CASINO ROYALE

Hoe het zover kon zijn gekomen, dat vroegen de fans zich en masse af. Het was veertig jaar daarvoor immers allemaal zo anders begonnen, toen Sean Connery zich als eerste acteur aan deze rol waagde. De geheim agent was destijds nog een man van vlees en bloed, die toevallig in allerlei vreemde situaties verzeilde – meestal op exotische locaties, omringt door mooie vrouwen. Zo nu en dan belandde hij in een vuistgevecht en als de nood echt aan de man was, trok hij zijn Walther PPK en vuurde daarmee het verlossende shot. Hij bleef hiermee dicht bij het personage dat de Britse schrijver Ian Fleming in zijn romans voor ogen had. Hij was niet voor niets Ian Fleming’s James Bond.

Naarmate de reeks vorderde, ging Bond steeds meer op een superheld lijken, rechtstreeks afkomstig uit één van de comics van Marvel. De problemen waarmee 007 te maken kreeg werden steeds groter, Connery werd ouder en werd tenslotte door de soms ridicule en stereotype Bond van Roger Moore vervangen. In iedere film moest zijn tegenstander weer een ander snood plan smeden om de wereld te vernietigen, en het enige devies leek: Bigger is Better! Deze formule bereikte bij de laatste film van Pierce zijn tragische dieptepunt. Exit Brosnan. Enter Craig.

Je kunt veel over Daniel Craig, de nieuwe Bond, zeggen, maar hij is niet een klassieke schoonheid. Met zijn pokdalige gezicht, uitstaande oren en terugtredende haargrens lijkt hij nog het meeste geschikt voor het spelen van de bad guy, maar na het zien van de openingsscène van Casino Royale moet je concluderen dat precies hij het wonder is waar de makers op zaten te wachten. Zijn geloofwaardigheid spat van het scherm, en de discussie over wie de beste Bond aller tijden is, zal ongetwijfeld weer in alle hevigheid oplaaien. De best acterende Bond is hij in ieder geval.

In die eerste paar minuten wordt al snel duidelijk hoe anders dit deel is, vergeleken met de twintig andere delen uit de reeks. James heeft zijn 00-status, en de bijbehorende license to kill, nog niet binnen. Daarvoor zal hij eerst twee kills moeten maken, waarbij de kijker hem op de voet volgt. Op ruwe en vooral rauwe wijze zien we hoe hij deze eerste moorden begaat. De camera wringt zich hierbij in allerlei rare standpunten, het lensgebruik is opvallend artistiek en er wordt een behoorlijk grauw beeld geschetst van de situatie. Mensen in de bioscoop kijken nog eens op hun ticket om zich ervan te verzekeren dat ze niet bij één of andere onbekende Britse arthouse film zijn beland.

De mooie openingscredits, gebaseerd op het pokerspel, verraden echter dat we hier wel degelijk met Bond nr. 21 te maken hebben. Het openingslied, You know my name van Chris Cornell, hebben we wel eens beter gehoord, maar past bij het karakter van de film. Wat hierna komt zal vermoedelijk zelfs de mensen van Craignotbond.com achterover doen slaan van verbazing. Een bijna een kwartier durende achtervolgingsscène, waarbij Bond op zijn eerste missie een mysterieus figuur met afschuwelijke brandwonden op zijn gezicht moet achtervolgen. Deze man blijkt een volleerde acrobaat te zijn, een soort half mens/half luipaard, en maakt het Bond erg lastig om hem bij te houden. Trappen, muren, hijskranen, hoge gebouwen, ze zullen allemaal als slagveld worden gebruikt voor wat vermoedelijk de beste achtervolgingsscène binnen de reeks ooit is, en, jawel, één van de beste actiescènes aller tijden. Jackie Chan zou er nog een puntje aan kunnen zuigen. De film is dan amper een half uur bezig.

Het verhaal is ondergeschikt aan de actie, humor en vooral echtheid van deze nieuwe Bond. Regisseur Martin Campbell, tevens verantwoordelijk voor Goldeneye, lijkt zichzelf in alle opzichten te hebben overtroffen. Wat heet, geen spoor van de knulligheid van destijds is terug te vinden en je maakt kennis met een sterfelijke Bond, die zelfs gevoelens krijgt voor zijn vrouwelijke collega Vesper Lynd. Vesper is een intrigerend en mysterieus personage, en wordt gespeeld door de beeldschone Eva Green. De chemie tussen haar en Craig is duidelijk aanwezig op het scherm, en is zo aandoenlijk dat zelfs de kijker die puur voor de actie is gekomen erdoor betoverd zal raken. Ook hun dialogen zijn van een bijzonder hoogstaand en vooral intelligent niveau. Het vermoeden is dat Paul Haggis, de Oscarwinnende scriptschrijver van Crash, hier een groot aandeel in heeft gehad.

Geen Bond zonder nemesis, en de Deense acteur Mads Mikkelsen maakt van Le Chiffre een onvergetelijke schurk. Hierbij is eveneens duidelijk gekozen voor realisme. Daar waar in het verleden de tegenstanders van Bond op onverklaarbare wijze de aardbol probeerden te vernietigen is het deze man slechts te doen om zichzelf en zijn eigen belang. Zijn spel doet soms denken aan die andere onvergetelijke Bondschurk, Christopher Walken, met als kanttekening dat Mikkelsen zijn rol niet op de automatische piloot speelt en iedere scène waarin hij zit probeert te stelen. In wat misschien wel de beste scène van de film is, martelt hij Bond door met een touw tussen zijn benen te slaan. Flashbacks van Hostel en Saw flitsen voorbij, en de Deen is hierbij erg intens aan het acteren met als resultaat dat hij werkelijk van het witte doek spat.

Ook met de humor zit het goed in Casino Royale. De steeds flauwere woordgrappen van zijn voorgangers zijn vervangen door situatiehumor en zelfspot. Als Bond op een gegeven moment een Martini bestelt en de ober zoals verwacht vraagt of hij deze zoals gewoonlijk shaken not stirred wil, zegt James dat het hem geen zak kan schelen. Dat is slechts één van de vele momenten in de film waarin Bond de lachers op zijn hand krijgt. Voornamelijk omdat hij erg atletisch en serieus oogt, weet hij keer op keer met zijn droog komische opmerkingen te scoren.

Bij het zoeken naar minpunten blijft het lijstje opmerkelijk leeg. Natuurlijk zou je het stuk waarin James en Vesper hun liefde voor elkaar betogen kunnen bestempelen als langdradig, maar het voegt een bepaalde menselijkheid toe die niet eerder is vertoond binnen de series. Sommige jonge kijkers zullen misschien ook afgeschrikt worden door de op zijn zachts gezegd verrassende transformatie die 007 heeft ondergaan. En vooruit: die sluikreclame voor Sony is af en toe ergerlijk, maar daarmee is het budget waarschijnlijk erg opgeschroefd. Het doel heiligt hierbij de middelen.

Het zou krankzinnig zijn om niet in te zien dat deze Bond op eenzame hoogte staat met welke andere film dan ook uit deze legacy. Waar alle andere Bondfilms in het beste geval uitstekend formulewerk waren, is James Bond nu eindelijk een volwassen personage met bijbehorende serieuze film geworden. Voor wie het wil horen: dit is de beste Bond ooit met in de hoofdrol de beste Bond ooit. De tijd zal leren of dat inderdaad waar is.