THE QUEEN

Een paar maanden eerder was Tony Blair met een verpletterende meerderheid verkozen tot eerste Labour premier sinds 1979. De slinkse politicus sloeg onmiddellijk politieke munt uit de dood van de People’s Princess, een term uit de koker van zijn raadgever – en oud-journalist - Alastair Campbell. The Queen speelt zich af in de week tussen het overlijden van Diana en haar begrafenis die uitdraaide op een gigantisch volksgebeuren dat in heel de wereld live op televisie te volgen was.

De oorspronkelijke bedoeling van Diana’s familie was om de plechtigheid klein en sober te houden. De Windsors vonden dat prima. Extra aandacht van de pers na de opeenvolgende echtscheidingen in de familie missen als de pest. Blair voelde aan dat het Britse volk schreeuwde om een grootse publieke begrafenis. De prinses was één van hen. Regisseur Stephen Frears presenteert zijn nieuwste film als een geweldige brok onderzoeksjournalistiek. Tony Blair pleegt een paar telefoontjes met de koningin, de koningin luistert en de plannen worden veranderd.

Waar gaat het in werkelijkheid om? The Queen gaat over feiten zonder historische waarde hebben en die doorgaans de pagina’s vullen van wat vergoelijkend de gespecialiseerde pers genoemd wordt. Tom Tykwer verfilmde Das Parfüm, Oskar Röhler waagde zich aan Michel Houellebecqs Elementaire Deeltjes. Stephen Frears verfilmde vergeelde pagina’s uit de Story, Privé en Dag Allemaal. Hij trapt open deuren in met zijn stelling dat het Engelse koningshuis niet helemaal mee was – en nog steeds niet is – met zijn tijd. Hij maakt zich vrolijk over het protocol aan het hof en laat de Labour-entourage onaardige dingen mompelen de koningin en haar bizarre familie.

De dood van Diana had een interessant vertrekpunt kunnen zijn om een aantal fundamentele vragen te stellen. Frears had de rol van een archaïsche instelling als een koningshuis in ter discussie kunnen stellen. Hij had de rol van de roddelpers onder de loep kunnen nemen. Hij had een fijn psychologisch drama kunnen maken over hoe Diana gepest werd door haar vijandige schoonfamilie. Hij had een mooie Oliver Stone-achtige theorie kunnen lanceren over gesaboteerde remmen. Een scherpe documentaire in de stijl van Michael Moore had ook gekund. Er had zoveel gekund.

Stephen Frears koos voor een poppenkastbenadering met acteurs die fysiek sterk gelijken op de echte premier en koningin. Helen Mirren lijkt ook echt op Elizabeth II. Hoed af voor de grime en haarafdeling die dat voor elkaar kreeg. Mirren speelt een uitzonderlijke rol en doet dat erg goed. Het is voor een actrice niet gemakkelijk om een levend persoon na te spelen die zelf haar uiterste best doet om zo doods mogelijk te lijken. Het was verstandig om Diana niet na te laten spelen door een actrice maar om archiefbeelden te gebruiken. Ook de prinsen blijven uit beeld. Bijrolacteur Michael Sheen speelt Tony Blair. Hij heeft wat weg van de echte, maar niet genoeg. De kalende James Cromwell speelt de eveneens kalende Prins Philip. Sylvia Syms is de Queen Mother. Hun taak is niet eenvoudig en ze bakken er niet veel van. Hun bijrollen zijn nooit geloofwaardig, hun dialogen geforceerd en lachwekkend.

Eerder maakte Stephen Frears de machtige niet-Thatcher-vriendelijke pareltjes Sammy and Rosie get Laid en My Beautiful Laundrette. Hij liet John Malkovich, Glenn Close en Michelle Pfeiffer hun beste rol ooit spelen in het heerlijk perverse Dangerous Liaisons. The Van en The Snapper zijn het bewijs dat hij grappig kan zijn en perfect aanvoelt wat leeft bij mensen aan de rand van de maatschappij. The Queen pas op geen enkele manier in zijn filmografie. Met de broek rond de enkels biedt hij poeslief een platform aan Blair en laat hij alle ruimte aan de koningin om zich te verdedigen. Ze had een lastige jeugd. The Queen blijkt perfect neutraal om niemand tegen het hoofd te stoten. Visueel is de film even interessant als Samson en Gert. The Queen is het absolute dieptepunt van het filmjaar en nog vele malen enger dan nederhorror.

Niet gaan kijken, niet huren op dvd en zappen als hij ooit op tv komt. Erewoord.