PAN'S LABYRINTH - EL LABERINTO DEL FAUNO

Guillermo del Toro filmde El Laberinto del Fauno in Spanje met Spaans geld. Hij schreef zelf het scenario en liet de productie over aan zijn goede vriend Alfonso Cuarón. Het is Del Toro's manier om de film te maken die hij zelf voor ogen heeft. Grote, Amerikaanse producenten kunnen hun hoed opeten. Del Toro plooit niet naar clichés, buigt niet voor studio's. Op die manier kan hij een film maken die op het eerste gezicht sprookjesachtig mooi, maar op onverwachte momenten ongenadig hard is.

We bevinden ons in de nasleep van de Spaanse burgeroorlog anno 1944. Franco heeft de strijd verloren, maar in het noorden van Spanje gaat de strijd ongenadig verder. De rebellen verschuilen zich in de bossen, maar worden er opgejaagd door de genadeloze fascist Vidal. De kapitein zwaait er vanuit een afgelegen boerderij de scepter. Hij is een keiharde narcist die geen tegenstand duldt en zijn personeel kleineert. Zijn manschappen hebben geen andere keuze dan braaf ja te knikken. Wie niet voor Vidal is, is tegen hem.

Vidal is een sadist zonder hart. Dat blijkt wanneer zijn toekomstige, zwangere vrouw en haar dochtertje Ofelia bij hem intrekken. Het enige waarin hij geïnteresseerd is, is het ongeboren kind, de zoon die hem moet opvolgen. De gedachte dat het kind evengoed een meisje kan zijn, komt niet in hem op. Meisjes zijn zwak. Hij behandelt Ofelia als een object, niet als een mens. Het 12-jarige dromerige kind wordt gelukkig goed opgevangen door Mercedes, de huishoudster van Vidal die in het geniep ook de rebellen helpt. Ofelia ontdekt achter de boerderij de ingang naar een eeuwenoud labyrint.

In dat labyrint huist Pan, een krakende, eeuwenoude faun. De half geit/half mens vertelt Ofelia wat de kijker al uit de proloog weet: dat ze eigenlijk een prinses is die terug moet keren naar haar koninkrijk van de onderwereld. Om dat te doen moet ze wel haar moed bewijzen en drie opdrachten tot een goed einde brengen. Ofelia gaat de uitdaging aan, maar wat is uiteindelijk angstaanjagender: de realiteit of de fantasie?  

Voor sprookjes werden neergeschreven waren het genadeloos harde vertellingen die zelden goed afliepen. In die zin keert Guillermo Del Toro met El Laberinto del Fauno terug naar de ware aard van het sprookje: het zegt ons iets over de realiteit, maar zonder te verbloemen, zonder alles mooier te maken dan het echt is. De sprookjeswereld die Ofelia leert kennen is er eentje vol gevaren. Als Harry Potter aan een opdracht begint, weet je dat hij zal slagen. Wanneer Ofelia oog in oog komt te staan met een man die zijn ogen in zijn broekzak heeft, ben je er niet zo zeker van dat ze uit zijn blikveld zal kunnen ontsnappen. In El Laberinto del Fauno worden elfjes zonder pardon opgepeuzeld en worden magische deuren soms gesloten. Del Toro maakt geen Disneyfilms. Zijn verhalen lopen misschien niet goed af.

Parallel met de sprookjeswereld waarin Ofelia vertoeft, ontspint zich een al even gruwelijke verhaallijn in de realiteit. Kapitein Vidal vermorzelt elke tegenstander die zich te dicht in de buurt waagt en dat zorgt voor gruwelijke beelden. Een onschuldige boer wordt een kopje kleiner gemaakt met een fles wijn, terwijl een verzetsstrijder op een kundige manier gefolterd wordt. Als kijker verwacht je dat de regisseur de camera wel net op het goede moment zal wegdraaien, maar dat doet hij niet. Sommige beelden zijn zo onverwacht hard dat het lijkt alsof Del Toro met een zweep plots in je gezicht knalt. Dat zijn we als kijker niet gewend.

Del Toro maakte El Laberinto del Fauno voor zeven miljoen dollar – nog geen tiende van het budget dat hij heeft om Hellboy II te maken – maar opent al vanaf de eerste beelden een visueel prachtig sprookjesboek. De onderwereld van Pan is een duister, donker insectenboek. De faun zelf ziet er schitterend uit, maar belangrijker is nog dat Doug Jones hem een gelaagd karakter geeft. Pan is niet voor een gat te vangen. Hij is complex en misleidend. De Pale Man is het tweede huzarenstukje van de speciale effecten-ploeg.

De echte mensen zijn even indrukwekkend als de fabelwezens. Sergi López (Harry, un ami qui vous veut du bien) zet een ijzersterke prestatie neer als totalitaire kapitein Vidal, de harteloze maniak. Hij snijdt als een scherp mes door de film. Maribel Verdú (Y tu mamá también) biedt weerwerk als het huishulpje Mercedes wiens broer de aanvoerder is van de rebellen in de bossen. Samen met de dokter (Álex Angulo) speelt ze dubbel spel, en dat kan zuur opbreken. De rol van Ofelia wordt gespeeld door de 12-jarige Ivana Baquero, die we eerder dit jaar nog aan het werk zagen in Frágiles.

In tegenstelling tot zoveel andere fabelfilms levert Guillermo Del Toro met El Laberinto del Fauno geen gladde, afgewerkte film af, maar een ruwe, hoekige parel. Hij laveert behendig tussen werkelijkheid en sprookje en trekt interessante parallellen tussen beide werelden. Del Toro gooit zich nu op Hellboy II, maar de vooruitzichten zijn interessant. Hij heeft alweer een andere Spaans/Mexicaans film op het programma.