TRANSYLVANIA

De nieuwe film van Tony Gatlif biedt niets nieuws onder de zon. Voor één keer is dat behoorlijk goed nieuws. Men verwijt Roger Federer ook niet dat hij nog nooit wereldkampioen snooker is geworden.
 
Transylvania ligt honderd procent in de lijn van de films die hij eerder maakte. De Franse zigeuner met Algerijnse roots maakt kleurrijke, energieke reizende films over mensen die zich niet gebonden voelen met de plaats waar ze vandaan komen. Gatlif laat zich niet beperken door een overdreven zin voor realisme en bekommert zich nauwelijks om de uitwerking van een verhaal. Hij schept een kader waarin zijn personages zich laten meeslepen door de muziek, hun toevallige gang gaan en zichzelf ontdekken. Waar ze heen gaan is niet belangrijk, wel waar ze uitkomen.

Met Transylvania keert de 58-jarige filmmaker terug naar Roemenië, waar ook Gadjo Dilo zich afspeelde, zijn grootste commerciële succes tot op heden. In Transylvania gaat Zingarina (Asia Argento) met twee vriendinnen op zoek naar de man die haar zwanger maakte. Ze had in Frankrijk een vurige romance met een zigeunermuzikant die van de ene dag op de andere verdween. Ze zoekt naar een speld in een hooiberg. In Roemenië is iedere zigeuner een muzikant. Musici duiken op achter iedere hoek, in ieder portaal, in de kelder en op de zolder. Muziek is overal.

De film schiet passioneel uit de startblokken. Zingarina’s romantische zoektocht is dwingend en opzwepend. Nadat ze haar tolk dumpt, blijft Zingarina over met Marie (Amira Casar). Gatlif werpt een intrigerende schaduw over hun relatie. Hun vriendschap is brandend en apart. Marie gedraagt zich bezitterig, Zingarina heeft haar nodig.

Zo lang Zingarina haar onvindbare man blijft zoeken, is Transylvania onweerstaanbaar meeslepend. Na de ontmoeting breekt de film in twee. Het is te zeggen: Zingarina breekt in twee. Film en hoofdpersonage storten samen in elkaar. De ontmoeting in het midden van de film is een cinematografisch hoogstandje, een extatische climax na een zinderend filmvoorspel. Doodjammer is het dan ook dat het hoogtepunt zo vroeg komt want de film gaat nog een tijdje door. Het doel van de film is bereikt, de nevenpersonages verdwijnen en Zingarina trekt alleen verder. Tot ze Tchangalo (Birol Ünel) ontmoet. Tchangalo is een zwervende ziel die aan de kost komt als sjacheraar. De buik van Zingarina wordt ronder, aan terugkeren naar Frankrijk denkt ze niet meer. Samen zwerven ze doelloos verder.

Transylvania deel twee is een verzameling van losse scènes, anekdotische voorvalletjes in een verstild landschap. De intensiteit van de eerste drie kwartier is volledig verdampt. Sommige scènes zijn grappig, andere dan weer aangrijpend, de meeste blijven ergens tussen beide hangen. Gatlif springt van de hak op de tak. De lijn in de film slingert heen en weer.

Transylvania draait om volledig om Zingarina en Tchangalo. Gatlif heeft hun verleden en hun afkomst open gelaten. Hij laat raden waar ze vandaan komen en kan niet duidelijk maken waarom Zingarina niet gewoon naar huis gaat. Aan hun uiterlijke kenmerken is een en ander af te lezen, hun ziel blijft diep verborgen. Het zijn de ijzersterke vertolkingen die Transylvania overeind houden. Asia Argento heeft een vulkanische présence, Birol Ünel is haar onpeilbare compagnon de route. Gatlif werkte voor Transylvania met mensen die geleefd hebben. Die levenservaring dringt door in de realistische vertolkingen van de alles behalve doorsnee personages. Wat Gatlif hen vergeten meegeven heeft, voegen de acteurs en actrices zelf toe met hun rauwe bluesy verschijning. Amira Casar is de dochter van de Koerdische vader en een Russische operazangers. Ze is geboren is Engeland, werd opgevoed in Ierland en woont al jaren in Frankrijk. Ze werd ontdekt door de legendarische fotograaf Helmut Newton en was model voor Jean-Paul Gaultier. De Italiaanse Asia Argento liep van huis weg toen ze veertien was. Birol Ünel (Gegen Die Wand) is een Turkse Duitser of een Duitse Turk die jarenlangs sukkelde met een knoert van een alcoholverslaving. De mix van verschillende nationaliteiten, acteerstijlen en persoonlijke levensgeschiedenissen werkt wonderwel.

Transylvania was de slotfilm van het filmfestival van Cannes. De muziek werd bekroond op het recente filmfestival in Gent. Visueel en muzikaal is Transylvania een erg fijne film. De vertolkingen zijn van een hoog niveau. Een echte Gatlif-film dus. Dat houdt ook in Transylvania onevenwichtig is. De beste muzikale scènes zijn ronduit briljant, de zwakste dialogen zijn tenenkrommend. Sinds Gadjo Dilo heeft de Gatlif een grote schare onvoorwaardelijke fans. Zij zullen hem moeiteloos vergeven dat hij opnieuw vergeten is een echt verhaal te vertellen. Voor de anderen is Transylvania een twijfelgeval.