THE DEPARTED

Scorsese zette voor het Amerikaanse scenario William Monahan aan het werk, een man die wel eens zou kunnen uitgroeien tot een erg belangrijke schrijver in Hollywood. Monahan won het grote lot toen hij in 2001 een deal versierde met producer Mark Gordon van 20th Century Fox. Voor een gigantisch bedrag mocht hij Kingdom of Heaven en Tripoli schrijven voor regisseur Ridley Scott. Kingdom of Heaven is inmiddels gemaakt, Tripoli zou voor volgend jaar op de draaischema's staan. Monahan schreef intussen ook een script voor Jurassic Park IV en dus de Amerikaanse remake van Infernal Affairs. De Chinese film groeide inmiddels uit tot een trilogie en een klassieker in het genre. Naar verluidt schreef Monahan de remake zonder het origineel te bekijken. Kwestie van zich niet te veel te laten leiden.

Het is een beetje vreemd dat een gehaaide regisseur als Martin Scorsese zich aan een remake waagt, maar de man doet meer dan de film opnieuw opnemen voor een Amerikaans publiek. Hij herneemt hetzelfde uitgangspunt, maar herinterpreteert, herkauwt, herschikt en herwikt de film tot een eigen, volledig nieuw project. Bovendien trommelde hij zo'n ijzersterke cast op dat de film sterk genoeg is om het origineel te overvleugelen.

De Ierse maffiabaas Frank Costello (Jack Nicholson) is in The Departed de poppenspeler die alle touwtjes in handen heeft. In een knappe proloog zien we hoe hij in een winkel de jonge, arme wees Colin Sullivan met brood, melk, wat wisselgeld en veel mooie woorden tot de maffia kan bekeren. Costello is van mening dat je je nooit aan de omgeving moet aanpassen, maar dat je de omgeving naar jouw hand moet zetten. Je moet nooit afwachten, maar zelf altijd actie ondernemen. Wat je wilt hebben, moet je zelf grijpen. Costello stuurt Sullivan (Matt Damon) naar de politieschool. De jonge knul kan op die manier een belangrijke mol worden binnen de State Police Department.

Costello denkt op die manier alle pionnen op het bord te kunnen beheersen, maar dat is buiten de politie gerekend. In zekere zin beramen zij net hetzelfde plan: ze leiden Billy Costigan (Leonardo DiCaprio) op tot valse crimineel om in de maffia van Costello te infiltreren en op die manier de State Police Department van alle informatie te voorzien. Costello is hand picked: hij is eenvoudig maar intelligent, sluw en geslepen, en heeft criminele familiebanden wat zijn geloofwaardigheid in het milieu vergroot. De man draait gewillig de bak in om meer aanzien bij Costello te verwerven.

Sullivan lijkt op het eerste gezicht geen problemen te hebben met zijn job als mol. Hij werkt zich al snel op en knoopt een relatie aan met de psychologe Madolyn (Vera Fermiga). Costigan heeft het moeilijk zich bij Costello te bewijzen. Om zijn dubbelleven de baas te kunnen geraakt hij aan de valium en begint hij een passionele relatie met de enige vrouw die naar hem luistert. Madolyn – uiteraard. De femme fatale wordt zonder het zelf te beseffen de enige link tussen twee mollen die elkaars echte identiteit niet kennen. Naarmate de film vordert, wordt het steeds minder duidelijke wie de goede is en wie de slechte: een maffiosi bij de politie of de politie bij de maffiosi: wat is uiteindelijk het verschil? Als een geweer gericht is op de plek tussen je ogen, maakt dat niet veel uit.

In deze oppervlakkige tijden van voorgekauwde thrillers is The Departed een verademing. Martin Scorsese en William Monahan brengen een spannend kat-en-muisspel waar niets zeker en niemand echt te vertrouwen is. Als kijker moet je goed bij de les zijn om de draden die Scorsese uitzet nauwgezet te volgen. The Departed is een ingewikkelde film, maar nooit té ingewikkeld. Als regisseur is Scorsese in geweldig ouderwetse doen. Dialogen, beelden en muziek vloeien perfect in elkaar over. Alsof het de oude meester niet de minste moeite kost. Op het einde bouwt hij een paar plottwists in die voor klamme handen zorgen.

Scorsese wist dat hij voor deze keiharde thriller ijzersterke acteurs nodig had. In vergelijking met het origineel werd de rol van Frank Costello uitgebreid. Die rol zou eerst naar Robert DeNiro gaan, maar die had het te druk met de regie van The Good Shepherd, en dus kwam Jack Nicholson aan boord. Nicholson wou graag nog eens een slechterik spelen en als Costello kan hij zich dubbel en dik uitleven. Elke scenariocursus waarschuwt voor het gevaar van monologen in een film, maar Nicholson brengt ze met zijn ruwe, tragische stem op een heerlijk cynische manier. Nicholson heeft de uitstraling van de duivel zelf.

Dat Scorsese een fan is van DiCaprio weten we al langer. Hij castte hem in Gangs of New York en The Aviator. DiCaprio groeit per rol die hij speelt. Als Billy Costigan speelt hij misschien wel zijn beste rol tot nu toe. Brad Pitt zou in eerste instantie Colin Sullivan spelen, maar de rol ging uiteindelijk naar Matt Damon. Damon is altijd wel goed, maar moet toch het onderspit delven voor de beter uitgewerkte DiCaprio. Zelfs voor de bijrollen wist Scorsese belangrijke acteurs te strikken. Mark Wahlberg speelt bullebak Dignam, Martin Sheen is politiebaas Queenan en verder herken je ook nog onder meer Ray Winstone en David O'Hara.

De liefde tussen Scorsese en DiCaprio is ook na The Departed nog niet over. Naar verluidt mag Scorseses fetisjacteur Theodore Roosevelt spelen in een biopic die inzoomt op de jonge jaren van de voormalige president van de Verenigde Staten. De regisseur Scorsese blijft bezig, en dat is goed nieuws.