* * * * Met The Fountain heeft regisseur Darren Aronofsky niet de meest eenvoudige opvolger voor zijn tot in de commerciële filmwereld doorgestoten arthousehit Requiem for a Dream gerealiseerd. Ook hier bij Moviegids zijn de meningen verdeeld en op het Filmfestival troffen we meer tegen- dan voorstanders aan. Toch is The Fountain, eigenlijk het resultaat van een tweede poging om de prent te maken (nadat een eerste versie met Brad Pitt en Cate Blanchett niet doorging), een bijzondere, visueel verbluffende prent geworden. De film verhaalt over een wetenschapper die een geneesmiddel zoekt voor zijn door kanker getroffen vrouw. Dit centrale plot wordt verweven met een historische/mythische verhaallijn over de Boom van het Leven en de conquistador die het eeuwige leven in opdracht van zijn door de inquisitie bedreigde koningin moet gaan zoeken en een bijna “Kubrickiaanse”, intergalactische tocht van een man en een boom in een luchtbel. Dit is zeker geen spek voor ieders bek maar wie zich door de film laat leiden heeft de kans een onvoorstelbaar rijke filmervaring te ontdekken.
* * * + Pijnlijke eenzaamheid en totale verveling is het onderwerp van 4:30, de prachtige film van Royston Tan. Omdat zijn moeder op zakenreis is in Peking, woont Xiao Wu bij zijn Koreaanse oom. Xiao Wu spreekt geen Koreaans, zijn oom geen woord Chinees. Het jongetje zet iedere nacht de wekker om 4:30. Hij sluipt zijn ooms slaapkamer binnen en maakt foto’s van zijn kleren, knipt stiekem zijn schaamhaar af en prutst met zijn cd’tjes. Door zijn nachtelijke avonturen valt Xiao Wu in slaap tijdens de lessen. Royston Tan maakte een meesterlijke karakterstudie van twee mensen die niet in staat zijn liefde te tonen. Ze zijn niet liefdeloos, maar gehavend en geremd. Xiao Wu’s genegenheid uit zich in de kleine pesterijen, schattig en onschuldig. 4:30 is een visuele parel en een intense filmervaring.
* * * + De Italiaanse acteur Kim Rossi Stuart debuteert als regisseur met het indrukwekkende Anche libero va bene, een drama dat een resolute aanval inzet op het hoofd, het hart en de maag van de kijker. Renato (Kim Rossi Stuart zelf) voedt zijn elfjarige zoon Tommi en zijn vijftienjarige dochter Viola alleen op nadat zijn vrouw hem laten zitten heeft voor een rijke stinker. Ze doen het best goed met zijn drietjes al staan Renato’s zenuwen gespannen. Wanneer zijn ex-vrouw uit het niets opduikt en snotterend smeekt om opnieuw bij hen te mogen wonen, verandert hun leven om nooit meer hetzelfde te worden. Anche libero va bene blinkt uit door de zeer gelaagde tekening van de vier personages. De film gaat over de emotionele uppercuts van de kinderen, de koppigheid van de vader, de wankele moeder en het niet te doorgronden zoontje. Met zijn subtiele scenario en superieure vertolkingen is Rossi’s eerste film een uitstekend, emotioneel goed gedoseerd drama.
* * * + Glue (Historia Adolescente en Medio de la Nada) – de opmerkelijke film van Alexis Dos Santos – speelt zich af in zuidelijke uithoek van Argentinië waar absoluut niets te beleven is. Lucas en Nacho spelen in een punkrockbandje, daarbij vrolijk hun stuitend gebrek aan talent negerend. Ze leren zichzelf drinken en experimenteren met drugs. Om seksueel om hun trekken te komen zijn ze op zichzelf aangewezen tot ze beiden in de ban raken van Andrea, een verlegen meisje met een beugel en een grote bril. Zij wordt het meisje waar ze het mee gaan proberen te doen. Dos Santos verlaat het platgetreden filmpad met zijn low budget coming of age-film. Hij mixt van videobeelden, vergezichten, digitale dagboekfragmenten en extreme close-ups en creëert hij een indringend broeierig sfeerbeeld. In kleine scènes, met veel oog voor detail maakt hij zijn publiek deelgenoot van de verzuchtingen van de pubers, zonder hen voor schut te zetten of te exploiteren. Hij bekijkt de tieners zonder oordeel en laat hen de weg volgen die ze zelf uitzoeken. Glue is een ruwe brok natuurlijke cinema met een perfecte soundtrack.
* * * + A Guide to Recognizing Your Saints is een van de vele opmerkelijke regiedebuten die in Gent te zien waren. Dito Montiel verfilmde zijn eigen roman met de bravoure en overtuiging van een man die al honderd jaar meedraait. AGuide to Recognizing Your Saints is gebaseerd op zijn eigen jeugd in Astoria, Queens, New York. Van herinneringsverfraaiing heeft hij geen last. Het was vroeger niet beter dan nu, het was bikkelhard, zo hard dat Montiel verhuisde naar Los Angeles en zich twintig niet meer liet zien in Queens. Nu zijn vader op sterven ligt, keert hij terug en schieten de beelden van vroeger hem weer te binnen. Al zijn oude vrienden zijn dood... Montiels film is origineel stevig gestructureerd. Vals sentiment krijgt geen kans, onnodig geweld blijft buiten beeld. Toch is A Guide… een hard te kraken noot. De personages zullen sterven – wat trouwens aangekondigd wordt in de openingsscène – en de emoties lopen hoog op. Montiel laat zijn verhaal in stukken en beetjes los tot het één krachtig onweerstaanbaar geheel wordt. De jonge cast benadert totale waarachtigheid, Dianne Wiest en Chazz Palminteri zijn zoals immer geweldig op dreef en Robert Downey Jr. toont dat hij - wanneer hij zich een aantal maanden gedraagt en zijn neus uit een berg coke weet te houden een grote acteur is.
* * * + Madeinusa – uitgesproken maad in üsa - is de naam van het hoofdpersonage in deze Peruviaanse film. De dochter van de burgemeester van een bergdorpje in de Andes wordt gekozen tot het mooiste Maagdje van Maria, de schoonheidswedstrijd die aan het jaarlijkse dorpsfeest voorafgaat. Dat feest begint om drie uur op Goede Vrijdag, het moment dat Jezus sterft en duurt tot de vroege ochtend van Pasen. Een paar dagen kunnen de inwoners doen en laten wat God hen verboden heeft. Het zware godsdienstige juk kan afgegooid. Jezus is drie dagen dood en hij kan de zonden niet vaststellen. Voor de dorpsbevolking de aanleiding om al hun verdrongen lusten bot te vieren. De verschijning van een niet-dorpeling verstoort de geplande feestelijkheden. De dorpelingen houden ze niet van pottenkijkers bij hun feest. Niet verwonderlijk als later in de film blijkt wat ze allemaal in gedachten hebben. Madeinusa is een wonderbaarlijke kijk op een bizarre, haast surrealistische dorpsgemeenschap. Debutante Claudia Llosa bouwt de spanning gestadig op. Ze speelt de claustrofobische omgeving perfect uit en laat de kelk op het perfecte moment barsten. Madeinusa is een knappe, kleurrijke film.
* * * + El Método Grönholm is een aangename intelligente Spaanse formulefilm. Terwijl in de straten van Madrid de antiglobalisten betogen tegen de almacht van de rijkste industriële landen en het Internationaal Monetair Fonds(IMF) komen in een multinational zeven sollicitanten bij elkaar voor een ultieme selectieproef. De winnaar van de beproeving krijgt de fel begeerde baan. De kandidaten worden getest volgens de Grönholmmethode. Eén voor één zullen ze afvallen. El Método is geregisseerd door Marcelo Piñeyro, die in 2002 furore maakte met Kamatchka, een aangrijpend Argentijns drama over een gezin dat naar het platteland moest vluchten om uit de greep te blijven van het Argentijnse militaire regime. Piñeyro is een Argentijn, net als Pablo Echarri en als Natalia Verbeke die uitblinkt als corporate dominatrix in een maatpakje. Het zijn de ingrepen van het IMF die Argentinië economisch aan de rand van de afgrond hebben gebracht. El Método is een vernuftige, grappige, scherpe en ontnuchterende aanklacht tegen de macht van de corporates die zich meer en meer onaantastbaar wanen. El Método won in Gent de Canvasprijs.
* * * + De Iraanse regisseur baseerde zijn vinnige komedie Offside op persoonlijke ervaringen met zijn dochter. In Iran mogen vrouwen het voetbalstadion niet binnen. De overheid en godsdienstige regelmakers willen hen beschermen tegen de vuile praat en scheldpartijen die mannen verkopen wanneer hun team aan het knoeien gaat. De vrouwen laten zich niet doen en tonen zich erg inventief om toch het stadion binnen te glippen. Offside volgt zo’n meisje dat op weg is naar Iran – Bahrein, de terugwedstrijd van de barragewedstrijden die toegang geven tot de eindronde van het WK in Duitsland. Ze koopt een ticket aan woekerprijzen en begeeft zich met knikkende knieën naar de hekken. Ze wordt ontmaskerd en meegenomen door een militair. Alle vrouwen die faalden in hun inbraakpoging zullen doorverwezen worden naar de zedenpolitie. Offside speelt zich af net buiten het stadion waar de meisjes gevangen gehouden worden. Panahi maakte van zijn aanklacht tegen de achtergestelde positie van de vrouwen in zijn land een scherpe, levendige komedie. De meisjes bijten verbaal flink van zich af. De film werd live geschoten tijdens de wedstrijd, de decors zijn echt, de passanten zijn op weg naar de wedstrijd. Offside is coole en hippe cinema voor een breed publiek.
* * * + De grappigste films proberen vooral niet op de lachspieren te werken. De personages en gebeurtenissen zijn op zichzelf wel geestig, en als het goed zit ook grimmig genoeg. Dat is het geval in Little Miss Sunshine, een goedkope, pretentieloze maar beklijvende film over een disfunctionele familie die in een geel Volkswagenbusje naar een lokale kindermissverkiezing snelt. Het verhaal van de pornoverslaafde opa, de Nietzsche-lezende puber, de vader die iedereen via negen stappen naar de ultieme zelfontplooiing wil brengen en een homofiele Proust-kenner is niet alleen bij momenten hilarisch grappig, maar bij vooral herkenbaar, aangrijpend, vertederend. Een kleine grote film, uit Amerika nog wel.
* * * + Sta op, laat je horen, doe iets. Kom in opstand tegen de huidige batterij machthebbers die hun volk knechten. Dat is de boodschap van Salvador, één van de recente golf films over verzetshelden die het onrecht in hun land aanklaagden. Salvador Puig Antich maakte in de jaren zeventig deel uit van de weinig succesvolle Movimento Iberico de Liberacion, een linkse groepering die banken overvalt om de arbeidersbeweging te financieren. Hun motieven zijn nobel, maar de mannen hebben geen verstand van georganiseerde misdaad en lopen snel tegen de lamp. Regisseur Manuel Huerga neemt een lange aanloop waarin hij de anarchistische beweging schetst en de linken legt die in het laatste uur naar de keel grijpen. Daniel Brüh speelt de Catalaanse verzetsheld met verve. De Duitse topacteur is in Barcelona geboren en heeft een Spaanse moeder. Hij heeft de moed te kiezen voor geëngageerde moeilijke films, eerder The Edukators, Was nützt die Liebe in Gedanken bijvoorbeeld. Salvador is een flinke zit van 134 minuten die de naam Salvador Puig voor goed in het geheugen van de kijker bijtelt.
* * * + El Labirinto del Fauno is een bedrieglijk sprookje voor volwassenen dat liefdevolle fabelwezens combineert met spijkerharde horrorbeelden. Regisseur Guillermo del Toro laat Hellboy en Blade even voor wat ze zijn, en keert terug naar zijn Spaanse roots. Hij situeert het verhaal tijdens de laatste stuiptrekkingen van de Spaanse burgeroorlog in de jaren veertig. Het kleine meisje Ofelia moet met haar zwangere moeder mee naar Navarra om er in te trekken bij haar stiefvader, de keiharde kapitein Vidal. Achter de molen ontdekt het meisje een oud labyrint en de oude Sater Pan die haar voor drie uitdagingen stelt. Del Toro is gevoelig wanneer het moet, maar knalt evengoed met de zweep in nauwelijks te bekijken scènes. Wie de dubbele bodems en verhaallijnen goed in elkaar puzzelt, wacht een verbijsterend mooie, gelaagde, hoopvolle, genuanceerde fantasiefilm over de werkelijkheid.
* * * + Wristcutters: A Love Story is een zalige film met de onweerstaanbare Shannyn Sossamon en de coole Patrick Fugit. De winnaar van de Grote Prijs van de Jury van de Sundance Film Festival speelt zich af in het hiernamaals voor zelfmoordenaars. Daar lacht niemand, de landschappen zijn verbleekt en het eten is verschrikkelijk. Zia (Fugit) heeft zijn polsen overgesneden nadat zijn vriendinnetje het uitmaakte. Wanneer hij te weten komt dat ook zijn ex zelfmoord pleegde, gaat hij naar haar op zoek. Zijn compagnon de route is een Russische immigrant die heel apart een einde maakte aan zijn leven. Wristcutters is een absurde roadmovie en een originele komedie vol zwarte humor. Sossamon en Fugit vormen een mooi duo in een uitmuntende exponent van de onafhankelijke Amerikaanse cinema. Tom Waits speelt een straffe bijrol als regelaar. Het debuut van Goran Dukic verdient een release in België en Nederland.
* * * + Met de verfilming van Perfume: The Story of a Murderer opende het filmfestival van Gent in geuren en kleuren. De prent loopt inmiddels in de reguliere zalen. Het spannende moordverhaal verhult in feite een mooie parabel over menselijk gedrag, het verlangen naar liefde en onvermijdelijke overmoed. De Engelse acteur Ben Whishaw is met zijn mager, uitgemergeld lichaam vol plekken en bulten indrukwekkend in de rol van Grenouille. Rachel Hurd-Wood is met haar dieprode haren en helderblauwe ogen de perfecte incarnatie van de onschuldige maagd Laura. Alan Rickman is geweldig als overbezorgde vader. Zijn diepe, trage stem maakt van elke zin een stukje poëzie. Lezers van het boek kennen het lot dat Dustin Hoffman te wachten staat. Hij is hilarisch als de Italiaan Giuseppe Baldini, een uitgerangeerde parfumeur die al staande in zijn overvolle winkeltje slaapt, maar een grote rol zal spelen in de ontwikkeling van Grenouille. Perfume is misschien niet de perfecte film, maar wel de best mogelijke verfilming van een roman die tot voor kort het stempel van onverfilmbaar droeg.
* * * Taxichauffeur Veli-Matti wacht in de Finse film Frozen City op de sneeuw die de ellende en lelijkheid van Helsinki moet bedekken. Zijn huwelijk is op de klippen gelopen en zijn gesprek met de vrederechter over het hoederecht draait uit op een ramp. Zijn vrouw maakt het hem praktisch onmogelijk zijn kinderen te zien. Hij woont in een ongemeubeld flatje aan de rand van de stad. Zijn wacko buurman komt alle dagen aan zijn kop zeiken dat hij gordijnen moet kopen. Ramen zonder gordijnen ontsieren de gevel van het flatgebouw. Veli-Matti probeert te overleven maar wanneer hij ontslagen wordt, verliest hij de trappers. Regisseur Aku Louhimies sluit het net rond Veli-Matti’s nek langzaam maar zeker. Hij heeft in Janne Virtanen een interessante acteur gevonden die gestalte geeft aan de groeiende wanhoop en woede van een man die weinig geluk heeft en in iedereen een vijand ontwaart. Frozen City is de Finse Taxi Driver.
* * * Van de vele Duitse films die dit jaar te zien waren in Gent is Knallhart de meest publieksvriendelijke. Knallhart speelt zich af in een ruwe wijk in Berlijn. Michael Polischka is er komen wonen nadat hij met zijn moeder werd buitengetrapt door haar rijke minnaar. De kwetsbare Michael wordt afgeperst door een jongerenbende. Hij krijgt steun van twee broers die het leven op de straat wel kennen. Met zijn drieën voelen ze zich beschermd. Michael leert drinken, begint te spijbelen en wordt een crimineeltje. Detlev Buck maakte een boeiende en strakke Berlijnse variant op Amerikaanse misdaadverhalen. Zijn grijsgrauw gefilmd Berlijn is een jungle geregeld door de absolute wet van de sterkste. Hij gaat de realiteit van de straat niet uit de weg zonder in zwart-wit stereotiepen te vervallen. De soundtrack is spetterend en de jonge cast speelt de pannen van het dak.
* * * Heaven’s Doors van Swel en Imad Noury wordt nu al vergeleken met Amores Perros en dat is zowel positief als negatief. Beide films vertellen drie met elkaar verweven verhalen waarin jongeren die in de onderwereld verzeild raken, de eenzaamheid van een vrouw en de wraakneigingen van een oudere man centraal staan. Heaven’s Doors is visueel en inhoudelijk te nauw verbonden met Amores Perros om een hogere score dan drie, toch niet onverdienstelijke sterren te krijgen. De acteerprestaties zijn uitstekend, de film werkt en is nooit saai ondanks de soms erg zware thematiek maar het gebrek aan originaliteit en het gemis van een eigen stem knechten de prent. Toch kijken wij nu al uit naar wat de nog jonge Noury’s in petto hebben.
* * * De mooiste zinnen de afgelopen tien dagen waren te horen in Leonard Cohen: I’m Your Man. De documentaire is een registratie van een hommageconcert uit januari 2005. Grote artiesten brachten hulde aan de Canadese bard. Flarden van dat concert worden afgewisseld met hun getuigenissen over ’s mans werk en de invloed die Cohen op hen had. Onder andere Nick Cave, Bono, Rufus en Martha Wainwright komen aan het woord. Ook de zanger en poëet komt aan het woord en zorgt zelf met zijn zelfrelativerende teksten voor de meest memorabele momenten. I’m Your man is niet het definitieve document over Leonard Cohen. Het is een lange besnuffeling van zijn werk, een paringsdans, een geweldig voorspel dat de nieuwsgierigheid wekt van diegenen die niet bekend zijn met Cohens werk. Er is trouwens geen betere plaats om optimaal te genieten van zijn muziek dan in een donkere zaal met een perfecte geluidsinstallatie.
* * * En Aki Kaurismäki, hij filmde lustig door. De Fin richt zijn camera in Lights in the Dusk opnieuw op de medemens aan de rand van onze samenleving. Koistinen is een eenzame nachtwaker. Hij moet een juwelierszaak in een modern winkelcentrum vrijwaren van dieven. Hij heeft het dieptepunt van zijn ongeluk bereikt wanneer een blonde vamp tegenover hem komt zitten in een cafetaria. Koistinen raakt tot over zijn oren verliefd en loopt met zijn ogen open in de val. Lights in the Dusk is het derde deel van Kaurismäki’s losertrilogie die begon met Drifting Clouds and The Man Without a Past. De magie van de vorige delen ontbreekt. Kaurismäki blijft een geniaal observator die het gevoel van de kleine man kan verbeelden, maar hij heeft minder te vertellen dan we van hem gewoon zijn. Hij draait op automatische piloot, al is dat met de unieke en monumentale Fin nog altijd een garantie op knappe verstilde cinema.
* * * Niets menselijk is de filmliefhebber vreemd. De belofte van twee lesbische tienermeisjes deed de zalen volstromen voor Love Sick. De Roemeense film werkt eerder in op de hersenen dan op de liefdesklieren. Het debuut van Tudor Giurgiu is een intelligente coming of age film. Alexandra en Kiki ontmoeten elkaar op de eerste dag van de universiteit in Boekarest en zijn meteen onafscheidelijk. Langzaam groeit hun vriendschap uit tot brandende liefde. Kiki’s ingewikkelde relatie met haar broer Sandu werkt op de achtergrond als stoorzender. Love Sick is meeslepend vanaf de eerste minuut. De meisjes vormen een natuurlijk koppel, de nevenpersonages zijn goed uitgewerkt en technisch is Love Sick erg gaaf. Maria Popistasu (Kiki) is volgend jaar te zien in Miel van Hoogenbempts nieuwe film Man zoekt Vrouw.
* * * De naturalistische Schotse film Red Road speelt zich af in Glasgow. Daar werkt Jackie bij City Eye, de stadsdienst die dag en nacht de binnenstromende beelden bekijkt van de bewakingscamera’s die in de stad hangen. Jackie is een alleenstaande koele, vrouw die hard werkt en haar leven redelijk op orde lijkt te hebben. Alles is onder controle tot ze op een nacht een oude bekende op haar scherm ziet verschijnen. Ze gaat achter de man aan en zoekt radicaal de confrontatie. Het regiedebuut van Andrea Arnold is een compromisloos portret van een gekwetste vrouw. Red Road is een donkere film die graaft naar de duisterste kanten van de menselijke ziel. De beredeneerde kilte van Jackie’s acties contrasteert mooi met de visuele franje van de film. Arnold wisselt uitgemeten shots van de lelijke flatgebouwen in de havenstad af met intrigerende close-ups. Ze heeft haar verhaal niet altijd in de hand, een euvel dat wordt weggewerkt door de sterke vertolkingen.
* * * Het Sundance Festival staat garant voor goede films. Dat bewezen in het verleden al onder meer American Splendor, Girlfight en Three Seasons en nu is het ook de beurt aan Brick. De low budget film van een half miljoen dollar is een knappe melange van verschillende stijlen. Regisseur Rian Johnson gebruikt de moderne high school film als uitgangspunt, maar situeert er een verhaal en personages uit de detectiveverhalen van de jaren veertig in. Het resultaat is dat jonge, hippe tieners de taal spreken uit de boeken van Dashiell Hammett. Hoofdrolspeler Joseph Gordon-Levitt is de Humphrey Bogart van de eenentwintigste eeuw. Zonder al te veel moeite doorzie je in de studenten de archetypes van weleer: de eenzame detective, de louche informant, de femme fatalle, de drugsdealer van dienst. Als Shakespeare zijn moderne updates krijgt, waarom dan niet Whit Masterson, Patricia Highsmith of Raymond Chandler? Brick is een intelligente film met verschillende lagen. Johnson legt haarfijn het sociale systeem bloot dat op elke school heerst. Naast high school drama krijg je in Brick vooral een moordverhaal. Joseph Gordon-Levitt uit de tv-serie 3rd Rock from the Sun ontpopt zich stilaan tot een charismatisch acteur, getuige ook zijn rol in Mysterious Skin. Emily de Ravin, bekend als Claire uit de tv-hit Lost, heeft een korte rol als zijn ex-liefje. Brick is een mooi voorbeeld van hoe verschillende genres, stijlen en periodes door elkaar echt wel tot een goede, stevige film kunnen leiden. De prent is in alle ernst humoristisch, heeft een sterke verhaallijn en serieuze vertolkingen.
* * * Eén jaar na The Exorcism of Emily Rose komt een nieuwe film over dezelfde feiten in de zalen. Het Duitse Requiem is een integere karakterstudie van een Duits meisje dat in de jaren zeventig bezeten raakte door de duivel. De streng gelovige Michaela Klingler heeft epilepsie die ze onder controle kan houden door medicatie. Wanneer ze aan de universiteit gaat studeren begint voor haar een nieuw leven. Ze hoort rockmuziek, drinkt alcohol en ontmoet jongens. Haar epilepsieaanvallen worden steeds erger. Ondanks de goede raad van haar vrienden zoekt Michaela geen dokter op maar een priester. Ze begeeft zich op een hellend vlak van epilepsie, angstaanvallen en oververmoeidheid. Requiem schetst haar aftakeling stap voor stap. Hans-Christian Schmid houdt het sober, hij is niet geïnteresseerd in griezelige gruwelbeelden van schokkende lichamen en vreemde stemmen uit de hel. Hij maakte van Requiem een psychologisch portret over een ziek meisje. Zijn film past uitstekend in deze moderne tijden van godsdienstwaanzin in oost en west. Zijn nuchtere aanpak is lovenswaardig, maar maakt het aan de andere kant ook moeilijker om volledig meegezogen te worden in het tragische verhaal. Hoofdrolspeelster Sandra Hüller werd terecht bekroond op het Filmfestival in Berlijn. Ze wordt uitstekend geholpen door de creatieve beweeglijke cameravoering.
* * * Hans Petter is het explosieve hoofdpersonage van de Noorse misdaadfilm URO. Als nieuw lid van de elite-eenheid van de politie infiltreert hij in drugsbendes. Hij gaat als een ongeleid projectiel op zijn doel af. Vaak is hij succesvol maar hij neemt onnodige risico’s die zijn collega’s in gevaar brengen. Wanneer hij dealers in een hippe loungeclub moet klissen, wordt hij geconfronteerd met zijn mistige verleden. Hij kan zich opnieuw niet houden aan de orders van zijn chef en wordt op non-actief gesteld. Snel verzinkt hij in de grijze zompige zone waarin zijn persoonlijke belangen zijn professionele doel in de weg staan. De knappe hoofdrolspeler Nicolai Cleve Broch zet de film volledig naar zijn hand. Hij is bijzonder overtuigend als agent die zijn leven een nieuwe wending wil geven. Flitsend in beeld gebracht, knap geacteerd, fel gemonteerd en spannend van begin tot einde. URO mist dat beetje verfijning om een hit te scoren maar bewijst het talent van regisseur Stefan Faldbakken.
* * + Titelsong Linda Linda Linda is een hypermeezingbaar nummertje dat zich genadeloos in het geheugen vastplant. De gelijknamige Japanse film is een crowd pleaser volgens de Amerikaanse regels van het genre. Een paar dagen voor het rockfestival op de middelbare school trapt de leadzangeres het af. De overgebleven bandleden kiezen het eerste meisje dat langskomt als nieuwe zangeres. Veel geluk hebben ze niet want de eerste passante is een Koreaanse meisje dat geen Japans spreekt en niet overloopt van het muzikale talent. Gelukkig heeft ze grappige Buster Keaton-ogen en reageert ze heerlijk droog op het rock and roll-avontuur. Linda Linda Linda gaat niet erg diep en is niet vernieuwend maar een aangenaam filmpje over punk rock en kalverliefde.
* * + De uitgeweken Nederlander Rolf De Heer maakte de eerste grote Australische langspeelfilm in één van de talen van de Aboriginals. Ten Canoes is een kruising tussen een tragikomische speelfilm en een National Geographic documentaire. Vrouwen zorgen ook in deze unieke film voor problemen. De jongste man van een stam is verliefd op de derde vrouw van een ander stamlid. Hij kan zijn liefde niet verbergen en wordt het onderwerp van spot. Terwijl de stam op jacht gaat, krijgt de hitsige jonge man een eeuwenoud mythisch verhaal te horen. Rolf De Heer laat zijn twee verhalen begeleiden door een Engelstalige voice-over. Die stem zorgt voor de ironische flitsen met zijn droge commentaar op de gebruiken van de Aboriginals. Hoewel ze leven in een magische wereld en hun rituelen meer dan interessant zijn, is Ten Canoes toch geen overdreven boeiende film. Echte spanning ontbreekt en het verrassingsarme verhaalt ontvouwt zich te traag. Het is de verrassende setting van de film die het grote werk doet. De jury viel wel als een blok voor Ten Canoes die de film uitriep tot de verrassende winnaar van het filmfestival.
* * + Met Transylvania keert Tony Gatlif terug naar Roemenië na zijn wereldwijd succes met Gadjo Dilo. Daar gaat Zingarina met twee vriendinnen op zoek naar de man die haar zwanger maakte. De film schiet passioneel uit de startblokken. Opgezweept door opzwepende zigeunermuziek zoekt Zingarina naar de spreekwoordelijke speld in de hooiberg. Haar lover is een muzikale zigeuner. In Roemenië is iedere zigeuner een muzikant. Zo spannend en opwindend Transylvania is vóór de ontmoeting, zo onsamenhangend is de film er na. De schwung is uit het verhaal en de film teert verder op grappige, soms schokkende scènes die willekeurig aan elkaar lijken geplakt. Asia Argento is onweerstaanbaar als zwervende vrouw, Amira Casar is haar mooie vriendin en Birol Ünel speelt vagebond Tchangalo. Hun fraaie vertolkingen kunnen niet verhullen dat Transylvania niet Gatlifs beste werk is. De karakters zijn te schematisch uitgewerkt en de film vertoont te veel zwakke momenten. Transylvania won in Gent de Georges Delerue Prijs voor de beste muziek.
* * + Don Plutarco uit El Violin is de meest opmerkelijke verzetsheld die de laatste jaren te zien is geweest in de bioscoop. De tachtig jaar oude gehandicapte man vormt met zijn zoon en kleinzoon een trio straatmuzikanten. Plutarco speelt viool, de zoon gitaar en de kleinste gaat het geld ophalen. Ze werken en wonen in een bergachtig gebied in Mexico. Het leger is er op zoek naar opstandige boeren die een guerrillaoorlog voeren. De militairen laten de oude man ongemoeid en dat hadden ze beter niet gedaan. El Violin is gefilmd in prachtig zwart-wit, de personages zijn waarachtig vertolking maar regisseur Francisco Vargas Quevedo had het gaspedaal een beter dieper mogen indrukken. El Violin is zeer de moeite maar gaat nog trager dan erg traag.
* * + Het Indiase Water heeft veel weg van de gerechten in het Indische restaurant die zijn aangepast aan de westerse smaak. De film speelt zich af in 1938. Terwijl Gandhi in de echte wereld zijn theorieën over geweldloos verzet predikt, wonen in een afgesloten huis tientallen weduwen samen. Volgens een eeuwenoude traditie worden vrouwen die trouwen één met hun man. Sterft hun man dan blijft nog maar de helft van zichzelf over. De helft is niet genoeg om een volwaardige plaats op te eisen in de maatschappij. Dus wonen ze als verstotelingen samen in een ashram. Daar boeten ze de rest van hun leven voor de zonden die de dood van hun man veroorzaakt hebben. De achtjarige Chuyia is net weduwe geworden, wordt kaal geschoren en door haar vader in de ashram achtergelaten. De komst van het meisje zal de ogen openen van de bewoonsters. Water is een oertraditionele film met een vleugje romantiek, dramatiek en suspense aangevuld met dik aangezette Hollywoodstrijkers en hapklare dialogen. Prachtig gefotografeerd, dat wel.
* * The Devil Wears Prada belooft een vlijmscherpe satire te zijn. In de praktijk valt dat nogal mee. Het verhaaltje speelt zich af in de omgeving van de hoofdredactrice van het belangrijkste modeblad ter wereld (Meryl Streep). Een braaf onschuldig meisje met journalistieke ambities (Anne Hathaway) komt bij haar solliciteren voor een baan als tweede assistente. Hoewel ze volgens de normen in modeland te dik is en te slonzig gekleed gaat, wordt ze aangeworven. De bazin gedraagt zich als een heks die er een heidens genoegen in schept anderen te kleineren en te vernederen. Meryl Streep doet in The Devil Wears Prada voortdurend denken aan Cruella DeVil en Anne Hathaway kan niet verhinderen dat onze gedachten steeds afdwalen naar het andere donkerharige hertenkalf Audrey Tautou. The Devil Wears Prada is flauw, voorspelbaar en niet vaak grappig. De poster is beter dan de film.
* * “Tieten, Nazi’s en Bommen!” Zo wordt het nieuwe oorlogsepos Zwartboek van de Nederlandse regisseur Paul Verhoeven door PR mensen in de Verenigde Staten omschreven, want zo verkoop je een publieksfilm daarginds. Als Nederlandse inzending is Zwartboek komende maart ook op Oscarjacht en dat zit wel snor want de rechten zijn pas verkocht aan het machtige Sony International. Zijn nieuwste prent zit bomvol met oorlogsfilmclichés over bedrog, verraad en vergelding en komt zevenentwintig jaar na zijn laatste Nederlandstalige oorlogsfilm, Soldaat van Oranje. Zwartboek speelt zich af in de nadagen van de tweede wereldoorlog. Na haar ontsnapping uit een gruwelijke Nazi slachtpartij waarin haar hele familie uitgeroeid wordt, gaat de joodse zangeres, Rachel Stein (Carice van Houten), voor het verzet aan de slag. Zij infiltreert in het Nazi hoofdkwartier en raakt bevriend met de Duitse SD-officier, Ludwig Muntze (Sebastian Koch). Zij gaat werken op zijn kantoor en ontmoet daar de uitbundige Nederlandse, Ronnie (Halina Reijn). Een plan om in het gebouw gevangen verzetstrijders te bevrijden loopt uit op een bloederig fiasco en de beschuldigende vinger wijst naar Rachel. Ondanks het hoge keukenromangehalte van het verhaal en het zwakke scenario is het Carice van Houten gelukt een sterke rol neer te zetten, en haar partner in crime Halina Reijn maakt eveneens indruk als de sprankelende, sensuele Ronnie.
* * Windkracht 10 landde als de duurste Vlaamse productie ooit op het filmfestival van Gent. De film ziet er erg mooi uit. Cinematograaf Danny Elsen (De zaak Alzheimer) heeft oog voor omineuze stapelwolken, onheilspellende vergezichten of schitterend gekleurde zonsondergangen: zijn supergestileerde fotografie onderstreept de Schmalz en pathos van het verhaal. Het geld voor de speciale effecten is goed besteed. De scènes op zee – zoals de reddingsactie op een brandende olietanker - die opgenomen werden in de Engelse Pinewoodstudio's overtuigen moeiteloos. Helaas is het verhaal oeverloos voorspelbaar en werkt het Groots Aangezwollen Drama al na een kwartiertje danig op de zenuwen. Windkracht 10 probeert veel te hard een echte Hollywoodfilm te zijn, maar is niet meer dan een storm in een glas water.
* * Er zijn films die kinderen goed vinden en films die gemaakt worden voor kinderen. Tot de eerste categorie hoort Star Wars, The Lord of the Rings en Back to the Future. Het Nederlandse Don behoort tot de kinderfilms, films met een Boodschap met hoofdletter B. Met de KRO als geldschieter komt de irritante prekerige toon niet geheel uit de lucht vallen. Don is een jongetje dat van zijn chique school is getrapt en terecht komt op een concentratieschool. Hij wordt gepest maar kan zich integreren in zijn nieuwe milieu omdat hij een goed kan voetballen. Het schooltornooi staat voor de deur en Don wil zijn oude school kloppen. Een voetbalteam als metafoor voor de maatschappij. Als we samen spelen, kunnen we ook samen leven. Zoals in de meeste typische kinderfilms is lekker duidelijk wie de goede zijn en wie de slechten. Vanaf de eerste minuut is duidelijk hoe de magere plot zich zal ontwikkelen. Don is flitsend in beeld gebracht en vinnig gemonteerd, het goede mag ook gezegd worden.
* * Dat Princess op het Filmfestival met de prijs van de jongerenjury bekroond werd vinden wij op zijn minst erg vreemd. Hoewel wij de prent aanvankelijk erg onderschatten en toch aangenaam verrast werden door de animatie en het technisch kunnen van dit obscure animatieproduct stelden wij ons voortdurend vragen over de relevantie en morele betekenis van deze film. De regisseur koppelt porno en pedofilie alsof ze onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en net als je denkt dat hij het gewelddadige gedrag van het hoofdpersonage (en het feit dat hij een kind in zijn bloederige vete meesleurt; net zoals zij door zijn vijanden in de pornowereld werd gegooid) zal veroordelen splitst hij zijn publiek in de maag met een erg bedenkelijke, bijna neoconservatieve en melige epiloog. Interessant, knap gemaakt maar inhoudelijk toch twijfelachtig.
* * De Bosnische film Go West is een baby van het filmfestival. De debuterende regisseur Ahmed Imamovic ontmoette Jeanne Moreau een aantal jaren geleden in Gent. De Franse actrice is medeproducer van de film en speelt een heel klein rolletje. Haar naam staat in grote letters op de generiek. Grote sterren die hun invloed aanwenden om startende collega’s uit kleinere filmlanden te helpen, het is een warm gebaar. Ook de grote Kroatische acteur Rade Serbedzija schoot ter hulp. De Kroaat pendelt al jaren tussen Europa en Hollywood. Hij speelde in The Quiet American, Snatch, Space Cowboys, Mission: Impossible II, Eyes Wide Shut en Memento. Hij is een van de co-producers en speelt in de film Milans vader. Go West speelt zich af tijdens de burgeroorlog in Sarajevo. Milan is een Bosnische Serviër, Kenan is moslim. De eerste zuiveringen zijn begonnen. Alle besneden mannen worden vermoord. Milan en Kenan vinden er niets beters op dan Kenan te verkleden als vrouw. Ze bereiken veilig het dorp waar Milans vader (Serbedzija) woont. Nu moeten Milan en Kenan hun rol blijven spelen. Ahmed Imamovic raakt heel veel interessante onderwerpen aan: de maatschappelijke positie rol van homo’s in Servië, de oorlogssituatie in Bosnië, de massamoorden en het geritsel in de dorpen. Al deze elementen passeren de revue, maar Imamovic gaat op geen enkel dieper in. Net als hij het onderwerp van zijn film niet kon vastleggen, twijfelt hij ook tussen verschillende genres: oorlogsdrama, surrealistische komedie, satire, geëngageerde politieke cinema. Het werd uiteindelijk niets van dat alles en dus een wazige, ontgoochelende film. Imamovic heeft overduidelijk talent dat tot zijn recht zal komen als hij in het scenario van zijn volgende film meer – veel meer – durft te schrappen.
* * Neil Young: Heart of Gold is interessant voor de fans van de Canadese rocker. Met alle respect voor zijn muziek, toch is deze documentaire allesbehalve flitsend en voor wie Neil Young niet kent zelfs ronduit saai. Dat laatste is verbazend omdat regisseur in 1984 de grenzen van de rockdocumentaire verlegde met de Talking Heads-film Stop Making Sense. Heart of Gold werd opgenomen tijdens een concert in het Ryman Auditorium in Nashville. Het is de rustige Neil Young die we te zien krijgen, niet de man die ook de podia van Rock Werchter en Pinkpop kan onveilig maken met scheurende gitaren. Na ieder liedje gaat het beeld eventjes op zwart, waarna Young aan een nieuw muziekje begint. Voor een documentaire die op een megascherm geprojecteerd wordt, gebeurt er visueel véél te weinig. Huren op dvd is het advies: de liedjes zijn even mooi.
* * Nocturnes is een Frans filmpje in nostalgisch zwart-wit. Een jonge man blikt in korte hoofdstukjes terug op zijn jeugd aan het eind van de jaren vijftig. De oorlog in Algerije is net uitgebroken en zijn vader wordt opgeroepen om te gaan vechten. Heel veel heeft Nocturnes niet om het lijf. De fantasierijke herinneringen van de broertjes blijven niet lang hangen. Nocturnes haalde het maximum uit het magere scenario.
* * De marketingcampagne rond Shortbus was pure shock and awe. Niemand kon in Gent om John Cameron Mitchells tweede film heen. Vijf jaar geleden scoorde hij een culthit met Hedwig and the Angry Inch. Nu pakt hij uit met een veelbesproken seksode aan New York die ijzersterk begint. Met een jazzy soundtrack op de achtergrond zweeft de camera over een geschilderde maquette van de stad en duikt een geopend raam in. Een man filmt zichzelf terwijl hij in zijn eigen bad plast. Elders in de stad doet een paartje aan Olympische seks. Nog een andere gast probeert zichzelf te pijpen en een sm-hoer ranselt haar klant af. Na de originele en grappige introductie volgt een simplistische plot om alle personages samen te krijgen in seksclub Shortbus. Daar worden alle gaten gepenetreerd behalve het sleutelgat. Seks, seks en nog eens seks, afgewisseld met pseudo-filosofische teksten over New York. Daaruit bestaat Shortbus, een film met enkele fraaie scènes en knappe momenten die geen verhaal vertelt. Mitchell verlegt geen inhoudelijke of cinematografische grenzen. Hij preekt teveel voor zijn eigen parochie.
* * De toneelstukken van David Mamet, door vuilgebekte dialogen gedomineerde complexe kronkels, worden niet altijd geslaagde films. Het hoogtepunt uit Mamets “van de planken naar het witte doek” oeuvre is ongetwijfeld Glengarry Glen Ross. Voor het gitzwarte Edmond deden Mamet en de producenten een beroep op horrorregisseur Stuart Gordon en hij leverde een vreemde, niet bijster originele en niet van typische horrorelementen verstoken duistere tragikomedie af. William H. Macy is uitstekend als het titelpersonage en zijn steeds vreemder wordende afdaling in het nachtleven wordt opgefleurd door bekende cameo’s van Joe Mantegna als een dubieuze raadgever, Gordons Re-Animator-acteur Jeffrey Combs, Bai Ling, Denise Richards, Mena Suvari, Julia Stiles en anderen.
* * Elk filmfestival kent teleurstellingen en dat was ook dit jaar niet anders. The Black Dahlia had De Palma’s creatieve return to form moeten worden maar bleek uiteindelijk een technisch knap gerealiseerde maar inhoudelijk zwakke adaptatie van James Ellroy’s gelijknamige boek. De Palma slaagt er min of meer in om de film een uur lang boeiend te houden maar als blijkt dat het beruchte moordmysterie waar de prent volgens de misleidende trailers om gaat slechts een randverhaal is; een naar de troebele achtergrond verdrongen plotwending die plaats maakt voor de interne beweegredenen van de door de zaak geobsedeerde detectives, ontspoort de film. De Palma gooit er nog enkele typische stijlkenmerken en een vreemde/grappige tafelscène tegenaan maar kan de meubelen niet meer redden. Het resultaat is een kabbelende, door tegenvallende vertolkingen gedragen pseudo-parodie op het genre van de film-noir die uiteindelijk volledig verzuipt in een door expositie voortgedreven finale.
* Ooit was Stephen Frears de luis in de pels van het establishment. In The Queen is geeft de Engelsman een vrij podium aan Tony Blair en de Britse koninklijke familie om hun zegje te doen over de begrafenis van Prinses Diana, alweer negen jaar geleden. Queen Elizabeth reageerde erg koeltjes op de dood van het populaire ex-prinses. Blair erkende de nood van het massaal rouwende Britse volk om een reactie uit Buckingham Palace. Helen Mirren doet het erg goed met haar vertolking van levend lijk Elizabeth II. Voor de rest is The Queen hopeloze poppenkast.
* Bye Bye Berlusconi! is nog maar net afgewerkt en hij is al totaal achterhaald. In april van dit jaar verloor hij de verkiezingen tegen Romano Prodi en is hij premier af. De Duitse regisseur Jan Henrik Stahlberg debuteert met een film over een film over Berlusconi. In die film wordt Berlusconi ontvoerd en staat hij terecht voor alle processen die hij steeds miraculeus wist te ontlopen. Van zodra de overheid lucht krijgt van de filmplannen wordt de crew onder druk gezet en bedreigd met processen allerhande. De regisseur gooit het over een andere boeg. In plaats van een politieke film maakt hij een satire. Berlusconi wordt Topolino (Mickey Mouse in het Italiaans), Italië wordt omgedoopt in Topolonia. Stahlberg schildert Berlusconi af als een Latijns-Amerikaanse dictator die zijn land in een ijzeren greep houdt. Berlusconi was natuurlijk geen doetje. Hij zette de Italiaanse media schaamteloos naar zijn hand en de manier waarop hij de verschillende corruptieprocessen ontliep, is bepaald niet katholiek. Het idee om hem een fictief proces te geven, is niet slecht. Spijtig genoeg is Bye Bye Berlusconi! een gemiste kans. De film begeeft het bijna onder zijn eigen would-be politieke gewicht en wordt finaal om zeep geholpen door de hysterische acteerprestaties. De gillende en schmierende personages doen alsof ze spelen in het meest subversieve, gevaarlijke werk aller tijden. Het is nog niet bijna waar. Jan Henrik Stahlberg vertegenwoordigt het beste en het slechtste op dit filmfestival. Zijn Bye Bye Berlusconi! is koude kak. Indrukwekkender is zijn rol in Knallhart als de rijke minnaar die in het begin van de film zijn blonde minnares op de keien zet.
* Van sommige films wil je met hart en ziel houden. Van de no-budgetfilm Ahlaam bijvoorbeeld, maar de pijnlijke waarheid is dat het geen goede film is. Mohamed Al-Daradji baseerde zijn film op eigen ervaringen als medewerker in een psychiatrisch ziekenhuis in Bagdad. In de laatste dagen voor de val van Saddam Hoessein werd het ziekenhuis volledig verwoest door een bombardement. Ahlaam vertelt hoe de patiënten in het ziekenhuis terechtkwamen en wat met hen gebeurt na het bombardement. De personages maken de meest vreselijke dingen mee. Irak was onder het bewind van Saddam geen fijn land en het werd er niet beter op na de inval van de geallieerde troepen. Een film gebaseerd op dramatische feiten is niet automatisch zelf een aangrijpend drama. We weten door artikelen in Europese kranten en door reportages op televisie hoe chaotisch het leven in Irak nu is. We weten dat iedereen een slachtoffer is en moet vrezen voor zijn leven. Als Ahlaam indruk maakt dan is dat eerder door die voorkennis dan door de film zelf. Er zijn natuurlijke verzachtende omstandigheden. Ahlaam is de eerste langspeelfilm in vijftien jaar die in Irak werd gedraaid. Professionele acteurs waren er niet. De set werd - per ongeluk? - gebombardeerd door Amerikaanse gevechtshelikopters. De crew moest heel de tijd bewaakt worden door Amerikaanse en Irakese veiligheidsfunctionarissen. Regisseur Al-Daradji werd tot twee maal toe ontvoerd door aanhangers van de verdreven dictator Hoessein en tegen de muur gezet om gefusilleerd te worden. Hij ontsnapte miraculeus aan de dood. De making-of zou beslist hallucinante scènes opleveren. De film zelf is een zeer fragmentarisch werk dat zenuwachtig werd gefilmd en nog nerveuzer werd gemonteerd. Beloftevolle scènes worden vaak abrupt onderbroken en de amateuracteurs gaan onderuit in de dramatische scènes. Subtiliteit was waarschijnlijk het laatste waar Al-Daradji aan dacht, maar misschien kan hij voor een volgende film de beroemde quote van Frank Capra in gedachten houden: “I made mistakes in drama. I thought drama was when actors cried. But drama is when the audience cries.”
De films die een reguliere bioscooprelease krijgen, werden/worden uitgebreid besproken op deze site wanneer ze uitkomen. De 34ste editie van het Filmfestival Gent loopt van 9 tot en met 20 oktober 2007.