verhaal van Bree, een vrouw die - op die ene belangrijke operatie na - volledig vrouw is. Voordat Bree Bree werd ging zij door het leven als Stanley. Aan de vooravond van haar grote operatie krijgt Bree een telefoontje waarin haar gemeld wordt dat haar zoon in de gevangenis zit en dat ze hem moet komen ophalen. Het probleem is wel dat hij in New York zit en zij in Los Angeles. Het andere probleem is dat Bree helemaal niet zeker weet of ze dat stuk verleden wel wil oprakelen. Voordat ze het telefoontje kreeg wist ze tenslotte niet eens dat ze een zoon had. Het is haar therapeute die haar overhaalt om toch naar New York te gaan, want het zou haar een veel beter gevoel van afsluiting geven als ze die confrontatie aangaat.

Als stok achter de deur weigert de therapeute het psychische goedkeuringsrapport te tekenen waarmee Bree de operatie kan laten uitvoeren. Dus veel keus heeft ze uiteindelijk niet. Met het geld dat ze gespaard heeft voor de operatie gaat Bree naar New York. Toby is echter niet bepaald een droomtiener en heeft al gauw het idee dat de conservatief geklede Bree een afgezant is van een Christelijke organisatie die hem uit de goot wil halen. Toby en Bree kunnen het niet echt met elkaar vinden, maar moeder weet haar zoon toch over te halen om met haar mee te rijden naar Los Angeles, zonder dat ze vertelt wie ze werkelijk is. De trip belooft voor beide partijen een openbaring te worden.

In de rol van Bree hadden we een grote schare mannen kunnen bedenken die met een dikke laag make-up en gehuld in een jurk best voor een man in transformatie kunnen doorgaan (denk maar aan Priscilla, Queen of the Desert). De producenten van TransAmerica kozen voor een andere, minder voor de hand liggende weg: ze wilden een vrouw in de rol van de man die zo graag een vrouw wil worden. Dat is niet een rol waar veel carrièrebewuste actrices op zitten te wachten. Desperate Housewife Felicity Huffman zag daarentegen wel iets in de uitdaging om Bree tot leven te wekken.

Huffman blijkt een geschenk uit de hemel voor Bree. Huffman maakt volledig gebruik van haar soms ietwat mannelijke gezichtstrekken om gestalte te geven aan Bree. Zij speelt de conservatieve Bree perfect en zonder gêne. Ze verlaagde haar stem ook nog eens tot een meer mannelijk niveau om nog meer geloofwaardigheid aan Bree te geven. Toewijding wordt altijd gewaardeerd door de Academy, gezien de nominatie voor de Oscar voor Beste Actrice dit jaar. Een Oscar die uiteindelijk naar Reese Witherspoon ging voor Walk the Line. Huffman won wel een Independent Spirit Award en een Golden Globe voor deze rol.

Het ligt voor de hand dat Bree tijdens haar roadtrip samen met haar zoon diverse tegenslagen te verwerken krijgt die haar zullen doen twijfelen en haar ook zullen sterken in haar keuzes in het leven. Dit is nu eenmaal hoe een roadtrip in elkaar moet zitten en hierin blinkt Duncan Tucker's film niet echt uit qua originaliteit. We hobbelen gedwee van de ene ontmoeting naar de andere en krijgen weinig spectaculaire evenementen te zien. De kracht van TransAmerica ligt in de relaties tussen de hoofdpersonen onderling. In het bijzonder is de confrontatie van Bree's ouders met de wetenschap dat zij een kleinzoon hebben een heerlijke collectie van scherp geschreven dialogen. TransAmerica is zeker geen juweel, maar wel een belofte voor de toekomst van zowel regisseur Duncan Tucker en Felicity Huffman.