FLAGS OF OUR FATHERS

Met films als Absolute Power, True Crime, Space Cowboys en Blood Work leek het even mis te gaan maar toen hij drie jaar terug met het hierboven genoemde Mystic River opdook werd hij de hemel in geprezen. Zoals vaak in Eastwoods werk, voor en achter de schermen, spelen “de man” en het inherente geweld een grote rol in die film maar wij kunnen ons nog steeds niet van een wrange nasmaak ontdoen na het bekijken van de scène waarin Laura Linney’s personage opeens uit het niets de wraakgevoelens en het machismo van haar man (Sean Penn) bevestigt door hem duidelijk te maken dat de moord op een onschuldig man “de juiste weg” was, als bescherming van “zijn” buurt. Dan vonden we Million Dollar Baby, geschreven door de toch ietwat overschatte scenarist Paul Haggis, alvast op moreel vlak beter.

Met Flags of Our Fathers levert Eastwood misschien wel zijn meest ambitieuze werk als regisseur af. Dit is het eerste luik van een oorlogssage waarin hij de Amerikaanse én Japanse zijde bij de slag om het eiland Iwo Jima belicht. Volgend jaar verschijnt Letters from Iwo Jima met Ken Watanabe in de hoofdrol maar eerst dumpten de distributeurs, zonder ook maar enige promotiecampagne, Flags of Our Fathers in de zalen. De film heeft het amper een week volgehouden in de meeste bioscopen, werd meteen in het niemandsland van de kleine zaaltjes in de commerciële bioscoopketens gedumpt en verdween bijgevolg als sneeuw voor de zon. Wie hem toch nog ergens weet te ontdekken mag zichzelf gelukkig prijzen. Waarom de prent moest genegeerd worden is ons onbekend. Misschien zijn er al teveel oorlogsfilms geweest, of misschien zitten er geen grote namen in de cast… feit is wel dat Flags of Our Fathers absoluut geen perfecte film is. Maar deze behandeling verdient Eastwood niet.

In Fathers volgen we de bij de montage duchtig verknipte, niet chronologische wedervaren van enkele jonge soldaten die tijdens de Tweede Wereldoorlog naar het eiland Iwo Jima worden gestuurd om daar de Japanners terug te dringen. Wat een zoveelste strijdtafereel lijkt wordt uiteindelijk de ultieme propagandacampagne van het Amerikaanse leger als een fotograaf, bijna nietsvermoedend, een iconische foto kiekt: zes mannen richten op de berg Suribachi de Amerikaanse vlag op. Terwijl de strijd voor en na het onopvallende gebeuren hevig verder raast veroorzaakt de foto een hype aan het thuisfront. Het leger besluit de drie overlevende soldaten op de foto naar huis te halen en dat is het begin van een voor enkelen onder hen misselijkmakende politieke campagne om, met de patriottische foto hoog in de lucht, geld in te zamelen voor het bloedvergieten.

“Eastwood neemt teveel hooi op zijn vork”; zo zouden we Flags of Our Fathers beschrijven. De film wil een epische oorlogsfilm, een karakterportret, een ontroerende blik op een vader-zoon relatie en een anti-oorlogspamflet zijn. Scenarist Haggis (die een eerdere versie van het scenario door William Broyles Jr. herwerkte) vond dat het gelijknamige boek van James Bradley en Ron Powers maar op een manier op het witte doek kon komen en dat was door het verhaal voortdurend tijdsprongen te laten maken. Het resultaat is een overdadig ingewikkeld en veelal onduidelijk narratief zootje. Het ene moment bevinden we ons op het slagveld met personages die we met moeite onderling kunnen onderscheiden, het volgende moment ontmoeten we de drie soldaten die de natie toespreken en dan bevinden we ons weer op een van de schepen op weg naar Iwo Jima en krijgen we de typische karaktermomenten om de personages vorm te geven over ons heen. Het resultaat is dat we nooit echt iemand leren kennen en dat veel bekende koppen onverklaarbaar in de schaduwen blijven. Zo castte Eastwood Paul “Fast and the Furious” Walker, Jamie “Billy Elliot, King Kong” Bell, Robert “Terminator 2” Patrick en Neal “Minority Report” McDonough in wat we met moeite veredelde cameo’s kunnen noemen. De foto’s aan het eind van de film doen vermoeden dat deze acteurs gevraagd werden omwille van hun fysieke gelijkenissen met de personages die ze vertolken.

In de hoofdrollen bewijst Ryan Phillippe (hij komt het dichtst in de buurt bij wat we als een hoofdpersonage kunnen bekijken) eindelijk volwassen te zijn en hoewel zijn rol niet bijzonder veel om het lijf heeft werkt hij toch als punt van herkenning voor het publiek. Jesse Bradford mag dan weer de man die zich neerlegt bij de situatie en er het beste van probeert te maken spelen terwijl Adam Beach het als de voortdurend dronken Ira Hayes vooral moeilijk heeft om gebruikt te worden door het leger. Deze drie acteurs doen wat van hen gevraagd wordt maar blijven omhulsels voor slechts een stereotiepe karaktertrek. Verder duiken ook John Slattery (zo een acteur wiens gezicht wel bekend lijkt maar die je nooit aan een eerdere rol kunt koppelen) als de man die de promotietour in de States in goede banen moet leiden, Melanie Lynskey (uit Heavenly Creatures) en Barry Pepper in mooie bijrollen op. Vooral Pepper slaagt erin om met heel weinig materiaal toch een goed personage neer te zetten.

Het is erg frustrerend om te zien hoe de film zich niet wil concentreren op een onderwerp of bepaalde personages. Het verhaal zwalpt doelloos van de ene gebeurtenis naar de andere en lijkt een beetje over alles en nog wat te gaan. Visueel zit het daarentegen wel snor. Eastwood maakt voor het eerst veelvuldig gebruik van visuele effecten en levert onoriginele maar effectieve beelden af. Zo roepen de ontelbare schepen op weg naar Iwo Jima herinneringen op aan de Griekse vloot op weg naar Troje en is de beschieting van het eiland een audiovisueel spektakel dat doet denken aan de actiescènes uit Pearl Harbor (zo ongeveer het enige waar die film goed voor was). De vele oorlogsfilms van de laatste jaren hebben er echter voor gezorgd dat we ondertussen alles wel een beetje gezien hebben en ook Eastwood blijft stranden op de beeldtaal van Steven Spielberg (die deze film trouwens produceert) voor Saving Private Ryan.

Als we opvallend streng lijken dan is dat niet omdat we de film slecht vinden, wel integendeel. Flags of Our Fathers is een grootse, epische film die echts iets te vertellen heeft. Het is alleen dat Eastwood en Haggis het niet goed vertellen. Inhoudelijk schreeuwt de film het uit, klaar om gezien te worden. De acteurs menen dat ze in een nieuw meesterwerk te zien zijn, de beeldvoering van cinematograaf Tom Stern is razend knap en de muziek van Eastwood zelf ingetogen. Dit is een prent die het verdiend om gezien te worden. Dat Eastwood zijn hart en ziel in de productie legde staat als een paal boven water. Maar het wringt tegen. Waarschijnlijk is dit net een oorlogsfilm teveel.

In februari komt Letters from Iwo Jima in de zalen. Hopelijk komt Eastwood dan echt “to the point”.