THE HILLS HAVE EYES

Het is nauwelijks te geloven dat de beminnelijke, rustig pratende en intelligente psycholoog Wes Craven het brein is achter twee van de meest perverse horrorfilms uit de geschiedenis. Volgens filmhistorici met freudiaanse ambities ligt Cravens streng gelovige opvoeding aan de basis van zoveel opgekropte woede. Ontdaan van het katholieke juk, bedacht hij situaties waarin brave, naïeve mensen het slachtoffer werden van ondenkbare gruwelijkheden. De overdaad aan expliciete seks en geweld (waaronder de ondraaglijke verkrachtingsscène) leverde Last House on the Left – ironisch genoeg een ode aan Ingmar Bergmans Jungfrukällan uit 1960 - een beruchte X-rating én een leuke anekdote op. Omdat de X-rating financiële zelfmoord zou betekenen, haalde producent Sean Cunningham de rating van de affiches van de film. Op die manier kwam de film ongecensureerd maar eigenlijk illegaal in de zalen.

Wes Craven inspireerde zich voor zijn tweede film op de legende van Sawney Beane. Deze kannibaal lokte samen met zijn vrouw, acht zonen en zes dochters reizigers naar de heuvels van Schotland om ze daar te martelen, doden en op te eten. Dat idee en de schaduw van Tobe Hoopers extreem gewelddadige The Texas Chain Saw Massacre resulteerde in The Hills Have Eyes. Craven maakte met zijn film een sociaal statement: elke mens die tot op de rand gedreven wordt, kan veranderen in een monster.

Anno 2006 zijn de jaren zeventig weer helemaal in. Helaas is de ene remake nog slechter dan de andere, maar The Hills Have Eyes is de uitzondering die de regel bevestigt. Wes Craven, die als producent en co-schrijver opdraaft, koos eigenhandig Alexandre Aja als regisseur. De Fransman had een grote indruk op Craven achtergelaten met Haute Tension uit 2003. Aja bleek een grote fan van films als The Texas Chain Saw Massacre en The Hills Have Eyes en is dus de juiste man op de juiste plaats.

Het moet gezegd worden dat Aja het origineel in elk geval met respect behandelt en op bepaalde punten zelfs weet te overtreffen. De man beschikt uiteraard over een groter budget dan Craven (14 miljoen dollar tegenover 230.000 dollar), maar laat zich niet tot groteske geldverspilling verleiden. Aja heeft het geduld om vooral de eerste acte van zijn film akelig traag op te bouwen. Het heeft als voordeel dat we de personages redelijk goed leren kennen. Het zijn er zeven en ze doorkruisen met een camper de woestijn van New Mexico op weg naar San Diego. De reis is het ideetje van ex-Cleveland police detective Big Bob Carter (Ted Levine) en zijn truttige, katholieke vrouw Etel om hun huwelijksverjaardag op een alternatieve manier te vieren met hun enthousiaste tienerzoon Bobby. De uitstap is niet echt naar de zin van de andere familieleden. Brenda (Emilie de Ravin) zou liever in een luxehotel liggen zonnen, terwijl dochter Lynn bezorgd is over haar baby die ze meezeult en haar man Doug, die niet goed kan opschieten met Big Bob.

De reis, die sowieso al bol staat van de gebruikelijke strubbelingen, neemt een noodlottige wending wanneer ze halt houden bij een verdacht benzinestation. De pompbediende praat hen een stoffige binnenweg aan die hen helemaal van de kaart brengt. Tot overmaat van ramp krijgen ze autopech. Omdat de GSM's geen bereik hebben ("97% of nation wide service, and we get stuck in the 3%"), zit er niets anders op dan te voet hulp te gaan halen. Big Bob wandelt terug naar het benzinestation, terwijl Doug de andere kant uitwandelt. Bobby gaat achter hun weggelopen hond aan. Met drie personages op stap en de anderen in de camper, zit de openingsacte erop. De heuvel hebben ogen - het zijn ogen van een groepje kannibalen die op de loer liggen.

Het middendeel van de film is het sterkst. In trage, vaak lang uitgesponnen scenes sluipen de kannibalen tot aan de camper. Aja doseert en temporiseert de actie. Hij geeft speldenprikken, laat slechts in snelle glimpen opvangen wat er zich achter het gordijn afspeelt. De eerste keer dat we een kannibaal aan het werkt zien, neemt hij hem in tegenlicht: de smakkende schaduwfiguur is een kunstzinnige foto. De manier waarop de kannibalen de camper met meisjes besluipen, is even spannend als het gebonk op een holle, mysterieuze deur. De scene mondt uit in een tour de force waarbij een personage in de camper sterft en iemand levend verbrand wordt.

Dat is het moment waarop niet alleen de personages maar ook de regisseur van de film uit de bocht slingeren. De toon verschuift van impliciet naar expliciet; het gordijn wordt genadeloos opengetrokken. Aja wil choqueren en ontpopt zich tot een gitzwarte cynicus. The Hills Have Eyes wordt een nietsontziend extravaganza van extreem geweld. Opvallend is dat de brave geweldloze huisvader transformeert in een genadeloze engel der wrake op zoek naar zijn kind dat de mutanten ontvoerd hebben. Met de liefde voor zijn kind als enige drijfveer hakt, schiet en vecht hij er als een volleerde Rambo op los. Het perverse, subversieve hoogtepunt wordt bereikt wanneer hij met de Amerikaanse vlag genadeloos inhakt op een van de mutanten. Door de aard van het moordwapen krijgt de scène een dubbelzinnige bijklank. Aja gaat in zijn vergeldingsdrang zo extreem dat catharsis nauwelijks een optie is. Als toeschouwer verlaat je verward de zaal.

The Hills Have Eyes is een erg getrouwe remake van Cravens origineel uit 1977, zowel wat verhaal, opbouw als enscenering betreft. Aja voegt zelfs nog een extra dimensie toe door dieper te graven naar de oorsprong van de kannibalen. In de film wordt duidelijk dat het mijnwerkers zijn die in de jaren vijftig het slachtoffer zijn geworden van nucleaire kernproeven die de Amerikaanse regering met het oog op de Koude Oorlog in de woestijn uitvoerde. Toen die op een gruwelijke manier mislukten, werden de slachtoffers aan hun lot overgelaten. De gruwelijke mutanten, verstoken van elke vorm van moreel besef, zinnen enkel op wraak. Het toevoegen van de achtergrond is interessant, maar verandert nauwelijks iets aan het afgrijzen en de degout die de barbaarse creaturen oproepen. Het hoogtepunt vormt een moddervette, immobiele mutant die vast gekluisterd aan een stoel televisie kijkt. Schuilt er in de film meer sociale commentaar dan we op het eerste gezicht vermoeden?

Puike acteerprestaties zijn uitzonderlijk voor een horrorfilm, maar hier valt dat best goed mee. Emilie de Ravin lokt door haar naamsbekendheid uit de tv-hit Lost hopelijk niet het verkeerde publiek. In de loop van de film verschuift de focus het meest naar Doug. Aaron Stanford speelt een moedige, moeilijke rol waarin hij van pacifist tot held moet evolueren. Het desolate, ruwe, overbelichte woestijnlandschap van Marokko vormt een bedrieglijk personage op zich. Aja toont zich in deze setting als een stilist die oog heeft voor doordachte beeldcomposities. De film eindigt met een beeld dat de poort naar een sequel wagenwijd openzet. Wes Craven schrijft op dit moment samen met zijn zoon Jonathan (Mind Ripper) aan The Hills Have Eyes II.