CULT CORNER

Il Grande Silenzio

Universal (Joe the Kidd) Les Films Corona Les Films Corona Les Films Corona Les Films Corona
Zoals we vorige maand in deze rubriek al schreven, was de bijdrage van de Italiaanse filmregisseur Sergio Corbucci met de spaghettiwestern Django (1966) even belangrijk als de meesterwerken van de maestro van het genre Sergio Leone. Door het enorme succes van Django kreeg Corbucci grotere budgetten en betere acteurs ter beschikking. Franco Nero werd een internationale ster met de titelrol in Django. Ze maakten samen een succesvolle westerntrilogie waarin Corbucci zijn linkse visies uitgebreid kon uitwerken. Maar de film die als het meesterwerk van Sergio Corbucci wordt beschouwd was een western zonder zijn vaste hoofdacteur: Il Grande Silenzio.

Il Grande Silenzio is de meest volwassen film van Corbucci. Het is ook één van zijn minst gekende films. Deze spaghettiwestern werd nooit uitgebracht in de Britse en Amerikaanse bioscopen. De reden dat de film minder populair is dan Django hoeven we niet ver te zoeken. Zoals de meeste spaghettiwesterns is Il Grande Silenzio gewelddadig, grimmig, somber. Maar Corbucci deed er ditmaal nog schepje bovenop. Il Grande Silenzio heeft het meest deprimerende einde uit de filmgeschiedenis waarin de (anti)held van het verhaal op een laffe wijze wordt afgeknald door de baddies onder leiding van een schitterend gluiperige Klaus Kinski.

In Django werden de handen van Franco Nero verminkt, in A Fistful of Dollars werd Clint Eastwood in elkaar geklopt tot een bloederige brij. Maar de traditionele spaghettiwesternheld herpakte zich steeds in het laatste kwartier zodat ze uiteindelijk toch nog als overwinnaar uit de strijd kwamen, al dan niet fysiek verminkt. Niets daarvan in Il Grande Silenzio. De modderstraten van Django werden vervangen door harde witte sneeuwlandschappen en ondanks de schijnbaar traditionele opbouw naar de heroïsche finale trekt de held ditmaal aan het kortste einde. Daar stopt het niet want in de allerlaatste scène worden de voortvluchtige criminelen wachtend op amnestie in een bar bij elkaar gedreven en onverbiddelijk afgeknald.

Voor sommige niet-Europese landen werd er op vraag van de distributeurs een alternatief happy end gedraaid. Omdat men dacht dat het publiek daar zo een grimmig einde niet aankon. Dit alternatief einde is het enige extra op de DVD uitgave. Enkel de beelden overigens, want de klankband heeft het blijkbaar niet overleefd. Of misschien heeft Corbucci nooit de moeite gedaan om deze beelden van klank te voorzien. Il Grande Silenzio heeft op DVD ook de originele Italiaanse klankversie, alhoewel de Amerikaanse gedubde versie veel beter geslaagd is dan Django blijft het toch nog altijd een onhandig werkje.

De originele versie van de Il Grande Silenzio was nochtans een groot succes in Italië, Duitsland en vooral in Frankrijk. Dat zal vooral te maken hebben de hoofdrol van de Franse acteur Jean-Louis Trintignant als Silence. Een ongewone keuze voor de rol van de traditionele stoere en stoïcijnse cowboy, maar het werkt. De oorsprong voor zijn naam zien we in de traditionele flashback waarin hij als kind getuige is op de moord op zijn ouders. Om hem het zwijgen op te leggen werden zijn stembanden door de moordenaars overgesneden. Ennio Morricone schreef voor deze film één van zijn mooiste en ongebruikelijkste thema’s voor een western.

Het jaar 1964 wordt beschouwd als het geboortejaar van de spaghettiwestern. Toen draaide Sergio Leone zijn eerste western: A Fistful of Dollars. Het was niet de eerste spaghettiwestern, maar wel de meest toonaangevende. Deze low budget western was een Duits/ Spaans/Italiaanse coproductie die oorspronkelijk enkel vertoond zou worden aan het boerenvolk in Zuid-Italië. Maar Fistful werd een onverwacht fenomenaal kassucces over hrrl Europa. Het introduceerde een nieuw soort van westernheld. Een brutale en ongeschoren huurling wiens motivaties vooral zelfzuchtig en financieel waren. De rol werd gespeeld door een obscure tv acteur genaamd Clint Eastwood voor wie dit het begin was van een succesrijke filmcarrière die nu al meer dan 40 jaren duurt (ongetwijfeld een record). Fistful kreeg twee superieure sequels: For A Few Dollars More (1965) en de onverwoestbare klassieker The Good, The Bad and The Ugly (1966).

In het begin van de jaren’ 70 ging er het gerucht rond dat Clint Eastwood de rechten zou kopen van Il Grande Silenzio voor een Amerikaanse remake. Uiteindelijk heeft hij het niet gedaan. Eastwood gebruikte wel enkele externe kenmerken van Il Grande Silenzio: de sneeuwlandschappen, de kostuums, de hoed en het ongewone wapen van Silence voor zijn hoofdrol in Joe Kidd (1972). Het is wel ironisch dat van de 10 westerns waarin Eastwood de hoofdrol vertolkte, Joe Kidd de meest conventionele en onopvallendste is. Niet dat de film slecht is, maar rekening houdend met de grote namen die erbij betrokken waren, worden de verwachtingen niet ingelost. De regisseur is John Sturges die klassiekers op zijn naam heeft staan zoals Bad Day at Black Rock, Gunfight at the OK Corral, The Magnificent Seven en The Great Escape. Het scenario was van gevierde misdaadschrijver Elmore Leonard. In het begin van de jaren ’70 had Eastwood op gebied van populariteit de actiesterren John Wayne en Steve McQueen ver achter zich had gelaten. Zijn tegenspeler in Joe Kidd is John Saxon en de antagonist wordt vertolkt door de grote Robert Duvall. Met zoveel talent en grote namen verwachten we meer dan een doorsnee western.

Gelukkig voor Eastwood werd Joe Kidd destijds volledig overschaduwd door het enorme succes van Dirty Harry (1971). Onmiddellijk na Joe Kidd regisseerde Eastwood zijn eerste western: High Plains Drifter (1973). Hierin was Eastwood opnieuw de mysterieuze man-with-no-name uit de Leone films waarmee hij een internationaal filmicoon was geworden.  High Plains Drifter was een schot in het roos op elk gebied en de beste Amerikaanse versie van een Italiaanse wraakwestern.

High Plains Drifter is een variatie/hommage op de films van Leone en Corbucci gemengd met jaren ’70 paranoia en bovennatuurlijke elementen uit een Twilight Zone episode. Het plot van de film draait rond een vermoorde sheriff die uit de dood herijst om zich te wreken. High Plains Drifter begint dus zoals Il Grande Silenzio eindigt. Voor diegene die door het einde van Il Grande Silenzio zelfmoordneigingen krijgen kunnen dus onmiddellijk High Plains Drifter in hun DVD speler draaien en de film bekijken als een onofficiële sequel.


In Cult Corner dalen we elke maand af naar de kelders van Hollywood: lang vergeten tv-series, obscure langspeelfilms of bizarre acteurs worden op die manier weer in het voetlicht geplaatst.