OFFSIDE

Iran moet een belangrijke wedstrijd spelen tegen Bahrein; winnen ze, dan zijn ze meteen gekwalificeerd voor het Wereldkampioenschap voetbal. Een jong meisje, verkleed als jongen, doet verwoede pogingen om het bewuste stadion binnen te geraken, maar de zenuwen spelen haar parten en ze wordt uiteindelijk ontmaskerd. Ze wordt bovendien gearresteerd en even buiten het stadion gevangen gehouden. Daar krijgt ze overigens het gezelschap van enkele andere onfortuinlijke meiden. Tijdens de hele match doet elk van hen een poging om nog iets mee te pikken van de match of zelfs om te ontsnappen, en dit tot grote ergernis van hun bewakers.

In de loop van de film wordt duidelijk dat ieder van deze jonge vrouwen haar eigen redenen heeft om de bewuste voetbalwedstrijd bij te wonen. Er is bijvoorbeeld de “gewone” voetbalfan, maar even goed een rebel en zelfs een voetbalspeelster die de match wil analyseren om haar eigen speltechnieken bij te schaven. Ook de reacties op hun gevangenschap lopen uiteen. De ene legt zich gewillig bij haar situatie neer, een ander onderneemt een ontsnappingspoging en nog een andere probeert de bewakers zover te krijgen aan de gevangenen een beschrijving te geven van wat zich afspeelt op het voetbalveld. Ook deze bewakers reageren elk hun eigen manier: er is onverschilligheid, maar even goed sympathie en medelijden als een hardnekkig vasthouden aan de bestaande tradities en wetten.

Regisseur Panahi kan je qua stijl en thema’s nog het best vergelijken met Ken Loach. Beide zijn niet vies van een beetje maatschappijkritiek en durven misbruiken en scheefgelopen situaties aan de kaak te stellen. Om het realisme van hun films te verhogen doen de twee mannen beroep op amateuracteurs en dit overigens met veel succes. De films van Loach komen mede hierdoor soms erg rauw over en ook van Panahi’s werk kan je bezwaarlijk zeggen dat het opbeurend is.

Het valt dan ook zeer op dat Offside in vrij grote mate verschilt van Panahi’s vorige films. Zoals eerder gezegd worden nog een aantal onrechtvaardigheden bekritiseerd, maar deze keer gebeurt dit zowaar op humoristische wijze. Sommige scènes neigen zelfs een beetje naar het hilarische toe. Wanneer één van de meisjes bijvoorbeeld dringend naar het toilet moet, verplicht een bewaker haar om een geïmproviseerd masker te dragen en mag ze onder geen beding de graffiti lezen die op de muren van de mannentoiletten staan. Bovendien eindigt de film zowaar met een positieve noot: een volksfeest waaraan beide seksen deelnemen.

Het zal ondertussen wel duidelijk zijn dat Offside geen grote publiekslokker is. Er gebeuren geen spectaculaire dingen in de film en het trage ritme en de soms iets opdringerige boodschap zullen niet iedereen bekoren. Bovendien wordt het geduld van de kijker af en toe danig op de proef gesteld door de net iets te lang uitgesponnen discussies. Maar de pittige acteerprestaties van de jonge meiden en het teken van hoop op het einde maken veel goed.