REQUIEM

De Duitse film Requiem is op krak dezelfde historische feiten gebaseerd als het flauwe The Exorcism of Emily Rose dat vorig jaar een weinig succesvol bioscoopleven had. Op 1 juli 1976 overleed de 23-jarige Anneliese Michel in Klingenberg door uitdroging, uitputting en ondervoeding na een schier onophoudelijke reeks pogingen haar te bevrijden van de demonen die haar teisterden. De duivelsuitdrijving werd uitgevoerd door twee priesters die daarvoor de toestemming hadden gekregen van hun overste. Twintig jaar na haar dood is het graf van de devote dode een bedevaartsoord voor pelgrims die haar aanbidden als een ware martelares.

In de film heet ze Michaela Klingler, een studente die opgroeit in een strengkatholiek gezin in het zuiden van Duitsland, de regio waar ook de huidige paus Benedictus XVI vandaan komt. Michaela leidt al jaren aan zware aanvallen van epilepsie die ze enigszins onder controle weet te houden met een strenge medicatiekuur. Requiem speelt zich af in een niet-aangeduid verleden dat net zo goed het heden zou kunnen zijn in het ultraconservatie boerendorp waar Michaela woont.

Haar ouders zijn er niet gerust op wanneer Michaela gaat studeren en op kamers gaat wonen. In de stad begint voor haar een nieuw, ander leven waarin uitgaan en vriendjes even belangrijk zijn als de aanbidding van de Heilige Katherina von Biasca. Ze sluit vriendschap met Hanna, een rationeel denkend meisje dat tegengewicht biedt aan de godsdienstige dogma’s en psychische warboel in Michaela’s hoofd.

De vrees van haar ouders wordt bewaarheid. De aanvallen komen terug en worden erger. In plaats van een dokter te zoeken gaat ze te rade bij een priester: het geloof als medicijn. Ze zakt dieper en dieper weg en komt fataal in de greep van haar epilepsie- en angstaanvallen. Het moeten wel demonen zijn.

Requiem eindigt waar The Exorcism of Emily Rose begint: bij de uitdrijvingen. Regisseur Hans-Christian Schmid zoekt de schuldigen niet. Hij is een nuchtere observator die de feiten vaststelt die geleid hebben tot de vermijdbare dood van de jonge vrouw. Hij illustreert de duivelse draaikolk waaraan Michaela niet kan ontsnappen. Requiem houdt afstand van de feiten en van de personages. Schmid filmde in grijzige vale tinten.
Requiem is in alle aspecten terughoudend. Het beeld, de muziek en de collectief grandioze acteerprestatie passen perfect in elkaar zonder dat één specifiek filmisch element naar de voorgrond treedt. Meer nog, Requiem lijkt zich volledig op de achtergrond af te spelen. Enkel tijdens de aanvallen krijgt de hyperbeweeglijke camera een belangrijke rol.

De camera vormt een perfecte twee-eenheid met hoofdrolspeelster Sandra Hüller. De Duitse theateractrice speelt haar eerste grote filmrol en won meer dan terecht de Zilveren Beer in Berlijn. Met bescheiden bewegingen, rustige dialogen en veel stiltes incarneert ze een tragische jonge figuur die overvallen wordt door sterkere krachten. Moeder Imogen Kogge – vorig jaar ook te zien in De Bloedbruiloft van Dominique Deruddere - en Burghart Klaussner - de vader van Alex in Goodbye Lenin! – vormen een herkenbaar echtpaar dat vasthoudt aan wat het kent. Ze houden van hun dochter tot de dood er op volgt.

Hans-Christian Schmid laat veel open. Hij schept ruimte waar de toeschouwer in moet stappen. Zijn nuchterheid en uiterst subtiele aanpak, waarin de dramaturgische ingrepen minimaal zijn, neigt naar droge, hermetische filmkost. Wie de stap kan zetten en de concentratie kan opbrengen om het verhaal in te laten werken, zal overrompeld worden. Hoe onwaarschijnlijk het verhaal van Michaele Klingler ook moge zijn. Requiem vertelt het met een verbluffende logica. Schmid graaft zo diep in het hoofd van Michaela dat iedere stap die van Michaela de zieke studente die verliefd is op God, Michaela de weerloze jonge vrouw maakt die er met volle overtuiging voor kiest om behandeld te worden door duivelverjagers. In Requiem is de overgang verklaarbaar, aanvaardbaar en wrang logisch.