ELEMENTARY PARTICLES

De gelijknamige roman van Michel Houellebeq heeft bij zijn verschijnen heel wat stof doen opwaaien: hij biedt een genadeloos beeld van onze tijd. De drang naar persoonlijke vrijheid is ontaardt in een koude, egoïstische samenleving. Een van de personages zegt het zo in de film: "Voor de drang naar kennis heeft de Westerse samenleving alles opgegeven: geluk, hoop, religie en zelfs het leven." In Elementaire Deeltjes, dat heel wat autobiografische elementen bevat, lijkt Houellebecq vooral de hippies te viseren. Zij hebben de oude waarden opgeblazen en niets ervoor in de plaats gebracht. Integendeel, ze hebben zich door het kapitalistische systeem laten opnemen. De verschillende personages uit het boek zijn even zovele voorbeelden van hoe het fout gaat in de wereld vandaag.

Bruno (Moritz Bleibtrue) en Michael zijn halfbroers die door hun moeder kort na hun geboorte in de steek gelaten worden. De moeder vertrekt met een hippiekolonie naar India en brengt de kinderen onder bij hun grootmoeders. Michael is professioneel zeer succesrijk, zijn wetenschappelijk werk betekent een echte doorbraak, maar hij is wereldvreemd tot en met. Al zijn hele leven is hij verliefd op Annabelle (Franka Potente), maar hij heeft nooit enige stap durven zetten. Op zijn veertigste is hij nog steeds maagd.
Bruno doceert literatuur, wat hem in staat stelt te vluchten uit de realiteit. Hij droomt van een carrière als essayist en drogeert zijn baby wanneer die door zijn geschrei hem belet verder te werken aan zijn ‘meesterwerk’. Bruno is geobsedeerd door seks. Thuis ‘krijgt hij hem niet meer omhoog’ maar ondertussen masturbeert hij ongeremd over het huiswerk van een leerlinge. Wanneer zij hem afwijst stort hij in en zoekt zijn heil in de psychiatrie.

Als Michael het graf van zijn grootmoeder moet laten overplaatsen omdat een nieuw wegtracé getrokken moet worden, ontmoet hij opnieuw Annabelle. Ook zij heeft een paar mislukte relaties achter de rug, maar de terugkeer van Michael opent nieuwe perspectieven. In een nudistenkamp ontmoet Bruno Christiane (Martina Gedeck) en een nieuwe wereld vol swinging en partnerruil opent zich. Op hun manier hebben Bruno en Christiane een gelukkige relatie tot dat Christiane zwaar ziek valt.

Elementary Particles is een boeiende, intelligente film. Het boek van Houellebecq naar het medium film toe vertalen is allerminst een sinecure, maar Röhler is in zijn opzet geslaagd, al mag verwacht worden dat de film al net zo controversieel wordt als het boek waarvan hij vertrekt. Het mag duidelijk zijn dat Elementary Particles allerminst een luchthartig verhaal vertelt. Voor de Duitse regisseur Oscar Röhler is het de eerste keer dat hij vertrekt van een verhaal van iemand anders voor zijn film. Net als Houellebecq is Röhler opgevoed door zijn grootouders en beiden missen ze in de wereld van vandaag de warmte en offervaardigheid die de generatie van hun grootouders zo kenmerkte. "Eigenlijk vat Houellebecq in zijn roman 200 jaar Europese geschiedenis op het vlak van intermenselijke relaties samen.” De drang naar vrijheid maakt van mensen egoïsten en zorgt voor gekraakte, gestoorde jongeren.

Moritz Bleibtrue, die velen ongetwijfeld nog kennen van zijn samenwerking met Tom Tykwer in Lola Rennt, kreeg voor zijn vertolking in Elementary Particles de Zilveren Beer. Het is trouwens de eerste maal sinds Lola Rennt (1998) dat Bleibtrue en Franka Potente nog eens samenwerkten.